Fondi sovran i pasurisë së Norvegjisë, i cili mban titullin e më të madhit në botë me asete që kalojnë 2 trilionë euro, mund të marrë sërish dritën jeshile për të investuar në kompani të përfshira në prodhimin e armëve bërthamore. Ideja është hedhur nga një komision i krijuar nga qeveria norvegjeze, që ka rishikuar rregullat etike të investimeve në një periudhë me tensione ndërkombëtare në rritje.

Kompanitë e përjashtuara aktualisht

Sot fondi mban jashtë portofolit 14 kompani për shkak të rolit të tyre në zhvillimin ose prodhimin e armëve bërthamore dhe të komponentëve të tyre. Në këtë listë bëjnë pjesë disa nga emrat më të mëdhenj të industrisë së mbrojtjes, si Airbus, BAE Systems, Boeing, Lockheed Martin dhe Safran.

Rekomandimi i ri parashikon që investimet të lejohen në prodhues armësh nga shtete që zotërojnë armë bërthamore, që njihen si të tilla nga Traktati për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore dhe që njëkohësisht janë aleatë të Norvegjisë në NATO. Një ndryshim i tillë do t’u hapte rrugën disa kompanive britanike, franceze dhe amerikane për t’u rikthyer në portofolin e fondit.

Argumenti i sigurisë

Ministri norvegjez i Financave, Jens Stoltenberg, ka theksuar paradoksin që fondi nuk mund të investojë në kompani që mund të kenë rëndësi për sigurinë e vetë Norvegjisë, ndërkohë që Rusia po shton kërcënimet bërthamore dhe Kina po zgjeron arsenalin e saj.

Procesi dhe kufizimet që mbeten

Propozimi ende nuk është miratuar. Ai do të kalojë në konsultim publik deri më 15 janar, ndërsa qeveria do ta paraqesë vlerësimin e saj në parlament pranverën e ardhshme. Komisioni sugjeron gjithashtu që të mbetet në fuqi ndalimi i investimeve në prodhuesit e armëve kimike dhe biologjike, të minave tokësore dhe të bombave thërrmuese.

Ideja ka ngjallur kritika nga disa parti politike, sidomos nga e majta. Fondi norvegjez investon në mbi 7 mijë kompani në të gjithë botën dhe zotëron rreth 1.5% të aksioneve të tregtuara në bursat globale. Vendimi përfundimtar pritet pas konsultimit publik dhe vlerësimit qeveritar, në një debat që ballafaqon parimet etike të investimeve me shqetësimet për sigurinë kombëtare.