Doganat digjitalizojnë eksportet: deklaratat vetëm elektronike me sistemin e ri AES

Procedurat e eksportit nga Shqipëria po kalojnë drejt digjitalizimit të plotë. Eksportuesit nuk do të jenë më të detyruar të dorëzojnë deklarata fizike në dogana: këto do të paraqiten vetëm në format elektronik dhe do të përpunohen në mënyrë të automatizuar. Ndryshimi synon të ulë gabimet njerëzore dhe të heqë nevojën për kontakt të drejtpërdrejtë me punonjësit doganorë.

Deri tani, koha mesatare e përpunimit të një deklarate ishte rreth 13 minuta në kanalin e verdhë dhe 91 minuta në kanalin e kuq. Me sistemin e ri, kjo kohë pritjeje pritet të eliminohet tërësisht.

Moduli i parë i sistemit ASY5 EU

Së shpejti pritet të nisë funksionimi i Sistemit të Eksporteve (AES), i cili do të jetë moduli i parë që testohet në sistemin e ri doganor ASY5 EU. Ky hap parashikohet nga Strategjia për Modernizimin dhe Harmonizimin e Sistemeve të Informacionit Doganor Shqiptar me ato të Bashkimit Europian për periudhën 2025–2030.

AES do të bëjë të mundur digjitalizimin e plotë të procedurave të eksportit, në përputhje me kërkesat e Kodit Doganor Evropian. Qëllimi kryesor është që transaksionet e eksportit që nisin nga Shqipëria të përfundojnë elektronikisht në një shtet tjetër, pa qenë nevoja që të dhënat të dërgohen sërish.

Sistemi do të mbështesë lloje të ndryshme deklaratash, nga ato standarde te deklaratat e thjeshtësuara apo plotësuese, përfshirë paraparaqitjen. Ai do të përfshijë gjithashtu procedura të thjeshtuara dhe zhdoganim të centralizuar të eksportit, sipas parashikimeve të Kodit Doganor Evropian.

Më pak vonesa dhe më pak hapësirë për korrupsion

AES do të krijojë komunikim të menjëhershëm mes doganës së eksportit dhe doganës së daljes. Kjo pritet të ulë vonesat në pikat kufitare dhe t'u japë operatorëve ekonomikë mundësi për ta menaxhuar më me efikasitet dërgesat dalëse. Integrimi i kontrollit doganor në sistem kufizon kontaktin e drejtpërdrejtë të bizneseve me zyrtarët, duke ulur kështu potencialin për praktika korruptive.

Lidhje automatike me doganat e BE-së

Sistemi shqiptar do të integrohet me rrjetin e sistemeve të eksportit të BE-së dhe do të shkëmbejë automatikisht mesazhe elektronike me administratat doganore të shteteve anëtare. Në këtë mënyrë do të ketë njohje reciproke të deklaratave dhe të rezultateve të kontrollit. Për shembull, një deklaratë eksporti e paraqitur në Shqipëri do të pranohet në pikat e daljes në BE, dhe anasjelltas.

AES do të zbatohet sipas specifikimeve teknike të Komisionit Evropian, duke garantuar ndërveprim teknik 100% me sistemet qendrore të BE-së për eksportin.

Ky sistem i unifikuar do të lejojë gjurmimin elektronik të çdo deklarate, nga momenti i paraqitjes deri te dalja fizike e mallrave. Kjo siguron një audit të plotë dhe lehtëson kontrollet e mëvonshme. Gjithashtu, duke minimizuar gabimet në deklarim dhe evazionin fiskal, sistemi pritet të ndihmojë në mbledhjen më të saktë të të ardhurave doganore.