Këshilli i Bashkimit Europian ka vendosur zyrtarisht t’i japë fund mekanizmit të kushtëzimit që ishte aplikuar ndaj Hungarisë që prej vitit 2022. Ky mekanizëm ishte vendosur për shkak të shqetësimeve mbi rreziqet e larta të korrupsionit në vend, duke rezultuar në bllokimin e një pjese të konsiderueshme të fondeve europiane. Me këtë vendim, Budapesti përfiton akses në 4.2 miliardë euro, ndërsa rikthehet plotësisht edhe në programet e rëndësishme si Erasmus+ për shkëmbimin e studentëve dhe nismën kërkimore Horizon Europe.

Ky ndryshim i kursit vjen pas ndërrimit të qeverisjes në Hungari. Pas fitores së partisë së qendrës së djathtë Tisza, nën drejtimin e Péter Magyar, qeveria e re ndërmori një paketë reformash të thella kundër korrupsionit dhe për rritjen e transparencës institucionale. Këto veprime ishin thelbësore për të bindur Brukselin se vendi është rikthyer në rrugën e respektimit të shtetit të së drejtës, një kusht i panegociueshëm për fondet e BE-së.

Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, e ka vlerësuar këtë zhvillim si një moment kthese në marrëdhëniet midis dy palëve. “Sot nis një kapitull i ri. Për Hungarinë dhe për Europën”, deklaroi von der Leyen përmes rrjeteve sociale. Ky zhbllokim është pjesë e një marrëveshjeje më të gjerë të dakordësuar mes Magyar dhe Komisionit Europian, e cila parashikon lirimin e një shume totale prej 16.4 miliardë eurosh, në këmbim të angazhimeve konkrete për investime dhe reforma strukturore që ishin bllokuar gjatë mandatit të ish-kryeministrit Viktor Orbán.

Përtej 4.2 miliardë eurove që janë tashmë të disponueshme, Hungaria është në proces aplikimi për të siguruar 10 miliardë euro shtesë nga fondet e rimëkëmbjes pas pandemisë. Ndërkohë, një pjesë tjetër prej 2.2 miliardë eurosh mbetet e lidhur me përmirësimet e domosdoshme në fushën e lirisë akademike. Qeveria hungareze njoftoi në fund të gushtit se i ka përmbushur të gjitha kërkesat e vëna nga Brukseli. Aktualisht, Komisioni Europian po vijon vlerësimin teknik për të konfirmuar plotësimin e këtyre kushteve. Në rast të një përfundimi pozitiv, Budapesti pret që të sigurojë aksesin në këto fonde shtesë brenda përfundimit të këtij viti, pas aprovimeve që pritet të kalojnë në strukturat vendimmarrëse gjatë vjeshtës.