Bilanci i Bankës së Shqipërisë ka shënuar një zgjerim të shpejtë gjatë muajve të fundit dhe ka prekur nivelin më të lartë në histori. Sipas statistikave të bankës qendrore, totali i aktiveve u ngjit në pothuajse 915 miliardë lekë, me një rritje prej 3.7% krahasuar me korrikun dhe 10.7% në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Në thelb, rritja e bilancit të një banke qendrore lidhet me hedhjen e më shumë parave në ekonomi. Paraja në qarkullim, e cila në bilancin e Bankës së Shqipërisë regjistrohet si detyrim, është rritur me 15.2% në terma vjetorë. Megjithatë, zgjerimi i bilancit mund të reflektojë edhe lëvizjet e çmimeve të tregut për asetet, sidomos për ato të emërtuara në valutë të huaj.

Letrat me vlerë të jorezidentëve, motori kryesor i rritjes

Nëse shqyrtohen zërat kryesorë të bilancit, kontributin më të madh në rritjen vjetore të aktiveve e kanë dhënë letrat me vlerë të jorezidentëve. Ky portofol ka arritur rreth 624 miliardë lekë, me një rritje prej 19% në krahasim me një vit më parë.

Ecuria e këtij zëri tregon në mënyrë indirekte se zgjerimi i bilancit lidhet kryesisht me shtimin e vlerës së rezervës valutore që menaxhon Banka e Shqipërisë. Të dhënat më të fundit, të muajit gusht, tregojnë se rezerva valutore arriti rekordin historik prej 8.16 miliardë eurosh, ose 18.6% më shumë se një vit më parë.

Politika e shtimit të rezervave dhe ndërhyrjet në treg

Prej më shumë se një dekade, banka qendrore ndjek një politikë të akumulimit të rezervave valutore, me qëllim përballimin e nevojave të mundshme të ekonomisë dhe të sektorit financiar. Rezerva është shtuar përmes blerjeve të vazhdueshme dhe gjithnjë në rritje të valutës në tregun e brendshëm, nëpërmjet ankandeve të planifikuara.

Gjatë tre viteve të fundit, roli kryesor u ka takuar blerjeve të drejtpërdrejta të valutës, të cilat synojnë të frenojnë mbiçmimin e mëtejshëm të lekut në kursin e këmbimit. Më shumë blerje valute do të thotë hyrje të reja në rezervën valutore dhe, njëkohësisht, më shumë lekë të injektuara në ekonomi.

Në periudhën 2024-2025, Banka e Shqipërisë ka blerë më shumë se dy miliardë euro në tregun e brendshëm valutor. Për këtë vit, të dhënat e disponueshme mbulojnë vetëm tremujorin e parë, kur blerjet e valutës vendosën sërish një rekord historik për periudhën, me 140 milionë euro.

Euro pranë kufirit të 90 lekëve

Zgjerimi me ritme të larta i bilancit të bankës qendrore shërben si tregues indirekt se blerjet e sasive të mëdha të valutës kanë vijuar edhe gjatë këtij viti. Presionet në tregun valutor mbi euron janë forcuar ndjeshëm. Edhe pse Banka e Shqipërisë ndërhyn vazhdimisht, rënia vjetore e kursit euro-lek është përshpejtuar në 5.5%.

Monedha europiane po i afrohet tani pragut të 90 lekëve dhe, pa ndërhyrjet e vazhdueshme të Bankës së Shqipërisë, me shumë gjasa do të kishte zbritur nën këtë nivel.

Nga ana tjetër, blerjet e valutës po i japin politikës monetare karakter stimulues, duke shtuar sasinë e parasë në ekonomi, në një kohë kur inflacioni e ka tejkaluar objektivin ligjor prej 3%.