FMN: shpenzimet për pensionet do të rriten deri në 10.1% të PBB-së në vendet e zhvilluara deri në 2050

Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) paralajmëron se sistemet e pensioneve në shkallë globale po përballen me një presion gjithnjë e më të madh, pasi plakja e popullsisë dhe rritja e kostove publike vënë në rrezik qëndrueshmërinë e financave shtetërore. Sipas institucionit, nëse nuk ndërmerren reforma, shpenzimet për pensionet mund të zënë hapësirën e financimit për prioritete të tjera dhe të rëndojnë buxhetet e shumë vendeve.

Databazë me inteligjencë artificiale për 142 ekonomi

Në një studim të ri, FMN ka prezantuar një bazë të dhënash që mbështetet te inteligjenca artificiale për të analizuar sistemet pensionale në 142 ekonomi, si dhe mbi 4 mijë reforma të zbatuara nga viti 1952 deri në vitin 2025.

Vlerësimet e institucionit tregojnë se shpenzimet për pensionet përfaqësojnë mesatarisht:

• rreth 8% të Prodhimit të Brendshëm Bruto në ekonomitë e zhvilluara;
• 4% në tregjet në zhvillim;
• 1.7% në vendet në zhvillim.

Deri në vitin 2050, këto pesha pritet të rriten përkatësisht në 10.1%, 8.1% dhe 2.8% të PBB-së.

Sfida të ndryshme për vende të ndryshme

Vendet e pasura kanë si sfidë ruajtjen e nivelit të përfitimeve për pensionistët në kushtet e plakjes së popullsisë, ndërsa ekonomitë në zhvillim synojnë të zgjerojnë mbulimin me skema pensionale pa dëmtuar financat publike.

Analiza historike tregon se numri i reformave është rritur ndjeshëm që prej viteve 1990, shpesh si reagim ndaj krizave ekonomike, vështirësive fiskale dhe ndryshimeve demografike. Studimi gjen se në ekonomitë më pak të zhvilluara, reformat e pensioneve janë ndjekur nga ulje statistikisht të rëndësishme të borxhit publik, ndërkohë që në ekonomitë e zhvilluara nuk është vënë re një efekt i ngjashëm.

FMN nënvizon se rezultatet varen nga gjendja fillestare e financave publike, cilësia e institucioneve dhe kapaciteti për të zbatuar ndryshimet. Institucioni pranon gjithashtu se databaza e re mund të përmbajë pasaktësi dhe se duhen burime shtesë për të përmirësuar klasifikimin e reformave. Gjithsesi, qëllimi i analizës është t’u ofrojë politikëbërësve një bazë më të fortë për hartimin e sistemeve pensionale që mund t’u bëjnë ballë ndryshimeve demografike dhe ekonomike në dekadat në vijim.