OpenAI, kompania që zhvilloi ChatGPT, ka njoftuar se do të dhurojë 5 milionë dollarë për Simons Foundation, një fondacion që financon kërkimin shkencor, sidomos në matematikë. Lëvizja vjen pas një vale kritikash nga komuniteti i matematikanëve, të cilët e kanë akuzuar kompaninë për plagjiaturë dhe për shpërfillje të rregullave të kërkimit shkencor, pasi ajo deklaroi se inteligjenca artificiale kishte zgjidhur probleme matematikore që prej dekadash mbeteshin pa përgjigje.

Vendimi u bë publik vetëm pak ditë pasi Shoqata për Matematikën Njerëzore (Association for Human Mathematics – AHM) e sulmoi ashpër kompaninë dhe ngriti akuza për plagjiaturë në lidhje me zgjidhjen e një problemi që kishte qëndruar i hapur për dekada.

Polemika rreth ekuacioneve Navier–Stokes

Në shtator, OpenAI bëri të ditur se një model i saj i inteligjencës artificiale, i cili ende nuk është publikuar, kishte arritur një rezultat të rëndësishëm për ekuacionet Navier–Stokes. Këto ekuacione përshkruajnë lëvizjen e lëngjeve dhe të gazeve përmes zbatimit të ligjit të dytë të Njutonit dhe lidhen me disa nga sfidat më të vështira të matematikës.

Megjithatë, sipas TechCrunch, dy matematikanë pohojnë se kishin qenë shumë afër një rezultati të ngjashëm dhe kanë vënë në dyshim nëse puna e OpenAI ishte mbështetur në kërkimet e tyre. Kompania mohon se kishte dijeni për punën e tyre shkencore. Njëri prej tyre, Levent Alpöge, punon në kompaninë rivale Anthropic, por kërkimin në fjalë e kryente në mënyrë të pavarur.

Mbi 700 dorëshkrime të prodhuara nga AI

Më 6 tetor, kompania e drejtuar nga Sam Altman deklaroi se modeli i saj kishte gjeneruar mbi 700 dorëshkrime shkencore dhe pothuajse 400 rezultate matematikore. Sipas OpenAI, këto rezultate synonin t'u jepnin përgjigje disa prej problemeve më të ndërlikuara në matematikë dhe në shkencat kompjuterike.

Njoftimi nuk u prit me entuziazëm nga të gjithë studiuesit. Shoqata për Matematikën Njerëzore deklaroi se matematikanët nuk e kishin kërkuar një punë të tillë dhe e akuzoi OpenAI për shpërfillje të plotë të normave të kërkimit shkencor. Kritikat nuk kanë të bëjnë vetëm me mënyrën se si inteligjenca artificiale prodhon rezultate matematikore, por edhe me respektimin e punës së studiuesve, transparencën dhe mënyrën se si publikohen zbulimet shkencore.

Financimi për Simons Foundation

Të enjten, më 15 tetor, OpenAI njoftoi në platformën X se do t'i dhuronte 5 milionë dollarë, rreth 4.5 milionë euro, Simons Foundation. Qëllimi i fondeve është t'u japë matematikanëve mundësi të shqyrtojnë, të kuptojnë dhe të zhvillojnë më tej rezultatet e prodhuara nga inteligjenca artificiale.

Në deklaratën e saj, OpenAI theksoi se dëshiron të mbështesë komunitetin e matematikanëve për ta kthyer përparimin e inteligjencës artificiale në njohuri më të thella njerëzore dhe në zbulime të reja. Paratë do të përdoren për organizimin e seminareve, konferencave dhe programeve të specializuara.

Përveç mbështetjes financiare, OpenAI do t'u japë studiuesve të mbështetur nga Simons Foundation akses në modelet e saj të inteligjencës artificiale dhe në burimet kompjuterike të kompanisë.

Nismë me vlerë 15 milionë dollarë

Në total, nisma do të arrijë vlerën prej 15 milionë dollarësh, duke bashkuar financimin dhe burimet e Simons Foundation, Anthropic dhe OpenAI. Synimi është të hapen mundësi të reja bashkëpunimi mes studiuesve dhe sistemeve të inteligjencës artificiale, në një kohë kur teknologjia po transformon me shpejtësi mënyrën se si bëhet kërkimi shkencor.

Mbetet ende pa përgjigje pyetja se si duhet të vlerësohen, të verifikohen dhe të njihen zbulimet e prodhuara nga inteligjenca artificiale, veçanërisht kur ato prekin fusha ku shkencëtarët kanë investuar vite të tëra kërkimi.