Çmimet e ushqimeve në nivel global pritet të vijojnë rritjen gjatë muajve në vijim dhe të qëndrojnë në nivele të larta deri në vitin 2027. Në qendër të këtij presioni janë konfliktet që pengojnë transportin detar, kostot e larta të karburanteve dhe të plehrave kimike, si dhe thatësirat e lidhura me fenomenin El Niño, të cilat po rëndojnë mbi furnizimin me drithëra.

Më të goditura pritet të jenë familjet me të ardhura të ulëta, sidomos në Lindjen e Mesme, Afrikën e Veriut dhe Azi, ku shpenzimet për ushqim përbëjnë një pjesë të madhe të buxhetit familjar.

Ushqimet më shpejt se inflacioni

Të dhënat e Bankës Botërore tregojnë se në tremujorin e tretë të vitit, çmimet e ushqimeve u rritën me ritëm më të shpejtë se inflacioni i përgjithshëm në 22% të 150 vendeve të analizuara. Në tremujorin e mëparshëm, ky tregues ishte 14%.

Nga ana tjetër, Indeksi i Çmimeve të Ushqimeve i Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO) arriti në shtator në 136 pikë, niveli më i lartë që nga nëntori i vitit 2022.

Zinxhirët e furnizimit nën presion

Një ndër shkaqet kryesore mbetet ndërprerja e zinxhirëve të furnizimit. Sulmet ndaj infrastrukturës së drithërave në Detin e Zi kanë vështirësuar transportin e grurit, duke i shtyrë importuesit e mëdhenj si Egjipti dhe Indonezia drejt furnizuesve alternativë. Njëkohësisht, pasiguria në Detin e Kuq po i detyron anijet të marrin rrugë më të gjata dhe më të kushtueshme rreth Afrikës.

Konflikti mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit ka çuar në rritje të çmimeve të karburanteve dhe ka penguar eksportet e plehrave kimike përmes Ngushticës së Hormuzit. Ndërkohë, moti i thatë po kërcënon prodhimin bujqësor në Indi dhe në Azinë Juglindore.

Gruri dhe orizi më të shtrenjtë

Vetëm gjatë vitit 2026, çmimi i grurit është rritur me më shumë se 30%. Edhe orizi në vendet kryesore eksportuese aziatike është shtrenjtuar me 10 deri në 13%, pavarësisht rezervave të konsiderueshme.

Presioni mund të thellohet, pasi vende të mëdha importuese në Lindjen e Mesme dhe Afrikë, që më parë i kishin shtyrë blerjet falë korrjeve të mira vendase, po rikthehen në tregjet ndërkombëtare. Rritja e kërkesës mund ta përshpejtojë shtrenjtimin.

Përpunuesit e ushqimeve po rinovojnë kontratat e furnizimit me lëndë të para me çmime më të larta, ndërsa dobësimi i monedhave vendase në disa vende e bën importin edhe më të kushtueshëm.

Rreziqe sociale dhe kufizime eksportesh

Shtrenjtimi i ushqimeve rrit rrezikun e pakënaqësive sociale dhe mund t'i shtyjë disa qeveri të vendosin kufizime në eksporte për të mbrojtur tregjet e brendshme, duke e vështirësuar edhe më shumë furnizimin global.