BE dhe Britania arrijnë projektmarrëveshje për heqjen e kontrolleve mbi tregtinë ushqimore

Bashkimi Europian dhe Britania e Madhe kanë rënë dakord për një projektmarrëveshje që synon të eliminojë pjesën më të madhe të kontrolleve tregtare dhe procedurave burokratike për produktet ushqimore dhe bujqësore. Ky është hapi më i rëndësishëm drejt lehtësimit të tregtisë mes dy palëve që nga largimi i Britanisë nga BE-ja.

Dokumenti, me rreth 200 faqe, parashikon heqjen e kontrolleve veterinare, të certifikatave dhe të një pjese të madhe të dokumentacionit që u vendos pasi Britania doli nga tregu i përbashkët europian.

Çfarë përfshin marrëveshja SPS

Teksti, i njohur si marrëveshja sanitare dhe fitosanitare (SPS), u është dërguar vendeve anëtare të BE-së për shqyrtim, përpara një takimi të planifikuar të përfaqësuesve të tyre në Bruksel. Marrëveshja do të shtrihet mbi tregtinë e mishit, produkteve të qumështit, ushqimeve të përpunuara, produkteve bujqësore dhe mallrave të tjera që sot kalojnë kontrolle në kufi.

Për eksportuesit britanikë, ndryshimet pritet të heqin nevojën për certifikatat shëndetësore të eksportit, që kushtojnë rreth 200 paund, si dhe për certifikatat fitosanitare, me kosto rreth 25 paund. Do të eliminohen gjithashtu disa tarifa për inspektimet, kontrollet në porte, certifikimin e produkteve organike dhe procedura të tjera që kanë rënduar bizneset pas daljes së Britanisë nga BE-ja.

Sektori ushqimor, ndër më të goditurit

Industria ushqimore britanike ka qenë ndër sektorët më të prekur nga barrierat e reja tregtare. Eksportet e ushqimeve drejt tregut europian kanë rënë me rreth një të tretën krahasuar me vitin 2019. Kostot e certifikimit dhe vonesat në kufi kanë qenë veçanërisht të rënda për bizneset e vogla, për të cilat dërgesat me vlerë të ulët janë bërë më pak fitimprurëse.

Marrëveshja do të lehtësojë edhe lëvizjen e mallrave mes Britanisë dhe Irlandës së Veriut, duke ulur kontrollet dhe disa detyrime për etiketimin e produkteve.

Kushtet dhe afatet

Si kundërpeshë për heqjen e barrierave, Britania do të detyrohet të përafrojë në mënyrë të vazhdueshme standardet e saj ushqimore dhe bujqësore me rregullat e Bashkimit Europian.

Marrëveshja ende nuk ka marrë miratimin përfundimtar. Teksti duhet të shqyrtohet nga vendet anëtare dhe të kalojë procedurat përkatëse para se të hyjë në fuqi. Zbatimi, që fillimisht ishte planifikuar për vitin 2027, pritet të shtyhet deri në tremujorin e parë të vitit 2028.

Negociata të tjera paralele

Njëkohësisht, Londra dhe Brukseli po zhvillojnë bisedime për lidhjen e sistemeve të tyre të tregtimit të emetimeve të karbonit, si dhe për një program të ri lëvizshmërie për të rinjtë. Dokumentet e këtyre marrëveshjeve janë shpërndarë gjithashtu për diskutim përpara samitit të ardhshëm mes Britanisë dhe Bashkimit Europian, i cili është planifikuar të mbahet në nëntor.