Vala e protestave të nxënësve në Francë: Mbi 6800 të arrestuar dhe premtime për 3000 mësues të rinj

Franca po përballet me një valë protestash të nxënësve të shkollave de mesme, që kanë sjellë mbi 6.800 arrestime, qindra të plagosur dhe mbylljen e qindra institucioneve arsimore në të gjithë vendin. Këto demonstrata, të cilat kanë hyrë tashmë në javën e tyre të katërt, po ushtrojnë ndikim të ndjeshëm edhe në fushatën për zgjedhjet presidenciale, ndërsa ditën e sotme atyre iu bashkua edhe aktivistja e njohur për klimën, Greta Thunberg.

Vala e protestave nisi në fund të muajit shtator në një shkollë të mesme në Créteil, në juglindje të Parisit, si pasojë e mungesës së theksuar të personelit mësimor. Nga ky pikëfillim, grevat, bllokimet e shkollave dhe marshimet u përhapën me shpejtësi në territorin francez, duke përfshirë edhe qytete më të vogla. Nxënësit e shkollave të mesme protestojnë kundër mungesës kronike të mësuesve, ndërtesave të amortizuara, klasave të mbipopulluara dhe kushteve të papërshtatshme të mjediseve shkollore, veçanërisht në zonat me të ardhura të ulëta.

Mediat në Francë kanë publikuar pamje të ndryshme që tregojnë praninë e minjve nëpër shkolla, tavane të shembura, rrjedhje të ujit nga çatia dhe mobilie të dëmtuara rëndë. Për më tepër, nxënësit ngrenë shqetësimin për temperaturat e larta në klasa gjatë muajve të verës, mungesën e ngrohjes gjatë stinës së dimrit dhe oraret rraskapitëse, të cilat shpesh shtrihen nga ora 8:00 e mëngjesit deri në orën 18:00 pasdite. Një tjetër pikë kyçe e pakënaqësisë mbetet sistemi i pranimit në universitete, të cilin nxënësit e cilësojnë si të ndërlikuar dhe të padrejtë për të rinjtë.

Këto protesta kanë ringritur në qendër të vëmendjes debatin mbi cilësinë dhe sfidat e sistemit arsimor francez. Sipas raportit më të fundit PISA, rezultatet e nxënësve në disa lëndë kanë shënuar rënie, ndërsa i gjithë sistemi po vuan në përpjekjet e tij për të garantuar mundësi të barabarta për fëmijët që vijnë nga familje në kushte të pafavorshme ekonomike.

Përplasjet dhe reagimi i qeverisë

Edhe pse pjesa më e madhe e demonstratave janë zhvilluar në mënyrë paqësore, në disa raste janë shënuar përplasje të dhunshme me forcat e rendit, djegie të objekteve dhe sulme me fishekzjarrë ndaj policisë. Për shpërndarjen e turmave, autoritetet policore kanë përdorur gaz lotsjellës dhe shkopinj gome. Të dhënat nga Ministria e Drejtësisë tregojnë se më shumë se 6.800 persona, kryesisht të mitur, janë ndaluar gjatë zhvillimit të këtyre protestave.

Ndërkohë, policia ka nisur hetime të brendshme për 24 denoncime të ndryshme lidhur me përdorimin e dhunës ndaj demonstruesve. Autoritetet raportuan se një 14-vjeçar pësoi thyerje të nofullës dhe dëmtime të shumta në dhëmbë nga një granatë me gaz lotsjellës, ndërsa një 15-vjeçar humbi dorën gjatë një incidenti me një granatë trullosëse të përdorur nga policia. Ministria e Arsimit bëri të ditur se ditën e sotme numëroheshin 214 shkolla të mbyllura, nga rreth 800 që ishin një javë më parë.

Në përpjekje për t'u dhënë përgjigje kërkesave të ngritura, qeveria ka marrë angazhimin për caktimin e rreth 3.000 mësuesve zëvendësues në 114 shkollat që rezultojnë më të prekura nga mungesa e personelit. Ministri i Arsimit deklaroi se deri të martën ishte bërë e mundur caktimi i 35% të tyre. Nga ana e tyre, nxënësit kërkojnë shtesë fondesh prej 10 miliardë eurosh në investimet për infrastrukturën e shkollave të mesme.

Në mbështetje të lëvizjes është përfshirë edhe aktivistja suedeze për klimën, Greta Thunberg, e cila mori pjesë në protestën përpara shkollës Paul Éluard në Saint-Denis, një zonë periferike e Parisit. Thunberg, e njohur ndërkombëtarisht për grevat shkollore për çështjet klimatike, shprehu mbështetjen e saj për kërkesat e nxënësve francezë. Ajo u shpreh se të rinjtë nuk po përfshihen sa duhet në proceset e vendimmarrjes dhe se e ardhmja e tyre po u hiqet nga duart, duke lidhur mungesën e fondeve për shkollat me krizat më të gjera sociale dhe klimatike.

Ndikimi në garën presidenciale

Këto trazira po shndërrohen në një faktor të rëndësishëm politik, pak muaj përpara zgjedhjeve presidenciale të muajve prill dhe maj 2027, ku presidenti aktual Emmanuel Macron nuk gëzon të drejtën e kandidimit për një mandat të tretë radhazi. Kandidati i së majtës radikale, Jean-Luc Mélenchon, ka dalë hapur në mbështetje të nxënësve dhe ka dënuar ndërhyrjet e policisë, ndërsa forca e tij politike ka propozuar uljen e moshës së votimit në 16 vjeç dhe eliminimin e procedurave përzgjedhëse për pranimin në universitete.

Në krahun e kundërt, udhëheqësja e së djathtës ekstreme, Marine Le Pen, ka kërkuar dhënien e kompetencave më të gjera për forcat e rendit kundër personave që nxisin trazira. Edhe ish-kryeministri konservator Edouard Philippe ka dënuar aktet e dhunës dhe shkatërrimin e pronës publike e private. Presidenti Emmanuel Macron nga ana e tij ka bërë thirrje për ruajtjen e qetësisë, përmbajtje, dialog konstruktiv dhe respekt reciprok.

Vala e protestave ka prodhuar jehonë edhe jashtë kufijve të Francës. Në Belgjikë, disa shkolla u detyruan të mbylleshin pas trazirave të regjistruara në Liezh, ndërsa në qytete të ndryshme të Italisë janë organizuar demonstrata studentore, pavarësisht se në përmasa më të vogla.