Ekonomia e Kosovës vazhdon të rritet, por modeli mbi të cilin mbështetet kjo rritje mbetet i brishtë. Në vitin 2025, sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës (ASK), Prodhimi i Brendshëm Bruto u zgjerua me 3.62%. Motori kryesor nuk ishte prodhimi, por konsumi, i ushqyer nga importet dhe remitancat, ndërsa sektorët prodhues kanë humbur peshë gradualisht gjatë më shumë se një dekade. Ngërçi institucional, problemet me energjinë, deficiti tregtar, inflacioni dhe emigracioni kanë qenë sfidat kryesore të vitit të kaluar dhe vijojnë të frenojnë potencialin e zhvillimit të vendit.

Kjo strukturë ekonomike pasqyrohet qartë edhe në renditjen e kompanive më të mëdha. Në krye të listës mbizotërojnë tregtia me pakicë, shpërndarja e mallrave të konsumit, tregtimi i karburanteve dhe energjia, ndërsa prodhuesit e mirëfilltë mungojnë. Ky model nuk është unik për Kosovën: ai ngjason me dhjetëshet e kompanive më të mëdha në vende të tjera të Ballkanit Perëndimor, veçanërisht në Mal të Zi dhe në Bosnjë e Hercegovinë.

Rritja e vitit 2025: kush e solli

Të dhënat e ASK-së tregojnë se kontributin më të madh në rritjen prej 3.62% të vitit 2025 e dhanë taksat neto mbi produktet, me 1.37 pikë përqindjeje. Menjëherë pas tyre renditen tregtia dhe shërbimet, me 1.32 pikë përqindjeje. Në kontrast të fortë me këto dy komponentë, industria kontribuoi pothuajse në mënyrë të papërfillshme, me vetëm 0.02 pikë përqindjeje. Kjo do të thotë se, në praktikë, rritja ekonomike e vitit të kaluar u ndërtua mbi konsumin dhe taksimin e tij, dhe jo mbi zgjerimin e kapaciteteve prodhuese.

Shpërndarja e kontributeve në rritje është një tregues i rëndësishëm, sepse tregon jo vetëm sa u rrit ekonomia, por edhe si u rrit ajo. Një ekonomi ku industria shton vetëm dy të qindtat e pikës përqindjeje në rritjen vjetore është një ekonomi që mbështetet kryesisht te kërkesa e brendshme, e cila, siç do të shihet më poshtë, plotësohet në masë të madhe nga mallrat e importuara.

Një dekadë rritjeje me luhatje

Që nga viti 2016, Kosova ka regjistruar rritje ekonomike në shumicën e viteve, edhe pse ritmi i saj ka ndryshuar nga një vit në tjetrin. Përjashtimi i vetëm ishte viti 2020, kur ekonomia u tkurr si pasojë e pandemisë COVID-19. Në vitin pasardhës, 2021, ekonomia u rimëkëmb me një rritje dyshifrore. Qeveria e prezantoi atë si një “sukses qeveritar”, ndërsa opozita dhe një pjesë e ekonomistëve argumentuan se kjo shifër duhej lexuar në kontekstin e rënies së vitit paraprak dhe të efektit të bazës së ulët krahasuese.

Sipas ASK-së, ritmi pozitiv po vijon edhe në vitin 2026. Në tremujorin e dytë të këtij viti, rritja ekonomike arriti në 4.6%. Banka Botërore parashikon për vitin 2026 një zgjerim prej 3.7%, ndërsa për vitin 2027 pret që rritja të përshpejtohet në 3.9% dhe në vitin 2028 të arrijë në 4%.

Inflacioni, pagat dhe papunësia

Krahas rritjes, viti 2025 u shoqërua me presione të forta inflacioniste. Në dhjetor të atij viti, norma e inflacionit në Kosovë arriti në 5.8%, duke ndikuar drejtpërdrejt në fuqinë blerëse të familjeve.

Paga mesatare bruto për vitin 2025 ishte 713 euro. Me këtë nivel, Kosova mbetet vendi me pagën mesatare më të ulët në Ballkan dhe ndër më të ulëtat në Europë. Papunësia qëndron në nivelin 11%.

Struktura e ekonomisë: tregtia në krye, industria në rënie

Sektori kryesor i ekonomisë kosovare është tregtia me shumicë dhe pakicë, së bashku me riparimin e automjeteve dhe motoçikletave. Në vitin 2024, ky sektor përbënte 14.3% të PBB-së.

Në vendin e dytë renditet industria përpunuese, e cila në vitin 2024, sipas të dhënave të fundit të disponueshme, kontribuoi me 12.6% të PBB-së. Pesha e saj është tkurrur ndjeshëm në krahasim me vitet e mëparshme: në vitin 2009, industria prodhuese përbënte 15% të ekonomisë. Nëse merret parasysh e gjithë industria, përfshirë aktivitetet e minierave dhe të prodhimit të ujit, pesha e saj në vitin 2024 ishte rreth 18% e PBB-së.

Ndërtimi mbetet sektori i tretë për nga kontributi në ekonomi, me 7.8% të PBB-së në vitin 2024, duke luajtur një rol të rëndësishëm në dinamikën e përgjithshme ekonomike të vendit.

Të dhënat më të hershme të ASK-së tregojnë se, në krahasim me vitin 2019, transformimi i ekonomisë ka ecur më shumë në drejtim të forcimit të aktiviteteve tregtare dhe të shërbimeve, sesa në drejtim të rritjes së rolit të industrisë përpunuese dhe të aktiviteteve profesionale me njohuri të specializuara. Disa shërbime me potencial për vlerë të shtuar, si informacioni, komunikacioni dhe financat, kanë fituar peshë, por zgjerimi i tyre mbetet relativisht modest.

Si ka ndryshuar pesha e sektorëve nga 2009 në 2024

Krahasimi afatgjatë me vitin 2009 nxjerr në pah humbjen e peshës së sektorëve prodhues dhe zgjerimin e disa shërbimeve:

  • Industria përpunuese ka rënë nga 14.9% në 12.6% të PBB-së.

  • Bujqësia ka zbritur nga 8.3% në 7.3%.

  • Industria nxjerrëse ka rënë nga 2.5% në 1.6%.

  • Aktivitetet e pasurive të paluajtshme kanë shënuar rënien më të fortë, nga 10% në 5.6%.

  • Akomodimi dhe ushqimi kanë më shumë se dyfishuar peshën, nga 1% në 2.1%.

  • Informacioni dhe komunikacioni janë rritur nga 1.5% në 2%.

  • Aktivitetet financiare janë rritur nga 3.6% në 4.2%.

  • Tregtia me shumicë dhe pakicë është zgjeruar lehtë, nga 13.7% në 14.3%.

  • Ndërtimi është rritur nga 7.3% në 7.8%.

Këto ndryshime tregojnë një ekonomi që gradualisht po zhvendoset drejt shërbimeve, por pa një bazë të fortë industriale që të mbështesë eksportet dhe krijimin e vlerës së shtuar.

Pesha e lartë e taksave mbi produktet

Një nga tiparet më dalluese të ekonomisë së Kosovës gjatë viteve të fundit është rritja e peshës së taksave neto mbi produktet. Nga 16.9% e PBB-së në vitin 2009, kontributi i tyre arriti në 22.2% në vitin 2024. Kjo prirje pasqyron rëndësinë e madhe që kanë konsumi dhe tregtia në strukturën ekonomike të vendit.

Në krahasim me vendet e tjera europiane, Kosova ka një nga peshat më të larta të këtij treguesi. Sipas të dhënave të Eurostat, pesha e taksave neto mbi produktet në Kosovë është më shumë se dyfishi i mesatares së Bashkimit Europian, e cila është 10.3%. Në rajon, vetëm Mali i Zi ka një nivel pak më të lartë, me 21.8%. Bosnjë dhe Hercegovina regjistron 16.4%, Serbia 14.6%, Shqipëria 13.6% dhe Maqedonia e Veriut 12.9%.

Kjo strukturë sugjeron një varësi relativisht të lartë nga konsumi dhe nga taksimi i produkteve. Në Kosovë, vlera e shtuar e krijuar nga aktivitetet ekonomike zë vetëm 78.5% të PBB-së, ndërkohë që në BE ky tregues është 89.7%, dhe në vendet e tjera të rajonit, me përjashtim të Malit të Zi, lëviz mes 82% dhe 85%.

Vlerësimi i Bankës Botërore

Në raportin e saj të fundit për ekonomitë e Ballkanit Perëndimor, të publikuar në pranverën e vitit 2026, Banka Botërore theksonte se ekonomia e Kosovës është zhvendosur nga një model me varësi të lartë nga ndihma e huaj drejt një modeli që karakterizohet nga rritja e konsumit, investimet në infrastrukturë dhe zgjerimi i ndërmjetësimit financiar. Në të njëjtën kohë, institucioni nënvizon dobësinë e eksporteve të mallrave dhe nevojën për rritjen e produktivitetit dhe të konkurrueshmërisë.

Konsumi, importet dhe remitancat: tre shtyllat e ekonomisë

Konsumi privat është komponenti dominues i PBB-së së Kosovës. Sipas ASK-së, gjatë pesë viteve të fundit, konsumi i familjeve ka përbërë 83 deri në 84% të PBB-së së përgjithshme. Problemi qëndron te fakti se ky konsum plotësohet kryesisht nga importet. Sipas të dhënave, importi i mallrave tejkalon 56% të PBB-së.

Faktori tjetër vendimtar janë remitancat. Gjatë vitit 2025, emigrantët dërguan në Kosovë rreth 1.4 miliardë euro. Sipas Bankës Qendrore të Kosovës (BQK), remitancat janë kategoria kryesore në kuadër të të ardhurave dytësore.

Ekonomia mbështetet edhe nga shpenzimet qeveritare, si në nivel qendror ashtu edhe në nivel lokal. Bazuar në të dhënat e Komisionit Rregullativ të Prokurimit Publik, gjatë vitit 2025 u nënshkruan kontrata me vlerë mbi 1 miliard euro, ku përfshihen edhe investimet kapitale.

Ku çalon ekonomia e Kosovës

Deficiti i thellë tregtar

Kosova është një ekonomi e “pushtuar” nga importet. Sipas ASK-së, në vitin 2025 importet kaluan vlerën e 7 miliardë eurove, ndërsa eksportet arritën vetëm 942 milionë euro. Ky disbalancë përkthehet në një deficit tregtar mbi 6 miliardë euro, një nga problemet më të mëdha strukturore të ekonomisë.

Energjia elektrike

Një tjetër problem i madh është energjia elektrike. Qeveria e Kosovës është përballur me akuza të forta për varësi të madhe nga importet e energjisë, gjë që ka ndikuar që brenda pesë viteve çmimi i energjisë elektrike të rritet tri herë. Kjo rritje ka qenë një sfidë serioze si për familjet, ashtu edhe për bizneset.

Emigracioni

Problemi madhor që po ndikon si në nivelin e konsumit, ashtu edhe në mungesën e fuqisë punëtore, është emigrimi. Sipas të dhënave, gjatë vitit 2025 nga Kosova u larguan rreth 30 mijë qytetarë, ndërsa u kthyen rreth 15 mijë. Kjo do të thotë se brenda vitit Kosova ka gati 14 mijë qytetarë më pak, në një vend që sipas ASK-së në vitin 2025 kishte 1.58 milionë banorë.

Biznesi: kriza politike ka lënë pasoja afatgjata

Skënder Krasniqi, nga Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë në Kosovë, deklaroi se kriza e zgjatur politike dhe vendimet e paparashikueshme kanë dëmtuar ekonominë e Kosovës, duke ndikuar edhe në klimën e investimeve dhe në vendimet e bizneseve për t’u zgjeruar.

“Kriza e gjatë politike dhe vendimet ‘ad hoc’ kanë shkaktuar dëme të mëdha, me pasoja afatgjata për ekonominë tonë, edhe ashtu të brishtë”, thotë z. Krasniqi.

Ai shpreson që tejkalimi i krizës politike do t’u mundësojë institucioneve të përqendrohen më shumë në zhvillimin ekonomik. Sipas tij, teknologjia dhe shërbimet digjitale, prodhimi për eksport, energjia, bujqësia dhe agropërpunimi janë ndër sektorët me potencialin më të madh për zhvillim. Në këtë perspektivë, Krasniqi e sheh bashkëpunimin ekonomik me Shqipërinë si një mundësi për të rritur kapacitetet prodhuese dhe konkurrueshmërinë e kompanive të të dyja vendeve.

100 kompanitë më të mëdha: gati 8 miliardë euro qarkullim

Sipas të dhënave të Administratës Tatimore të Kosovës (ATK), 100 kompanitë më të mëdha në vend qarkulluan 7.96 miliardë euro në vitin 2025. Kjo shumë është e barabartë me rreth 72% të Prodhimit të Brendshëm Bruto të vitit 2025. Fitimi neto i 100 bizneseve më të mëdha, sipas ATK-së, ishte 914.3 milionë euro.

Dhjetë shoqëritë më të mëdha raportuan së bashku rreth 2.56 miliardë euro qarkullim vjetor, sa 23% e PBB-së. Në këtë dhjetëshe mbizotërojnë rrjetet e supermarketeve, tregtia me pakicë, energjia dhe tregtimi i karburanteve, në linjë me profilin e kompanive më të mëdha në vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, veçanërisht në Mal të Zi dhe në Bosnjë e Hercegovinë.

ATK publikoi vetëm listën e 100 shoqërive më të mëdha sipas emrave, duke sqaruar se nuk i lejohet të bëjë publike shifrat. Kompanitë mund t’i dorëzojnë bilancet e tyre në Ministrinë e Financave, ku ato publikohen online, por vetëm një pjesë e tyre e kanë bërë këtë. Për rrjedhojë, për shumë subjekte në renditjen e 100 kompanive më të mëdha mungojnë të dhënat financiare.

Dhjetë kompanitë me qarkullimin më të lartë në Kosovë

1. Kosovo Electricity Supply Company J.S.C. (KESCO)

Kompania më e madhe në Kosovë është Kosovo Electricity Supply Company J.S.C. (KESCO), e cila furnizon me energji elektrike konsumatorët në vend, përfshirë ekonomitë familjare, bizneset dhe institucionet publike. KESCO e ushtron veprimtarinë si furnizues i shërbimit universal të energjisë elektrike. Aktivitetet e saj përfshijnë furnizimin e konsumatorëve, faturimin, mbledhjen e pagesave dhe ofrimin e shërbimeve për klientët.

Sipas të dhënave paraprake, të ardhurat e shoqërisë ishin rreth 440 milionë euro në vitin 2025. KESCO u themelua në janar 2015 nga konsorciumi turk Limak–Çalık, pas privatizimit të sektorit të shpërndarjes dhe furnizimit me energji elektrike.

2. Viva Fresh sh.p.k.

Në vendin e dytë renditet Viva Fresh sh.p.k., aktive në sektorin e tregtisë me pakicë, kryesisht përmes rrjetit të supermarketeve dhe hipermarketeve Viva Fresh Store. Kompania ofron një gamë të gjerë produktesh ushqimore dhe joushqimore, përfshirë artikujt e konsumit të përditshëm, frutat, perimet, produktet e mishit, veshmbathjet dhe artikujt për amvisëri.

Sipas të dhënave të publikuara në faqen e saj zyrtare, rrjeti ka mbi 113 dyqane në 32 qytete të Kosovës dhe më shumë se 5,000 punonjës. Kompania disponon gjithashtu një qendër të madhe logjistike, që mbështet furnizimin dhe shpërndarjen e produkteve në rrjetin e shitjes. Falë zgjerimit të rrjetit dhe investimeve në infrastrukturë, Viva Fresh është bërë një nga ndërmarrjet kryesore të shitjes me pakicë në Kosovë.

Sipas pasqyrave financiare, kompania e mbylli vitin 2025 me rreth 370 milionë euro qarkullim, me një rritje prej 11.5% krahasuar me një vit më parë. Fitimi para taksave ishte 20.8 milionë euro, nga 21.6 milionë euro në vitin e mëparshëm.

3. ELKOS sh.p.k.

Vendin e tretë e zë ELKOS sh.p.k., me veprimtari kryesore në importin, shitjen me shumicë dhe distribuimin e produkteve të konsumit. Kompania, me kapital vendas, është pjesë e ELKOS Group, e cila përfaqëson rreth 90 marka ndërkombëtare dhe vepron në disa sektorë të tregtisë. Grupit i përkasin edhe zinxhiri i qendrave tregtare ETC, Elkos Center dhe Elkos Distribution.

Përmes rrjetit të saj të furnizimit dhe shpërndarjes, kompania furnizon markete dhe biznese të ndryshme në Kosovë dhe në rajon. Portofoli përfshin artikuj ushqimorë, pije, produkte higjienike dhe mallra të tjera konsumi. ELKOS Group ka zhvilluar gjithashtu veprimtari në sektorin bujqësor dhe në tregtinë e produkteve për ndërtim dhe amvisëri.

Sipas pasqyrave financiare, shoqëria raportoi të ardhura prej gati 249 milionë euro në vitin 2025, me një rritje të lehtë prej 2.1% me bazë vjetore. Fitimi para taksave ishte 9.5 milionë euro, nga 14.7 milionë euro në vitin 2024.

4. Proex sh.p.k.

Në vendin e katërt ndodhet Proex sh.p.k., që vepron në tregtinë me pakicë të produkteve ushqimore dhe mallrave të konsumit të përditshëm. Kompania është operatori i rrjetit të supermarketeve Interex, përmes të cilit ofron produkte ushqimore, pije, artikuj për amvisëri dhe mallra të tjera.

Sipas Bankës Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), Proex ishte rrjeti i dytë më i madh modern i shitjes me pakicë të produkteve ushqimore dhe mallrave të konsumit në Kosovë, me 33 dyqane Interex, në kohën kur u publikua profili i projektit. Kompania ka selinë në Prishtinë dhe aktiviteti i saj përfshin menaxhimin e rrjetit të shitjes dhe furnizimin e dyqaneve. Proex ka përfituar gjithashtu nga financimi i BERZH-it për të mbështetur investimet dhe zgjerimin e veprimtarisë.

Të hyrat vjetore të kompanisë tejkalojnë 220 milionë euro, me rritje prej 8.1% krahasuar me vitin e mëparshëm. Fitimi para taksave ishte 16.7 milionë euro, nga 15.4 milionë euro një vit më parë.

5. BUÇAJ sh.p.k.

E pesta në renditje është BUÇAJ sh.p.k., kompani me kapital vendas e specializuar në importin, shitjen dhe distribuimin e produkteve ushqimore, pijeve dhe artikujve të higjienës. Ajo bashkëpunon me marka të njohura ndërkombëtare dhe furnizon markete, restorante, kafene dhe biznese të tjera në Kosovë.

Aktiviteti i saj përqendrohet në menaxhimin e furnizimit dhe shpërndarjes së produkteve në tregun vendor, duke lidhur prodhuesit dhe furnitorët me pikat e shitjes. Falë portofolit të gjerë dhe rrjetit të distribuimit, BUÇAJ sh.p.k. është një nga operatorët e rëndësishëm në tregtinë dhe furnizimin me produkte konsumi në Kosovë.

Në vitin 2025, kompania pati mbi 225 milionë euro qarkullim, me rritje prej 18% me bazë vjetore. Fitimi para taksave arriti në 9.4 milionë euro, nga 10.5 milionë euro në vitin e mëparshëm.

6. EX FIS sh.p.k.

Në vendin e gjashtë renditet EX FIS sh.p.k., kompani me kapital nga Kosova, e specializuar në tregtinë dhe shpërndarjen e derivateve të naftës. Shoqëria merret me furnizimin dhe shitjen e benzinës, naftës dhe produkteve të tjera energjetike, si dhe vepron në tregtinë me shumicë dhe pakicë të karburanteve. Aktiviteti i saj përfshin edhe transportin dhe logjistikën e derivateve, ndërsa përmes rrjetit të pikave të karburantit u shërben konsumatorëve individualë dhe bizneseve.

Të hyrat e kompanisë në vitin 2025 kaluan 223 milionë euro, me rritje prej 4.2% me bazë vjetore. Fitimi para taksave ishte 22.8 milionë euro, nga 15 milionë euro një vit më parë.

7. HIB Holding sh.p.k.

HIB Holding sh.p.k., kompani me kapital nga Kosova, vepron në tregtinë dhe shpërndarjen e derivateve të naftës, si dhe në hoteleri dhe gastronomi. Kompania merret me furnizimin dhe shitjen me shumicë dhe pakicë të derivateve të naftës, operimin e marketeve dhe restoranteve, si dhe të hotelit me pesë yje Hotel Emerald. Aktiviteti i saj përfshin edhe transportin e karburanteve dhe shërbimet e akomodimit dhe gastronomisë përmes 24 pikave të shitjes në Kosovë.

Sipas bilancit të konsoliduar, grupi pati të ardhura nga shitjet prej 218.97 milionë eurosh në vitin 2025, në rritje krahasuar me vitin paraprak. Fitimi para tatimit ishte 8.4 milionë euro, nga 6.7 milionë euro një vit më parë.

Pjesa më e madhe e të ardhurave, sipas bilancit, vjen nga shitja e derivateve të naftës me shumicë dhe pakicë, me mbi 174.5 milionë euro. Pasojnë shitjet në markete, me rreth 20.6 milionë euro, shërbimet e restoranteve, me rreth 18 milionë euro, dhe shërbimet e hotelit, me rreth 5.8 milionë euro.

8. NOA ENERGY TRADE sh.p.k.

NOA ENERGY TRADE sh.p.k. – Dega në Kosovë është degë e kompanisë shqiptare NOA Energy Trade, e specializuar në tregtimin dhe furnizimin me shumicë të energjisë elektrike. Kompania vepron në tregun energjetik të Kosovës dhe bashkëpunon me prodhues energjie dhe tregtarë të tjerë në rajon dhe në tregjet europiane. Aktiviteti i saj përfshin tregtimin e energjisë elektrike dhe furnizimin e pjesëmarrësve të tregut përmes marrëveshjeve tregtare.

Kompania është e regjistruar në Prishtinë dhe figuron në regjistrin e Zyrës së Rregullatorit për Energji (ZRRE) si pjesëmarrëse në tregun e energjisë elektrike. Ngritja e saj e shpejtë ka ndodhur veçanërisht gjatë viteve të fundit.

Të ardhurat e kompanisë ishin 206.7 milionë euro në vitin 2025, me rritje prej 5.7% me bazë vjetore. Fitimi para taksave ishte 5.3 milionë euro, nga 10.4 milionë euro në vitin 2024.

9. Korporata Energjetike e Kosovës sh.a. (KEK)

Korporata Energjetike e Kosovës SH.A. (KEK) është ndërmarrje publike në pronësi 100% të Republikës së Kosovës. Ajo merret me prodhimin e energjisë elektrike dhe me aktivitete minerare, përfshirë nxjerrjen e linjitit. Kompania operon termocentralet Kosova A dhe Kosova B, që përbëjnë kapacitete të rëndësishme për furnizimin e vendit me energji elektrike.

Aktiviteti i KEK përfshin shfrytëzimin e rezervave të linjitit, mirëmbajtjen e kapaciteteve prodhuese dhe realizimin e investimeve për modernizimin e njësive gjeneruese. Kompania ka rol kyç në sektorin energjetik dhe në sigurinë e furnizimit me energji elektrike. Selia qendrore ndodhet në Prishtinë. Sipas të dhënave paraprake, të ardhurat e shoqërisë ishin rreth 200 milionë euro në vitin 2025.

10. Albapetrol Group sh.p.k.

Dhjetëshen e mbyll Albapetrol Group sh.p.k., kompani me kapital vendas që vepron në tregtinë e derivateve të naftës, me aktivitet në shitjen me pakicë dhe me shumicë të karburanteve. Sipas uebfaqes zyrtare, kompania ka pika shitjeje karburantesh dhe depo për furnizimin me shumicë të klientëve. Ajo disponon mjete transporti për importin dhe shpërndarjen e derivateve dhe furnizon kompani të tjera që veprojnë në tregun e karburanteve. Përveç tregtisë së derivateve, aktivitetet e regjistruara përfshijnë edhe transportin e mallrave, magazinimin dhe disa veprimtari të tjera tregtare dhe ndërtimore.

Kompania pati të ardhura prej 166.2 milionë eurosh në vitin 2025, me rritje prej 27% me bazë vjetore. Fitimi para taksave ishte 812 mijë euro, nga 885 mijë euro një vit më parë.

Një pasqyrë e modelit ekonomik

Renditja e kompanive më të mëdha konfirmon tablonë që japin të dhënat makroekonomike. Nga dhjetë shoqëritë kryesore, gjysma operojnë në tregtinë me pakicë dhe në shpërndarjen e mallrave të konsumit, katër në tregtimin e karburanteve dhe të energjisë, ndërsa i vetmi prodhues i mirëfilltë në listë është KEK, ndërmarrja publike që prodhon energji nga linjiti. Kjo përputhet me një ekonomi ku konsumi i familjeve përbën mbi 80% të PBB-së, ku importet kalojnë 7 miliardë euro në vit dhe ku eksportet mbeten nën 1 miliard euro.

Rritja ekonomike, edhe pse e qëndrueshme në terma vjetorë, mbetet e lidhur ngushtë me kërkesën e brendshme dhe me flukset nga jashtë, si remitancat. Pa një zgjerim të sektorëve prodhues dhe të eksporteve, si dhe pa stabilitet institucional, potenciali i zhvillimit të Kosovës vazhdon të kufizohet nga të njëjtat dobësi strukturore që e kanë shoqëruar ekonominë gjatë dekadës së fundit.