Banka e Shqipërisë ka publikuar zyrtarisht rregulloren e re të titulluar “Për tarifat e shkëmbimit për transaksionet e pagesave të bazuara në kartë”. Ky akt rregullator vjen si një përshtatje e direktivës homonime të Bashkimit Europian të vitit 2015, me synimin parësor për të frenuar dhe ulur kostot dhe komisionet që bankat u faturojnë bizneseve për pranimin e pagesave përmes kartave bankare.

Sipas përcaktimeve të reja, duke filluar nga data 1 janar 2027, institucionet dhe ofruesit e shërbimeve të pagesave nuk do të kenë të drejtë të aplikojnë një tarifë shkëmbimi më të lartë se 0.2% të vlerës totale të transaksionit në rastin e kartave të debitit. Ndërkohë, për transaksionet e kryera me kartë krediti, ky tavan është vendosur në nivelin e 0.3% të vlerës së transaksionit.

Në kuptimin e kësaj rregulloreje, tarifa e shkëmbimit ose e njohur ndërkombëtarisht si interchange fee, përfaqëson pagesën që kryhet drejtpërdrejt ose tërthorazi mes bankës emetuese të kartës së klientit dhe bankës pranuese të tregtarit sa herë që konsumatori bën një blerje me kartë. Çdo kompensim neto apo shpërblim tjetër financiar i rënë dakord do të llogaritet gjithashtu si pjesë e kësaj tarife. Aktualisht, sipas të dhënave nga sektori bankar, niveli mesatar i këtyre tarifave sillet rreth kufirit të 1.5%, ndonëse shkalla e plotë e komisioneve ndryshon në varësi të natyrës dhe llojit të aktivitetit tregtar të çdo biznesi.

Megjithatë, tarifa e shkëmbimit nuk përbën të vetmin zë të kostos totale që një biznes përballon për çdo shitje me kartë. Stuktura e plotë e komisioneve përfshin edhe dy elementë të tjerë të rëndësishëm. Zëri i parë lidhet me tarifat e skemës ose të rrjetit, të njohura si scheme fees, të cilat arkëtohen drejtpërdrejt nga kompanitë globale të skemave të pagesave si Visa apo Mastercard. Këto tarifa paguhen nga të dyja bankat, si ajo lëshuese ashtu edhe ajo pranuese, për shfrytëzimin e rrjetit ndërkombëtar të autorizimit dhe procesimit të transaksioneve, të cilat grumbullohen në vëllime të larta. Zëri i dytë është marzhi i bankës së tregtarit ose i njohur si acquirer markup, që përfaqëson pjesën e mbajtur nga banka që ka instaluar pajisjen POS ose portën e pagesave online, duke mbuluar shpenzimet e pajisjes, procesimin teknik dhe riskun e bashkëpunimit me tregtarin.

Duke llogaritur të gjithë këta zëra së bashku, komisioni total që një tregtar i paguan bankës sot për pagesat me kartë mund t'i kalojë 3%, sidomos kur bëhet fjalë për transaksione të kryera me karta të lëshuara nga subjekte jashtë vendit, ndërsa për kartat vendase tarifat janë më të ulëta. Vendosja e tavaneve ligjore mbi tarifat e shkëmbimit pritet të ndikojë në uljen e ndjeshme të komisionit final. Banka e Shqipërisë vlerëson se niveli i komisioneve mund të bjerë deri në 1%, ndërsa aktorët e tregut bankar e shohin një prag të tillë më pak të mundshëm dhe parapëlqejnë kufirin e 1.5% si një vlerë më realiste.

Në kuadër të rritjes së transparencës mbi ndarjen e zërave të tarifave që i faturohen përfituesit të pagesës, rregullorja e re parashikon detyrime të qarta. Pas çdo transaksioni individual të kryer me kartë, ofruesi i shërbimit të pagesave të tregtarit duhet t'i dorëzojë atij një sërë të dhënash të detajuara:

  • Referencën që mundëson identifikimin e saktë të transaksionit të pagesës me kartë.
  • Shumën e saktë të transaksionit në monedhën ku është kredituar llogaria e përfituesit.
  • Shumën e çdo tarife përkatëse për transaksionin, duke pasqyruar ndaras tarifën e shërbimit të tregtarit dhe vlerën e tarifës së shkëmbimit.

Pavarësisht hyrjes në fuqi të akteve të tjera, ky nen i veçantë i rregullores lidhur me detajimin e faturimit do të zbatohet vetëm duke filluar nga data 1 janar 2028. Kjo shtrirje kohore i jep mundësi bankave dhe skemave ndërkombëtare të pagesave me kartë të përshtatin sistemet e tyre dhe të kryejnë detajimin e plotë teknik të të dhënave të kërkuara.