Çmimi i gazit natyror në Evropë u ngjit mbi 100 euro për megavat-orë, një prag që nuk ishte prekur që nga dhjetori i vitit 2022. Rritja vjen në një moment kur tregu shqetësohet për ndërprerjet e furnizimeve me gaz të lëngshëm natyror (LNG) nga Lindja e Mesme dhe për rezervat e pamjaftueshme në prag të dimrit.

Kontratat e së ardhmes në bursën holandeze TTF, që shërben si referenca kryesore e tregut evropian, prekën gjatë seancës së tregtimit nivelin e 100.75 eurove për megavat-orë. Vetëm brenda këtij muaji, çmimet janë rritur me rreth 40%.

Rezervat nën nivelet e zakonshme

Të dhënat e Gas Infrastructure Europe tregojnë se më 26 tetor depozitat e gazit në Bashkimin Evropian ishin të mbushura në masën 74.9%, një nivel qartësisht më i ulët se zakonisht për këtë kohë të vitit. Situata është edhe më e tensionuar në disa vende: në Gjermani rezervat qëndronin në 61.7%, ndërsa në Holandë në 65.5%, duke shtuar shqetësimet për sigurinë e furnizimit në fillim të sezonit të ngrohjes.

Faktorët gjeopolitikë dhe moti

Sipas analistëve, presioni mbi çmimet lidhet me ndërprerjet e vazhdueshme të dërgesave të LNG-së nga rajoni i Gjirit, si dhe me frikën se konflikti mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit mund të përshkallëzohet pas zgjedhjeve të mes-mandatit në SHBA. Një zhvillim i tillë mund të ngushtojë edhe më shumë ofertën në tregjet globale.

Nga ana tjetër, parashikimet për temperatura më të ulëta se mesatarja në disa zona të Evropës dhe Azisë mund të shtojnë kërkesën për ngrohje dhe të ashpërsojnë konkurrencën mes dy rajoneve për ngarkesat e LNG-së, duke i shtyrë çmimet më lart.

Ndikimi te familjet dhe bizneset

Kostoja më e lartë e gazit pritet të përcillet në të gjithë ekonominë evropiane, nëpërmjet faturave më të shtrenjta të energjisë elektrike, rritjes së kostove të furnizimit dhe presionit mbi prodhimin industrial. Kjo rrezikon të rëndojë më tej buxhetet familjare dhe shpenzimet e kompanive.

Edhe në rast se dimri do të jetë relativisht i butë dhe tensionet gjeopolitike të qetësohen, çmimet mund të mos zbresin shpejt. Evropa do të duhet të blejë sasi të mëdha gazi gjatë vitit të ardhshëm për të rimbushur depozitat, një proces që, sipas analistëve, do të kërkojë kohë.