Shqipëria nuk disponon programe kombëtare për përgatitjen e kujdestarëve formalë që punojnë me të moshuarit, ndërkohë që nuk ekzistojnë të dhëna as për numrin e punonjësve të sektorit, as për shtrirjen e shërbimeve të kujdesit afatgjatë. Ky është një nga konstatimet kryesore të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) në raportin e saj më të fundit mbi plakjen e popullsisë në vend.
Boshllëk në të dhëna
Dokumenti thekson se nuk ka informacion të disponueshëm mbi përqindjen e personave mbi 65 vjeç që përfitojnë kujdes, qoftë në institucione rezidenciale, qoftë në shtëpitë e tyre. Gjithashtu, nuk dihet sa punonjës ofrojnë këto shërbime, çka e vështirëson matjen e kapaciteteve reale të sektorit.
Problemi bëhet më i ndjeshëm duke pasur parasysh plakjen e shpejtë të popullsisë. Sipas të dhënave të raportit, në vitin 2023 Shqipëria kishte rreth 644 mijë banorë mbi 60 vjeç, që përbëjnë 22.9% të popullsisë.
Jetëgjatësia dhe kufizimet funksionale
Kërkesa për kujdes shëndetësor dhe mbështetje në moshë të thyer mbetet e lartë. Sipas vlerësimit të OBSH, një person që mbush 60 vjeç pritet të jetojë mesatarisht edhe 19.9 vite, nga të cilat 4.6 vite me kufizime funksionale.
Pensionet dhe rreziku i varfërisë
Krahas shërbimeve, raporti ngre shqetësime edhe për sigurinë ekonomike të të moshuarve. Edhe pse 96.5% e personave mbi moshën ligjore të pensionit marrin pension, kjo nuk i mbron plotësisht nga varfëria. Të dhënat tregojnë se 12.5% e personave 65 deri në 74 vjeç dhe 15.8% e atyre mbi 75 vjeç ndodhen në rrezik varfërie.
Me rritjen e numrit të të moshuarve, këta tregues nxjerrin në pah pyetje thelbësore mbi financimin e kujdesit afatgjatë, përgatitjen e stafit të specializuar dhe përballueshmërinë e këtyre shërbimeve për familjet shqiptare.
