Paralajmëron për mungesën e përparimit në rregullimin e buxheteve, ndërsa lufta në Lindjen e Mesme po ushtron presion mbi financat publike
Fondi Monetar Ndërkombëtar e ka paralajmëruar Bashkimin Europian të mos i përgjigjet krizës energjetike duke zbutur rregullat e saj fiskale, ndërsa qeveria e kryeministres italiane Giorgia Meloni argumenton se blloku mund të ketë nevojë të pezullojë paktin e tij për kontrollin e deficitit.
Rodrigo Valdés, drejtor i departamentit të çështjeve fiskale në FMN, tha se të gjitha ekonomitë, përfshirë BE-në, duhet t’i mbajnë në fuqi “kufijtë mbrojtës fiskalë”, duke pasur parasysh nivelet në rritje të borxhit publik dhe tregjet e paqëndrueshme të obligacioneve në mbarë botën.
“Ne mendojmë se do të jetë shumë e rëndësishme që rregullat të mbeten në fuqi për Europën dhe për të gjitha vendet. Duke pasur parasysh borxhin më të lartë dhe mënyrën se si janë sjellë tregjet gjatë viteve të fundit, është e rëndësishme të ruhen këta kufij mbrojtës.”
FMN-ja paralajmëroi se në shumë pjesë të botës nuk kishte pasur “asnjë përparim domethënës në rregullimin e buxheteve” në vitin 2025 dhe se dritarja për një “përshtatje fiskale të rregullt” po ngushtohet.
Tani borxhi publik parashikohet të arrijë në 100% të PBB-së globale deri në vitin 2029, një vit më herët sesa priste FMN-ja vetëm një vit më parë, trajektore që po nxitet nga rritja e borxhit në dy ekonomitë më të mëdha të botës, SHBA-ja dhe Kina.
Presioni mbi financat publike pritet të rritet më tej, ndërsa lufta në Iran dëmton aktivitetin ekonomik dhe shton kërkesat për ndërhyrje që të zbuten efektet e çmimeve të larta të energjisë mbi familjet dhe kompanitë.
Mes tregjeve kryesore europiane të obligacioneve, Britania e Madhe, Italia dhe Franca kanë pësuar rritjet më të mëdha të kostove të huamarrjes pas shpërthimit të luftës në Lindjen e Mesme më 28 shkurt.
Ndërsa ndërmjetësit vazhdojnë të ndjekin një marrëveshje paqeje Iran-SHBA, forcat detare amerikane kanë nisur zbatimin e një bllokade të porteve iraniane, dhe tashmë pak anije po kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit, pikës kyçe të Gjirit Persik përmes së cilës zakonisht kalon rreth një e pesta e naftës dhe gazit të botës.
Në një deklaratë të përbashkët në Washington, 11 ministra financash u zotuan se do t’i mbajnë përgjigjet ndaj krizës energjetike “të përgjegjshme dhe të targetuara”, duke pasur parasysh bilancet e kufizuara qeveritare.
Duke mirëpritur armëpushimin mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit, ata paralajmëruan se rifillimi i luftimeve ose zgjerimi i konfliktit në Lindjen e Mesme do të paraqiste “rreziqe serioze shtesë për sigurinë globale të energjisë, zinxhirët e furnizimit, si dhe stabilitetin ekonomik dhe financiar”. Nënshkruesit ishin Britania e Madhe, Australia, Japonia, Suedia, Holanda, Finlanda, Spanja, Norvegjia, Irlanda, Polonia dhe Zelanda e Re.
Ministri italian i Financave, Giancarlo Giorgetti, argumentoi më herët këtë muaj se, nëse kriza energjetike do të vazhdonte, do të nevojitej “një shqyrtim serioz dhe konstruktiv i një pezullimi të mundshëm të përkohshëm të Paktit të Stabilitetit dhe Rritjes”. Edhe Meloni ka hedhur idenë e një pezullimi të përgjithshëm të regjimit.
Gjatë pandemisë së Covid-it, BE-ja aktivizoi një klauzolë të përgjithshme devijimi nga pakti fiskal, ndërsa përpiqej t’u lejonte shteteve anëtare të ofronin mbështetje të madhe fiskale pasi prodhimi ekonomik ra ndjeshëm gjatë izolimeve. Që atëherë, ajo e ka rishikuar regjimin dhe e ka rivendosur atë.
Përkundrazi, Valdés tha se një goditje nga ana e ofertës, si ajo e nxitur nga lufta aktuale në Lindjen e Mesme, nuk kërkon “zgjerim fiskal ose stimul”, sepse kjo mund t’i bëjë gjërat më të vështira për bankat qendrore teksa përpiqen të frenojnë inflacionin.
“Nëse vepron në mënyrë agresive në planin fiskal, e vetmja gjë që prodhon është më shumë punë për bankën qendrore në fund, sepse banka qendrore duhet të harmonizojë ofertën dhe kërkesën”, tha ai.
Valdis Dombrovskis, komisioneri i BE-së për ekonominë, ka theksuar se, megjithëse klauzola e përgjithshme e pezullimit të paktit mund të aktivizohet në rast të një rënieje të rëndë ekonomike, Europa aktualisht nuk ndodhet në këtë skenar.
Kërkesat nga Italia, ekonomia e tretë më e madhe e bllokut, vijnë në një kohë kur 16 shtete anëtare të BE-së kanë përdorur përjashtime nga pakti për të lejuar rritje të shpenzimeve të lidhura me sigurinë.
Në raportin e saj, FMN-ja paralajmëroi se zbutja e politikës buxhetore e nxitur nga rritja e shpenzimeve europiane për mbrojtjen nuk ka gjasa të jetë kalimtare, sepse mbrojtja “përbën një nga komponentët më të ngurtë të shpenzimeve publike”.
FMN argumentoi se çdo mbështetje për familjet dhe bizneset që vuajnë nga rritja e çmimeve të energjisë duhet të jetë “e targetuar dhe e përkohshme” dhe se ata që kanë hapësirë të kufizuar fiskale nuk duhet të rrisin huamarrjen në përpjekje për të mbrojtur ekonomitë e tyre.
“Me borxhin tashmë të lartë në shumë vende, politika fiskale duhet të reagojë me kujdes, duke ofruar mbështetje aty ku nevojitet pa i çuar financat publike më afër greminës.” / FT
Postimi ” FMN i kërkon BE-së t’u përmbahet rregullave fiskale gjatë krizës energjetike ” eshte marre nga Revista Monitor.
