Përcaktimi i një fjale të vetme që përfaqëson një vit të tërë mbetet një sfidë, por fjalorët më të njohur në botë kanë ndërmarrë sërish këtë detyrë për vitin 2026. Përmes metodave të ndryshme, që variojnë nga analiza e shpeshtësisë së përdorimit të termave deri te kërkimet në internet, institucionet gjuhësore kanë shpallur zgjedhjet e tyre, duke pasqyruar ndryshimet e shpejta në kulturë dhe teknologji. Vitin e kaluar, fokusi ishte te termat si “rage bait” apo “AI slop”, ndërsa këtë vit, gjuha duket se po i përgjigjet evolucioneve të inteligjencës artificiale dhe sjelljeve të reja sociale.
Human: Përgjigja ndaj teknologjisë
Cambridge Dictionary ka shpallur fjalën “human” (njeri, njerëzor) si termi i vitit 2026. Ky përzgjedhje vjen si një reagim ndaj zgjerimit të inteligjencës artificiale që po shfaqet në çdo aspekt të jetës së përditshme. Sipas njoftimit zyrtar, ky vit u mbizotërua nga debatet globale mbi thelbin e qenies njerëzore në një botë ku kufiri midis njerëzve dhe makinerive është bërë gjithnjë e më i paqartë. Fjalori vuri re një rritje të ndjeshme në përdorimin e shprehjeve si “human-written” (i shkruar nga njeriu) apo “human-generated” (i krijuar nga njeriu), duke treguar një nevojë për të bërë dallimin midis origjinalit dhe asaj që prodhohet nga algoritmet.
Leksikografi Colin McIntosh u shpreh: “Frika për atë që njerëzit mund të humbasin kur ia delegojnë të menduarit inteligjencës artificiale na ka bërë të rishqyrtojmë shkallën në të cilën mbështetemi tek ajo”. Në këtë kontekst, Papa Leoni XIV ka theksuar gjithashtu rëndësinë e ruajtjes së elementit njerëzor. Në garën për fjalën e vitit nga Cambridge, ishin përfshirë edhe termat “agent”, për sistemet e pavarura të AI, dhe “analogue”, si një përpjekje për t'u kthyer drejt përvojave të botës reale.
Mogging: Zhargoni i gjeneratave të reja
Nga ana tjetër, Collins Dictionary u fokusua te gjuha e gjeneratave Z dhe Alpha, duke përzgjedhur fjalën “mogging”. Ky term përshkruan aktin kur dikush arrin të shfaqet më mbresëlënës ose dominues se të tjerët. Rrënjët e kësaj fjale gjenden në termin “AMOG”, që përfaqëson mashkullin dominues në një grup, i përdorur fillimisht në komunitetet e bodybuilding-ut rreth vitit 2016. Tashmë, termi është bërë pjesë e komunikimit masiv, duke u përdorur nga figura publike si Arnold Schwarzenegger dhe institucione të ndryshme. Në listën e Collins u përfshinë edhe koncepte të tjera, si “carspreading”, që lidhet me shtimin e përmasave të automjeteve, dhe “firewave”, që përshkruan fenomenin e zjarreve urbane të ndodhura gjatë valëve të të nxehtit.
Maxxing: Kultura e optimizimit ekstrem
Dictionary.com ka zgjedhur “maxxing”, një term që reflekton dëshirën për të arritur maksimumin në çdo fushë të jetës. Fillimisht i përdorur në videolojëra për të maksimizuar aftësitë e personazheve, termi u shndërrua në “looksmaxxing”, duke iu referuar përmirësimit të pamjes fizike përmes dietave ose ndërhyrjeve. Gjatë vitit 2026, kjo tendencë u zgjerua në mënyrë të pashmangshme drejt çdo aspekti tjetër, duke sjellë terma si “fibermaxxing” për dietat, “proteinmaxxing” dhe “sleepmaxxing” për optimizimin e gjumit. Madje, u shfaq edhe termi “Chinamaxxing”, që përshkruan përvetësimin e stilit të jetesës kineze. Sipas Dictionary.com, fjala pasqyron një nevojë për perfeksionizim që shpesh prek kufijtë e absurdit, duke ngritur pikëpyetje për të ardhmen e kësaj kulture të optimizimit të vazhdueshëm.