Shqipëria po harton një kuadër të ri ligjor që synon të thjeshtojë blerjen dhe përthithjen e kompanive vendase nga grupet e mëdha europiane, duke hapur rrugën për një konsolidim më të gjerë të tregut shqiptar. Bëhet fjalë për projektligjin për shndërrimin, bashkimin dhe ndarjen ndërkufitare të shoqërive tregtare, i cili vendos procedura të reja për integrimin juridik të bizneseve shqiptare me ato të Bashkimit Europian dhe të Zonës Ekonomike Europiane.
Si funksionon përthithja
Sipas parashikimeve të reja, një kompani europiane që blen një biznes në Shqipëri ka dy rrugë: ta mbajë atë si subjekt më vete ose ta përfshijë brenda strukturës së saj. Në rastin e dytë, shoqëria shqiptare shuhet si person juridik, ndërsa pasuritë, kontratat, të drejtat dhe detyrimet e saj transferohen te kompania pasardhëse, pa pasur nevojë që paraprakisht të kalojë në procesin e likuidimit.
Një nga risitë më të rëndësishme lidhet me procedurat e thjeshtuara për bashkimet brenda të njëjtit grup. Neni 34 përcakton se, kur një shoqëri zotëron të gjitha kuotat ose aksionet me të drejtë vote të kompanisë që përthithet, disa nga formalitetet dhe raportet e kërkuara në bashkimet e zakonshme mund të anashkalohen. Kjo i jep kompanive ndërkombëtare që operojnë në Shqipëri mundësinë të riorganizojnë më lehtë filialet e tyre.
Ndikimi në tregun e blerjeve dhe bashkimeve
Ndryshimet pritet të kenë peshë për tregun vendas të blerjeve dhe bashkimeve të bizneseve, pasi krijojnë një mjedis ligjor më të parashikueshëm për investitorët e huaj. Grupet europiane do të kenë më shumë hapësirë për të integruar bizneset që blejnë në Shqipëri, ndërsa sipërmarrjet shqiptare mund të bëhen pjesë e strukturave më të mëdha ndërkombëtare.
Gjithsesi, përthithja e një kompanie nuk do të thotë domosdoshmërisht se aktiviteti i saj ekonomik në vend ndalon. Fabrikat, njësitë prodhuese apo shërbimet mund të vazhdojnë punën edhe pasi subjekti juridik shqiptar të ketë pushuar së ekzistuari.
Mbrojtja e punonjësve dhe kreditorëve
Projektligji përcakton që marrëdhëniet e punës dhe detyrimet ekzistuese të kalojnë te kompania pasardhëse. Njëkohësisht, ai vendos mekanizma mbrojtës për punonjësit, kreditorët dhe aksionarët që kundërshtojnë bashkimin.
Përditësim, jo risi e plotë
Bashkimet ndërkufitare nuk janë diçka krejt e re për legjislacionin shqiptar, pasi ato rregulloheshin edhe nga ligji i vitit 2012. Ndryshimi kryesor qëndron te përditësimi i procedurave, zgjerimi i mekanizmave mbrojtës dhe përafrimi i legjislacionit vendas me direktivat europiane.
Në relacionin shpjegues, qeveria argumenton se rregullat e reja pritet të ulin kostot dhe kohën e transaksioneve, të lehtësojnë riorganizimin e kompanive dhe të përmirësojnë klimën e investimeve. Megjithatë, dokumenti nuk jep parashikime konkrete për numrin e kompanive shqiptare që mund të blihen apo përthithen nga investitorët europianë. Efekti real mbi përqendrimin e tregut, konkurrencën dhe punësimin do të varet nga transaksionet që do të ndodhin pasi kuadri i ri ligjor të miratohet dhe të zbatohet.
