Sektori i prodhimit të energjisë përmes hidrocentraleve të vogla paraqet një sërë përparësish, por edhe rreziqe dhe vështirësi të natyrës ekonomike, të ngjashme me çdo aktivitet tjetër tregtar. Shoqëritë që zotërojnë dhe menaxhojnë këto impiante ndeshen me një nivel të konsiderueshëm rreziku, kryesisht për shkak të varësisë së drejtpërdrejtë të prodhimit të energjisë nga kushtet hidrike të çdo viti kalendarik.
Luhatjet e vazhdueshme të prurjeve ujore krijojnë një shkallë pasigurie në sasinë e energjisë së prodhuar. Për këtë arsye, jo të gjitha investimet e realizuara në këtë fushë kanë shfaqur një fizibilitet të lartë ekonomiko-financiar. Megjithatë, në vend, mbi 90% e hidrocentraleve janë ndërtuar duke zbatuar standarde bashkëkohore dhe, për nga mënyra e operimit, ato janë plotësisht konkurruese me impiantet simotra europiane.
Pajisjet kryesore teknologjike, ku përfshihen hidroturbinat dhe sistemet e avancuara të automatizimit e të kontrollit të njohura si SCADA, importohen tërësisht nga vendet perëndimore. Zhvillimi dhe ndërtimi i hidrocentraleve të vogla sjell efekte pozitive në disa drejtime kyçe, duke përfshirë aspektin mjedisor, ekonomik dhe atë social.
Në drejtimin mjedisor, ngritja e veprave të marrjes së ujit të tipit tirolez përgjatë përrenjve dhe lumenjve malorë ka ndihmuar në frenimin dhe reduktimin e erozionit, i cili në të kaluarën ka qenë mjaft i ndjeshëm në këto hapësira gjeografike. Një detaj i rëndësishëm operacional është se hidrocentralet e vogla zakonisht ndërpresin punën nga fundi i muajit korrik deri në fillim të tetorit. Gjatë kësaj hapësire kohore, burimi ujor duhet t'i adresohet me përparësi sektorit të bujqësisë dhe nevojave jetike të komunitetit vendor. Këto detyrime specifike gjenden të pasqyruara në lejet e përdorimit të ujit për çdo objekt të licensuar.
Po kështu, brenda lejeve mjedisore dhe atyre të përdorimit të ujit përcaktohet detyrimisht edhe prurja ekologjike që duhet të ruhet në çdo kohë në shtratin e lumit, si një kusht i domosdoshëm për mbrojtjen e ekuilibrit mjedisor. Në aspektin social, ndërtimi i këtyre veprave energjetike ka sjellë përmirësim të ndjeshëm të infrastrukturës në territoret ku shtrihen investimet, si dhe ka gjeneruar vende të reja pune për banorët e zonës. Si gjatë fazës intensive të ndërtimit, ashtu edhe gjatë periudhës së operimit dhe mirëmbajtjes, personeli rekrutohet kryesisht nga komunitetet lokale ku ndodhen objektet.
Përfitime të drejtpërdrejta financiare sigurojnë edhe bashkitë përkatëse. Këto të fundit, përmes vendimeve të dala nga këshillat bashkiakë, vendosin tarifa të cilat në disa raste rezultojnë të jenë të konsiderueshme për buxhetet vendore. Njëkohësisht, hidrocentralet paguajnë një bonus vjetor që lëviz nga 2% deri në 5% të prodhimit vjetor të energjisë, sipas kushteve të përcaktuara për secilin objekt individual.
Në vështrimin financiar, shkalla e rentabilitetit të hidrocentraleve ndryshon ndjeshëm nga njëri subjekt tek tjetri. Treguesi kryesor orientues mbetet raporti ndërmjet prodhimit vjetor të energjisë dhe vlerës totale të investimit fillestar. Ekzistojnë hidrocentrale që gëzojnë tregues shumë të mirë ekonomikë, por ka edhe impiante ku fizibiliteti financiar nuk ka përmbushur pritshmëritë e plota.
Për ato hidrocentrale që dëshmojnë një fizibilitet të mirë financiar, koha e kthimit të investimit llogaritet nga 9 deri në 10 vjet, në rastet kur financimi është kryer tërësisht përmes kapitalit të vetë investitorit. Ndërkaq, kur projekti mbështetet nga financime përmes kredive bankare, koha e rikuperimit zgjatet deri në 12-14 vjet, ndikuar ndjeshëm edhe nga normat e larta të interesit të kredive në treg.
Një faktor tjetër që ndikon drejtpërdrejt në rentabilitetin afatgjatë është nevoja e pashmangshme për riinvestime. Pas afro 16 vitesh funksionimi aktiv, investitorët detyrohen të kryejnë investime të reja në turbina, si pjesë e përmbushjes së detyrimeve ligjore në fuqi. Në këtë kuadër, vëmendje i kushtohet edhe korrektësisë së Operatorit të Shpërndarjes së Energjisë Elektrike në shlyerjen e detyrimeve për energjinë e hedhur në rrjet, një element me peshë për stabilitetin financiar të operatorëve privatë.
Në përfundim, ky segment përfaqëson një aktivitet ekonomik me kontribut të dukshëm në prodhimin vendas të energjisë, zhvillimin e hovshëm të zonave rurale dhe punësimin e qytetarëve, por mbart njëkohësisht rreziqe të lidhura ngushtë me kushtet hidrike, kostot e financimit dhe nevojën periodike për ndërhyrje kapitale.