Vlera e kredive të huaja të miratuara, por ende të papërdorura nga Shqipëria, ka pësuar një rritje të fortë gjatë viteve të fundit, duke arritur në fund të 3-mujorit të parë të vitit 2026 shifrën rekord prej rreth 2 miliardë eurosh, sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Financave.
Të dhënat zyrtare mbi borxhin e jashtëm tregojnë se shuma totale e pa tërhequr ka shënuar një rritje të vazhdueshme, duke u dyfishuar krahasuar me vitin 2022, kur kjo vlerë llogaritej në 932.86 milionë euro.
Ndër institucionet kryesore financiare, peshën më të madhe e mban Bashkimi Europian me rreth 581 milionë euro dhe Banka Ndërkombëtare për Rindërtim dhe Zhvillim (IBRD) me 362.47 milionë euro. Po ashtu, një rritje e ndjeshme vërehet edhe në kreditë dypalëshe, të cilat kapin vlerën e 578.81 milionë eurove, ku Gjermania mbetet partneri kryesor me rreth 268 milionë euro kredi të miratuara që presin të tërhiqen.
Ky volum i lartë i borxhit të patërhequr, i cili përllogaritet saktësisht në 1,973 milionë euro, tregon për vonesa të mundshme në realizimin e projekteve të investimeve kapitale, ndërkohë që shteti mund të jetë i ekspozuar ndaj tarifave të angazhimit që shoqërojnë këto fonde të papërdorura.
Ndryshe nga institucionet si IBRD apo EBRD që financojnë projekte të vazhdueshme, stoku i akumuluar me BE-në lidhet kryesisht me Planin e Rritjes për Ballkanin Perëndimor. Ky plan parashikon një mbështetje financiare për Shqipërinë 922 milionë euro deri në 2027, ku një pjesë e konsiderueshme vjen në formën e kredive me kushte shumë lehtësuese për mbështetje buxhetore dhe investime në infrastrukturë. Deri tani vlera e kredive të miratuara nga plani i rritjes së BE është 578.8 milionë euro të cilat u aktivizuan vitin e kaluar, por procesi i lëvrimit të kësteve nuk ka filluar ende.
Fondet e Planit të Rritjes së BE-së nuk disbursohen menjëherë. Ato janë të lidhura ngushtë me plotësimin e reformave specifike në drejtësi, administratë dhe ekonomi. Derisa Shqipëria të provojë zyrtarisht plotësimin e këtyre reformave, mjetet financiare mbeten të pa tërhequra.
Një pjesë e këtyre kredive janë të destinuara për projekte të mëdha infrastrukturore, si hekurudhat apo energjia. Këto projekte kërkojnë kohë për tendera, studime fizibiliteti dhe miratime mjedisore përpara se të nisë tërheqja e parave sipas situacioneve të punimeve. Kjo vlerë prej mbi gjysmë miliardë eurosh përbën aktualisht rreth 30% të të gjithë borxhit të pa tërhequr të Shqipërisë, duke u bërë faktori kryesor që e ka fryrë stokun total drejt kufirit të 2 miliardë eurove në vitin 2026./B.Hoxha
Postimi ” Rekordi, 2 miliardë euro kredi të patërhequra, nuk përdoren fondet e BE-së ” eshte marre nga Revista Monitor.
