Sektori bankar shqiptar e mbylli tremujorin e tretë me nivelin më të lartë historik të mjaftueshmërisë së kapitalit. Sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë, në fund të shtatorit raporti i mjaftueshmërisë së kapitalit u ngjit në 20.73%, nga 19.73% që ishte në tremujorin paraardhës. Krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, kur treguesi ishte 20.3%, shënohet gjithashtu përmirësim.

Ky tregues mat raportin ndërmjet kapitalit rregullator të bankave dhe vlerës së aktiveve të tyre, të ponderuara sipas koeficientëve përkatës të rrezikut. Ai konsiderohet një nga matësit kryesorë të aftësisë së sistemit bankar për të përballuar humbje të mundshme.

Kapitali rregullator rritet me 11% në vit

Në fund të shtatorit, kapitali rregullator i sektorit bankar arriti në 248.3 miliardë lekë. Kjo vlerë është 5.3% më e lartë se në tremujorin e dytë dhe 11% më e lartë se një vit më parë. Rritja shpjegohet kryesisht me përmirësimin progresiv të fitimeve të bankave gjatë vitit, por kontribut kanë dhënë edhe injektimet e reja të kapitalit, si dhe hyrja në treg e bankave të reja tregtare të licencuara.

Pjesa dërrmuese e kapitalit rregullator të bankave në Shqipëri përbëhet nga kapitali i nivelit të parë, i cili përfshin instrumentet me cilësinë më të lartë. Këtu bëjnë pjesë kryesisht kapitali i paguar aksionar, primet e aksioneve, rezervat dhe fitimet e pashpërndara.

Aktivet me rrezik zgjerohen nga huadhënia

Nga ana tjetër, aktivet e ponderuara me koeficientë rreziku arritën në afërsisht 1198 miliardë lekë, me një rritje prej 0.3% krahasuar me tremujorin e dytë dhe 8.9% krahasuar me një vit më parë. Grupi kryesor i aktiveve me rrezik në bilancet e bankave përbëhet nga kreditë, ndaj zgjerimi i tyre pasqyron kryesisht shtimin e huadhënies për sektorin privat.

Kërkesat rregullatore për kapitalin

Niveli minimal bazë i mjaftueshmërisë së kapitalit për bankat është 12%. Megjithatë, pas vitit 2019 janë vënë në zbatim shtesa të tjera, të lidhura me kuadrin e ri makroprudencial dhe me atë për rimëkëmbjen dhe ndërhyrjen e jashtëzakonshme. Këto shtesa i kanë rritur ndjeshëm kërkesat për kapital dhe kanë çuar në një rritje graduale të nivelit mesatar të treguesit për sektorin. Ndikim në nivelin e mjaftueshmërisë kanë edhe kërkesat specifike që aplikohen ndaj bankave të veçanta.

Kërkesat janë më të larta për bankat e klasifikuara me rëndësi sistemike. Banka Kombëtare Tregtare (BKT), Banka Credins, Banka Raiffeisen dhe Banka Intesa Sanpaolo kanë shtesa të tjera në raportin e mjaftueshmërisë së kapitalit, në masën ndërmjet 0.5% dhe 1%. Përveç kësaj, që nga 1 janari 2024, këto banka kanë nisur të plotësojnë edhe shtesën e lidhur me kërkesën minimale për instrumente të kapitalit rregullator dhe detyrime të pranuara (MREL).

Me shtimin e shtesës konservuese të kapitalit prej 2.5%, raporti total i mjaftueshmërisë së kapitalit shkon në 14.5%. Nëse llogariten edhe shtesat kundërciklike që Banka e Shqipërisë aplikon deri tani, raporti minimal i mjaftueshmërisë së kapitalit për të gjitha bankat aktualisht arrin në 15.5%.

Shtesë e re nga fundi i 2027-s

Duke nisur nga tremujori i katërt i vitit 2027, të gjitha bankat do të duhet të përmbushin një shtesë të mëtejshme prej 0.25 pikë përqindje në komponentin e shtesës kundërciklike. Qëllimi i kësaj mase është ngadalësimi i ritmeve të kreditimit, sidomos në segmentin e pasurive të paluajtshme.