Elbasani në Shqipëri dhe Bitola në Maqedoninë e Veriut do të jenë dy bashkitë e para në Komunitetin e Energjisë që do të marrin mbështetje për zhvillimin e zonave të posaçme për përshpejtimin e projekteve të energjisë së rinovueshme, në kuadër të përpjekjeve për të transformuar zona me një histori të fortë industriale dhe varësi nga karboni.
Sekretariati i Komunitetit të Energjisë ka nënshkruar dy memorandume mirëkuptimi me bashkitë e Elbasanit dhe Bitolës për t’i mbështetur në procesin e dekarbonizimit dhe në zhvillimin më të shpejtë të kapaciteteve të energjisë së rinovueshme, sipas një njoftimi të publikuar më 7 gusht.
Të dy qytetet janë përzgjedhur si projekte pilot pas një thirrjeje për shprehje interesi të zhvilluar më herët gjatë vitit.
Elbasani, i përshkruar nga Sekretariati si “zemra historike industriale e Shqipërisë dhe qendra e prodhimit të çelikut me bazë karboni në Shqipëri”, synon të kalojë drejt një modeli të mbështetur më shumë te energjia dhe industria e pastër.
Bitola, ndërkohë, ndodhet në qendër të rajonit më të rëndësishëm të minierave të qymyrit në Maqedoninë e Veriut dhe përballet me një proces të ngjashëm tranzicioni nga një ekonomi lokale e lidhur historikisht me lëndët djegëse fosile.
Sipas Sekretariatit, të dyja bashkitë “po punojnë për t’u transformuar në qendra të orientuara drejt së ardhmes, të dekarbonizuara, të energjisë dhe industrisë së pastër”.
Mbështetja do të ofrohet përmes Centre for Renewables Acceleration, një strukturë e Sekretariatit që u jep vendeve të Ballkanit Perëndimor asistencë teknike për reformimin e procedurave të lejeve dhe planifikimin e projekteve të energjisë së rinovueshme. Në rajon, qendra mbështetet nga Open Society Foundations – Western Balkans.
Një nga elementet kryesore të bashkëpunimit me Elbasanin dhe Bitolën do të jetë zhvillimi i të ashtuquajturave Renewable Acceleration Areas, ose zona të përshpejtimit të energjisë së rinovueshme.
Këto zona parashikohen në versionin më të fundit të Direktivës së Bashkimit Europian për Energjinë e Rinovueshme, RED III, dhe përcaktojnë territore ku projektet e energjisë së rinovueshme mund të zhvillohen dhe të marrin leje më shpejt, duke synuar njëkohësisht shmangien e dëmeve të mundshme ndaj biodiversitetit.
Këshilli Ministror i Komunitetit të Energjisë u ka rekomanduar palëve kontraktuese që të fillojnë përcaktimin dhe zbatimin e këtyre zonave përpara përfshirjes së plotë të RED III në kuadrin ligjor të Komunitetit të Energjisë.
Për Shqipërinë, përzgjedhja e Elbasanit e vendos një nga qendrat tradicionale industriale të vendit në grupin e parë të bashkive të rajonit ku do të testohet ky model.
Por projekti është konceptuar si një nismë e përbashkët rajonale dhe Sekretariati thekson se përvoja e Elbasanit dhe Bitolës synon të përdoret edhe nga zona të tjera të varura nga aktivitetet me bazë karboni.
“Dy projektet pilot të mbuluara nga memorandumet synohen të jenë të replikueshme, duke ofruar një model që vendet, rajonet dhe bashkitë e tjera të varura nga karboni në Ballkanin Perëndimor mund ta përshtatin dhe zbatojnë,” thuhet në deklaratë.
Sekretariati e lidh krijimin e këtyre zonave edhe me përmbushjen e objektivave energjetike dhe klimatike të harmonizuara me BE-në në kuadër të Traktatit të Komunitetit të Energjisë, të cilat konsiderohen parakushte për integrimin e ardhshëm të vendeve të rajonit në tregun e brendshëm energjetik të Bashkimit Europian.
Sipas njoftimit, krijimi i zonave të përshpejtimit të energjisë së rinovueshme në Elbasan dhe Bitola mund të ketë gjithashtu ndikim ekonomik dhe social.
Duke krijuar një kuadër më të parashikueshëm për investitorët dhe duke përshpejtuar zhvillimin e projekteve, këto zona “mund të tërheqin investime në energjinë e rinovueshme dhe industri të lidhura me energjinë e pastër”.
Sekretariati përmend si shembuj shërbimet e infrastrukturës së qëndrueshme, sistemet e dixhitalizuara të menaxhimit të energjisë dhe prodhimin e gjelbër në të ardhmen.
Postimi ” Elbasani dhe Bitola zgjidhen si projekte pilot për përshpejtimin e energjisë së rinovueshme ” eshte marre nga Revista Monitor.
