Përdorimi i vetos nga shtetet anëtare po shndërrohet në pengesën kryesore për vendet kandidate që synojnë anëtarësimin në Bashkimin Evropian. Ndërsa Mali i Zi shihet si vendi që mund t'i mbyllë negociatat dhe të bëhet anëtar në fillim të vitit 2028, Kroacia ka sinjalizuar se mund ta bllokojë këtë proces.

Zgjerimi i fundit i BE-së ka ndodhur më shumë se dhjetë vjet më parë, në vitin 2013, kur u anëtarësua vetë Kroacia. Optimizmi për një zgjerim të ri u zbeh pasi ministri i Jashtëm kroat deklaroi së fundmi se Zagrebi ka një listë kërkesash ndaj Podgoricës.

Kërkesat e Zagrebit ndaj Malit të Zi

Kroacia kërkon:

  • kompensim për ish-të burgosurit e kampeve malazeze gjatë luftërave të viteve 1990;
  • sqarimin e fatit të kroatëve të zhdukur;
  • ndjekjen penale të të dyshuarve për krime lufte;
  • 2.4 miliardë euro kompensim për asetet e ish-Ushtrisë Popullore Jugosllave.

Përveç këtyre, dy vendet kanë ende mosmarrëveshje për kufirin detar.

Serbia dhe Maqedonia e Veriut

Serbia i ka hapur negociatat e anëtarësimit që në vitin 2014, por ecuria ka qenë e kufizuar. Në korrik 2026, tetë shtete anëtare të BE-së, mes tyre edhe Kroacia, kundërshtuan hapjen e kapitujve të rinj negociues, duke përmendur shqetësime për gjendjen e demokracisë, sundimin e ligjit dhe korrupsionin.

Rasti më i zgjatur i bllokimit mbetet ai i Maqedonisë së Veriut. Vendi mori statusin e kandidatit në vitin 2005, por negociatat zyrtare me BE-në nisën vetëm në korrik 2022, pasi për 13 vjet Greqia e bllokoi procesin për shkak të mosmarrëveshjes për emrin.

Shqipëria përballë paralajmërimeve të Athinës

Pas Malit të Zi, Shqipëria konsiderohet ndër kandidatët më premtues për anëtarësim. Megjithatë, Greqia ka paralajmëruar në mënyrë të përsëritur, së fundmi në qershor 2026, se mund ta bllokojë procesin nëse të drejtat e pakicës greke, veçanërisht ato që lidhen me pronat, nuk garantohen në mënyrë të mjaftueshme.

Duke pasur parasysh këto përvoja, në Bruksel prej kohësh diskutohet për një reformë të procesit të zgjerimit dhe për kufizimin e përdorimit të vetos nga shtetet anëtare.