Enti Rregullator i Energjisë ka përcaktuar qartë skenarët dhe hapat procedurialë përmes të cilëve operatorët e sektorit të energjisë elektrike mund të përballen me revokimin e të drejtës për të ushtruar aktivitetin e tyre. Sipas draft-rregullores së re të publikuar nga ky institucion rregullator, lëvizja vjen në zbatim të ligjit nr. 59/2026 dhe synon të vendosë rregulla më të rrepta për mbarëvajtjen e tregut dhe mbrojtjen e interesave publike.
Arsyet e revokimit dhe vlerësimi i shkeljeve
Kompanitë e energjisë rrezikojnë humbjen e licencës në situata kur shfaqin paaftësi financiare, paraqesin kërkesë për shpalljen e falimentimit, nuk shlyejnë detyrimet rregullatore ose shkelin hapur kushtet e përcaktuara për ushtrimin e veprimtarisë. Po ashtu, heqja e licencës parashikohet edhe për subjektet që bien ndesh me legjislacionin mjedisor apo që krijojnë rrezik real për jetën, shëndetin dhe pronën e qytetarëve. Revokimi mund të ndodhë gjithashtu nëse një kompani vendos të ndërpresë vetë veprimtarinë për të cilën është pajisur me leje, ose kur kërkon vetë revokimin e saj.
Dokumenti zyrtar përcakton se çdo shqyrtim i rasteve duhet të bazohet rreptësisht në provat dhe dokumentet e grumbulluara gjatë procesit, duke përfshirë edhe të dhënat nga institucionet kompetente. Gjatë vlerësimit të shkeljeve, rregullatori merr parasysh natyrën e shkeljes, kohëzgjatjen e saj, përsëritjen, pasojat e shkaktuara, shkallën e rrezikut aktual ose të pritshëm, si dhe çdo masë korrigjuese që mund të ketë ndërmarrë vetë i licencuari.
Procedura e hetimit dhe afatet ligjore
Nisma për heqjen e licencës mund të ndërmerret kryesisht nga vetë Enti Rregullator i Energjisë, bazuar në gjetjet e monitorimit, kontrollet periodike, raportimet e institucioneve të tjera apo informacionet që vijnë nga operatorët dhe palët e treta. Sapo merret vendimi për nisjen e procedurës, kompania përkatëse njoftohet zyrtarisht me shkrim për shkeljet e zbuluara, provat ekzistuese dhe pasojat e mundshme që e presin.
Pas këtij njoftimi, operatori ka në dispozicion një afat prej 30 ditësh kalendarike për të dorëzuar shpjegimet e veta, kundërshtimet dhe dokumentacionin mbështetës. Brenda 30 ditëve nga marrja e përgjigjes ose nga skadimi i afatit për paraqitjen e saj, strukturat përgjegjëse të ERE-s detyrohen të hartojnë relacionin përfundimtar, një afat që mund të shtyhet vetëm nëse shfaqet nevoja për verifikime shtesë. Më pas, Bordi i ERE-s mblidhet për të marrë një vendim brenda 10 ditëve pune nga dorëzimi i relacionit dhe plotësimit të dosjes.
Nëse gjatë shqyrtimit shkeljet nuk provohen, procedura mbyllet. Ndërkaq, në ato raste kur shkelja mund të korrigjohet dhe kjo lejohet nga ligji, operatorit mund t'i lihet një afat shtesë për të përmbushur detyrimet. Kur kushtet ligjore për heqjen e licencës rezultojnë të provuara, Bordi vendos ndërprerjen e menjëhershme të së drejtës për të ushtruar aktivitetin.
Masat e përkohshme dhe përgjegjësitë financiare
Për të shmangur çdo ndërprerje të mundshme që do të cenonte vazhdimësinë e furnizimit me energji për konsumatorët, draft-rregullorja parashikon masa të përkohshme për prodhimin, transmetimin, shpërndarjen, depozitimin dhe furnizimin. Këto masa përfshijnë vendosjen e shoqërisë nën administrim të kufizuar për një periudhë të caktuar ose caktimin e një shoqërie tjetër që plotëson kriteret e licencimit për të kryer veprimtarinë. ERE mund të vendosë gjithashtu emërimin e një administratori të përkohshëm, me propozim të ministrit përgjegjës dhe në bazë të procedurave të qeverisë. Këto masa të përkohshme nuk mund të zgjasin më shumë se 12 muaj nga data e heqjes së licencës.
Pavarësisht humbjes së së drejtës për të operuar, rregullorja thekson se kompanitë nuk shkarkohen nga detyrimet e kaluara. Vendimi për heqjen e licencës nuk e çliron të licencuarin nga detyrimet financiare, kontraktore, administrative apo ligjore të lindura deri në datën efektive të heqjes së saj. Sfidimi i vendimeve të ERE-s mund të bëhet në rrugë gjyqësore, por ankimi nuk e pezullon automatikisht zbatimin e tyre, përveç rasteve kur ligji e parashikon shprehimisht ose kur vendos vetë gjykata.