Qeveria shqyrton heqjen e taksës së qarkullimit 27 lekë/litër dhe kalimin te taksat vjetore të makinave

Shqipëria mund t'i japë fund, pas 15 vitesh, taksës së qarkullimit prej 27 lekësh për çdo litër karburant. Qeveria po shqyrton një ndryshim strukturor në mënyrën si taksohen karburantet, i cili do ta zhvendoste barrën fiskale nga konsumi i naftës dhe benzinës te taksat vjetore të automjeteve. Masa mund të hapë rrugë për ulje të çmimeve në pikat e karburantit, në një kohë kur çmimet në tregjet ndërkombëtare janë në rritje dhe qytetarët po paguajnë gjithnjë e më shumë.

Nga masa e përkohshme te ndërhyrja strukturore

Në prill të këtij viti, qeveria miratoi një mekanizëm që ul me 20% akcizën kur çmimi i naftës kapërcen 220 lekë për litër dhe ai i benzinës 200 lekë për litër. Tani diskutimi ka kaluar te një ndërhyrje më e thellë: heqja e taksës së qarkullimit dhe transferimi i saj te taksa e automjeteve. Sipas logjikës së propozimit, kjo lëvizje do të zbuste më tej efektin e rritjeve të pakontrolluara të çmimeve që vijnë nga tregjet prej nga Shqipëria importon karburantet.

Si do të kompensohen të ardhurat

Ndryshimi nuk synon të krijojë vrimë në arkën e shtetit. Sipas burimeve të besueshme, heqja e taksës së qarkullimit mund të shoqërohet me rritjen e taksave vjetore të automjeteve, me rritjen e taksës për makinat e luksit, si dhe me përfshirjen në skemën e taksimit edhe të automjeteve elektrike. Synimi është që humbja e të ardhurave nga kjo masë të mbulohet plotësisht, duke ruajtur nivelin e përgjithshëm të arkëtimeve buxhetore.

Mbeten ende të papërcaktuara niveli i taksave të reja, mënyra e llogaritjes së tyre dhe diferencimi sipas kategorive të automjeteve. Pikërisht këta elementë do të vendosin se cilët drejtues mjetesh do të përfitojnë nga ulja e mundshme e çmimit të karburantit dhe cilët mund të paguajnë më shumë në total.

Ndikimi në buxhet

Reforma do të ndikonte ndjeshëm në strukturën e të ardhurave buxhetore. Të dhënat e Ministrisë së Financave tregojnë se gjatë periudhës 2023–2025, buxheti i shtetit ka mbledhur mesatarisht rreth 21,7 miliardë lekë në vit nga taksa e qarkullimit, ndërsa vetëm në vitin 2025 të ardhurat arritën në rreth 24,2 miliardë lekë. Kjo shumë e konsiderueshme do të duhej të zëvendësohej përmes mekanizmit të ri të taksimit.

Sa mund të ulet çmimi i karburantit

Efekti më i drejtpërdrejtë do të ndihej te çmimi në pompë. Aktualisht taksa e qarkullimit është 27 lekë për litër dhe mbi të aplikohet edhe TVSH-ja prej 20%. Rrjedhimisht, heqja e saj krijon hapësirë për një ulje teorike të çmimit final të naftës dhe benzinës deri në 32,4 lekë për litër. Gjithsesi, ulja reale do të varej nga sa plotësisht efekti fiskal do të përcillej në çmimet e tregtimit.

Nëse masa do të zbatohej njëkohësisht me masën provizore të jashtëzakonshme që është aktualisht në fuqi, çmimi i karburanteve do të ulej edhe më tej, ndërsa qeveria do të kishte më shumë instrumente për të përballuar rritjet e mundshme në tregjet ndërkombëtare.

Kthesë historike në politikën fiskale

Propozimi përbën një rikthim pas në kohë. Në gusht të vitit 2011, Shqipëria ndoqi reformën e kundërt: hoqi taksën fikse vjetore të qarkullimit dhe e zhvendosi taksimin te konsumi i karburantit. Taksa mbi karburantet nisi me 5 lekë për litër dhe u rrit gradualisht deri në 27 lekë në vitin 2015, nivel ku ka qëndruar deri sot.

Për momentin, masa mbetet vetëm në fazë propozimi. Zbatimi i saj varet nga finalizimi dhe miratimi i ndryshimeve përkatëse ligjore.