Kosova po i afrohet sezonit të dimrit nën peshën e çmimeve të larta të energjisë në tregjet ndërkombëtare, të kostove në rritje për ndërmarrjet dhe të shpenzimeve të mëdha për importin e energjisë elektrike. Ministrja e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, ka paralajmëruar edhe një herë se Kosovën dhe Evropën i pret një dimër i vështirë energjetik, duke theksuar se në tregjet ndërkombëtare çmimet kanë arritur deri në 500 euro për megavat-orë. Megjithatë, katër vjet pas paralajmërimeve të ngjashme, ende nuk është e qartë se cilat janë hapat konkretë që Qeveria po ndërmerr për ta përgatitur vendin për muajt më të ftohtë të vitit.

Në një intervistë televizive, Rizvanolli tha se Kosova dhe pjesa tjetër e kontinentit do të hasin vështirësi gjatë këtij dimri, si në sigurimin e furnizimit me energji elektrike, ashtu edhe në nivelin e çmimeve. Sipas saj, çmimi prej 500 eurosh për megavat-orë është arritur edhe pse temperaturat ende nuk kanë rënë ndjeshëm dhe dimri nuk ka hyrë ende në fazën e tij më të ashpër.

Konflikti në Iran dhe Ngushtica e Hormuzit si shkak kryesor

Ministrja ia atribuoi situatën aktuale konfliktit në Iran dhe mbylljes së Ngushticës së Hormuzit, duke e krahasuar atë me krizën energjetike që Evropa përjetoi në dimrin e vitit 2021. Në atë kohë, rreth festave të Krishtlindjeve, rritja e konsumit dhe e çmimeve kishte çuar në një krizë që u cilësua e paprecedentë.

“Nëse mund ta përmbledh shkurt, ky dimër do të jetë një dimër i vështirë për gjithë Evropën, madje globalisht. Sa për ilustrim, nëse ju kujtohet në dimrin e vitit 2021 kishim një krizë që në atë kohë ishte e paprecedentë, në kohën e Krishtlindjeve, kur çmimi dhe konsumi ishte rritur, kishte arritur çmimi në tregje ndërkombëtare pak më shumë se 500 euro për megavat/orë”, deklaroi Rizvanolli.

Sipas ministres, këtë vit çmime të ngjashme janë regjistruar që në gjysmën e parë të nëntorit, pa pasur ende një ftohje të dukshme të motit.

“Sot, përderisa po flasim, jemi në gjysmën e parë të nëntorit dhe qysh në ditët e para, ende pa u bërë shumë ftohtë, në tregje ndërkombëtare ka arritur çmimi 500 euro. Arsyeja kryesore për këtë është konflikti në Iran dhe mbyllja e Ngushticës së Hormuzit”, tha ajo.

I njëjti mesazh si katër vjet më parë

Paralajmërimi i Rizvanollit nuk është i ri. Më 29 shtator 2022, gjatë një raportimi para Komisionit për Ekonomi, Industri, Ndërmarrësi dhe Tregti, ministrja kishte deklaruar po ashtu se Kosovën dhe Evropën i priste një dimër i vështirë, duke mos përjashtuar as mundësinë e reduktimeve të energjisë elektrike.

“Duhet të jemi të sinqertë të gjithë, na pret një dimër i vështirë neve dhe tërë Evropën. Po pritet të përballemi me krizë të rëndë deri në reduktime, vetëm se kanë filluar në disa shtete të ndalojnë ngrohjen për mbi 19 gradë Celsius”, kishte thënë ajo atëherë.

Katër vjet më vonë, mesazhi i ministres mbetet thuajse identik: dimër i vështirë, krizë energjetike dhe çmime të larta. “Ky dimër do të jetë një dimër i vështirë për gjithë Evropën, madje globalisht”, është paralajmërimi që Rizvanolli e përsërit edhe këtë vit.

Përtej analizës së situatës ndërkombëtare, qytetarët dhe sipërmarrjet presin të mësojnë se çfarë masash konkrete po ndërmerr Qeveria e Kosovës për ta kaluar sezonin e dimrit pa tronditje në furnizim dhe pa kosto të papërballueshme.

Bizneset parashikojnë shtrenjtime nga 4 deri në 10 për qind

Paralajmërimet për një dimër të vështirë po shoqërohen me shqetësime të shtuara për efektin që kostoja e energjisë elektrike do të ketë në ekonominë e vendit. Lidhja e Bizneseve të Kosovës ka ngritur alarmin për rritjen e kostos së energjisë për ndërmarrjet që operojnë në tregun e lirë, duke paralajmëruar se kjo do të reflektohet drejtpërdrejt në çmimet e produkteve dhe shërbimeve.

Sipas organizatës, bazuar në ankesat e pranuara nga bizneset e mëdha, rritja e kostos së energjisë pritet të shtrenjtojë produktet dhe shërbimet për konsumatorët me një normë të vlerësuar nga 4 deri në 10 për qind.

Shqetësimi më i madh lidhet me prodhuesit vendorë, të cilët, sipas Lidhjes së Bizneseve, do ta kenë të vështirë të absorbojnë kostot e reja pa i rritur çmimet e produkteve të tyre. Kjo, sipas organizatës, mund të dobësojë konkurrueshmërinë e prodhimit vendor përballë mallrave të importuara, të dëmtojë prodhimin, të ulë aktivitetin ekonomik dhe të vërë në rrezik vendet e punës.

Lidhja e Bizneseve ka kritikuar gjithashtu kalimin në tregun e lirë të energjisë pa një plan të qartë tranzicioni dhe pa masa mbështetëse për ndërmarrjet, duke vlerësuar se ky proces po krijon pasiguri dhe kosto shtesë për sektorin privat. Në reagimin e saj, organizata ka paraqitur edhe një sërë kërkesash:

“Lidhja e Bizneseve të Kosovës kërkon nga Qeveria e Republikës së Kosovës dhe autoritetet rregullatore: 1. Vlerësim urgjent të ndikimit të kostos së energjisë në sektorin privat. 2. Shqyrtimin e mekanizmave për lehtësimin e kostove për bizneset. 3. Masa konkrete për mbrojtjen e prodhimit vendor dhe konkurrueshmërisë së tij ndaj produkteve të importuara. Energjia elektrike është një nga faktorët kryesorë të prodhimit dhe zhvillimit ekonomik. Prandaj, institucionet duhet të veprojnë me urgjencë, për të parandaluar dëmtimin e bizneseve, shtrenjtimin e produkteve dhe dobësimin e pozitës së prodhuesve vendorë në treg. Prodhimi vendor duhet të mbështetet dhe të mbrohet, jo të vendoset në pozitë të pafavorshme përballë importit”.

Mbi 2.1 milionë euro në ditë për blerjen e energjisë

Ndërkohë, të dhënat mbi blerjen dhe importin e energjisë elektrike dëshmojnë për shpenzime të mëdha nga ana e Kosovës, me miliona euro që paguhen brenda një dite të vetme dhe me shuma që kapërcejnë 200 milionë euro për dhjetë muajt e parë të vitit.

Vetëm gjatë periudhës 28 tetor – 3 nëntor 2026, shpenzimet për blerjen e energjisë elektrike arritën në 14 milionë e 915 mijë e 923 euro e 88 centë. Kjo do të thotë se gjatë këtyre shtatë ditëve janë paguar mesatarisht mbi 2.1 milionë euro në ditë.

Shpenzimet ditore për këtë javë paraqiten si më poshtë:

  • 28 tetor: 2 milionë e 385 mijë e 449 euro e 33 centë, shuma më e lartë ditore e periudhës;
  • 29 tetor: 2 milionë e 373 mijë e 489 euro e 37 centë;
  • 30 tetor: 2 milionë e 127 mijë e 378 euro e 18 centë;
  • 31 tetor: 2 milionë e 349 mijë e 582 euro e 63 centë;
  • 1 nëntor: 1 milionë e 215 mijë e 816 euro e 59 centë;
  • 2 nëntor: 2 milionë e 300 mijë e 679 euro e 64 centë;
  • 3 nëntor: 2 milionë e 163 mijë e 528 euro e 14 centë.

Rënia e shpenzimeve më 1 nëntor doli të ishte vetëm e përkohshme, pasi që të nesërmen kostoja ditore u rikthye mbi 2.3 milionë euro.

Importi janar–tetor kalon 205 milionë euro

Sipas të dhënave të Doganës së Kosovës, importi i energjisë elektrike në periudhën janar–tetor 2026 ka arritur vlerën prej 205 milionë e 340 mijë e 697 euro e 78 centë. Ecuria mujore e importit ka qenë si vijon:

  • Janar: 35 milionë e 806 mijë e 685 euro, vlera më e lartë e vitit;
  • Shkurt: 21 milionë e 81 mijë e 77 euro;
  • Mars: 16 milionë e 689 mijë e 268 euro;
  • Prill: 16 milionë e 866 mijë e 538 euro;
  • Maj: 15 milionë e 710 mijë e 488 euro;
  • Qershor: 21 milionë e 865 mijë e 528 euro;
  • Korrik: 9 milionë e 230 mijë e 499 euro, niveli më i ulët i vitit;
  • Gusht: 17 milionë e 200 mijë e 673 euro;
  • Shtator: 27 milionë e 691 mijë e 244 euro, një rritje e ndjeshme;
  • Tetor: 23 milionë e 198 mijë e 693 euro.

Pas uljes në muajt e pranverës dhe rënies së fortë në korrik, importi u rrit sërish në fund të verës, me kulmin e periudhës së vjeshtës të shënuar në shtator.

Reagimi politik: “Era Mafia Energjetike”

Këto shpenzime kanë nxitur edhe reagime politike. Deputetja e Lidhjes Demokratike të Kosovës, Janina Ymeri, ka vënë theksin te kostoja prej 27.6 milionë eurosh e muajit shtator.

“30 Ditë Shtatori, 27.6 Milionë Euro kosto e rrymës. Era Mafia Energjetike!”, shkroi Ymeri në një reagim publik.

Ymeri ka ngritur vazhdimisht shqetësime për shpenzimet e importit të energjisë elektrike, për tregtimin e rrymës dhe për transparencën në marrëveshjet energjetike. Ajo ka përdorur termin “mafia energjetike” për të përshkruar atë që e sheh si një rrjet interesash në sektorin e energjisë.

Konsumi në gusht u rrit me gati 18 për qind

Nga ana tjetër, Agjencia e Statistikave të Kosovës (ASK), në publikimin e saj më të fundit për statistikat e energjisë, bën të ditur se gjatë gushtit 2026 konsumi i energjisë elektrike në Kosovë arriti në 453.38 GWh, me një rritje prej 17.95 për qind krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar.

Sipas ASK-së, energjia elektrike bruto në dispozicion ishte 544.61 GWh, ose 8.46 për qind më shumë se në gushtin e vitit 2025. Në të njëjtën periudhë, importi i energjisë elektrike arriti në 400.82 GWh, ndërsa eksporti ishte 311.21 GWh, shifër që përfshin edhe sasinë e transmisionit.

Agjencia raporton se pjesa e energjisë elektrike alternative në konsumin e përgjithshëm ishte 7.42 për qind. Prodhimi bruto i energjisë elektrike nga hidrocentralet arriti në 7.47 GWh, me një rritje prej 33.24 për qind krahasuar me gushtin e vitit paraprak.

Ndërkaq, prodhimi i thëngjillit gjatë gushtit ishte 477.562 mijë tonë, duke shënuar një rënie prej 3.65 për qind në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit 2025.

Pyetja që mbetet pa përgjigje

Në tërësi, të dhënat tregojnë një sistem energjetik që mbështetet ndjeshëm te importi, në një kohë kur çmimet ndërkombëtare janë rritur ndjeshëm që para fillimit të të ftohtit të vërtetë. Ndërsa ministrja e Ekonomisë paralajmëron një dimër të vështirë, bizneset kërkojnë masa urgjente për të shmangur shtrenjtimin e produkteve dhe humbjen e konkurrueshmërisë, kurse opozita vë në dyshim transparencën e shpenzimeve. Qytetarët dhe sektori privat presin tani që paralajmërimet të shoqërohen me një plan konkret për përballimin e sezonit të dimrit.