Eksportet shqiptare të mallrave u rikthyen në rritje të fortë në shtator 2026, kryesisht falë çmimeve të favorshme të lëndëve djegëse në bursat ndërkombëtare. Sipas të dhënave të INSTAT, vlera e eksporteve në shtator arriti në 31,2 miliardë lekë, me një rritje prej 14,8% krahasuar me të njëjtin muaj të vitit 2025. Megjithatë, pas kësaj shifre pozitive fshihet një dobësim i thellë i grupit tradicionalisht më të rëndësishëm, atij të tekstileve dhe këpucëve, i cili ra me 16,2%.

Motori kryesor i rritjes ishte grupi “Minerale, lëndë djegëse, energji elektrike”, eksportet e të cilit pothuajse u dyfishuan, me kontributin më të madh nga nafta. Në anën tjetër, sektori i tekstileve dhe këpucëve, që punëson rreth 50 mijë persona dhe është punëdhënësi më i madh në industri, vijoi tkurrjen.

Cilët grupe ndikuan në ecurinë e shtatorit

Sipas INSTAT, në rritjen prej 14,8% të eksporteve në shtator kontribuuan pozitivisht disa grupe mallrash:

  • “Minerale, lëndë djegëse, energji elektrike” me +12,8 pikë përqindje;
  • “Materiale ndërtimi dhe metale” me +3,4 pikë përqindje;
  • “Makineri, pajisje dhe pjesë këmbimi” me +1,8 pikë përqindje, ndër të tjera.

Ndikimin negativ e dhanë grupet “Tekstile dhe këpucë”, me -5,5 pikë përqindje, dhe “Lëkurë dhe artikuj prej tyre”, me -0,2 pikë përqindje.

Nëntëmujori mbetet në terren pozitiv

Edhe për periudhën janar-shtator 2026 tendenca e përgjithshme ishte rritëse. Eksportet në nëntë muajt e parë të vitit arritën në 279 miliardë lekë, me një rritje vjetore prej 7,2%. Ashtu si në shtator, kontributin kryesor pozitiv e dhanë mineralet, lëndët djegëse dhe energjia, materialet e ndërtimit dhe metalet, si dhe makineritë e pjesët e këmbimit. Efekti më negativ gjatë kësaj periudhe erdhi sërish nga tekstilet dhe këpucët.

Fasoni drejt falimentit, rënia thellohet muaj pas muaji

Eksportet e industrisë së veshjeve dhe këpucëve kanë shënuar disa muaj radhazi rënie, e cila po bëhet gjithnjë e më e theksuar. Pas tkurrjes me mbi 13% në korrik dhe me 12,4% në gusht, në shtator rënia arriti në 16,2%. Për të gjithë nëntëmujorin, eksportet e këtij grupi ishin 71,7 miliardë lekë, me një rënie prej 9%. Tekstilet dhe këpucët janë i vetmi grup i madh i eksporteve me tendencë negative këtë vit.

Kryetari i Shoqatës së Manifakturës, Florjan Zekja, e cilëson tkurrjen me mbi 16% si sinjal alarmi për një sektor që, sipas tij, ndodhet në prag falimenti.

“Këtë alarm e kemi ngritur që në fillim të vitit. Shenjat pozitive të ndonjë muaji nuk pasqyronin realitetin e sektorit. Rënia e euros dhe rritja e kostove të prodhimit po dobësojnë konkurrueshmërinë dhe po i nxjerrin prodhuesit shqiptarë jashtë tregut. Po tkurret një sektor që, përveç rëndësisë së madhe sociale, ka qenë edhe një nga lokomotivat kryesore të eksporteve shqiptare. Në një kohë kur vendet europiane, si Italia, Gjermania dhe Britania e Madhe, po riaktivizojnë sektorin fason dhe po nxisin prodhimin vendas për të ulur varësinë nga tregjet e largëta, politikat ekonomike në Shqipëri nuk po i përgjigjen alarmit për falimentimin e prodhimit vendas. Kjo është veçanërisht shqetësuese kur duhet të përgatitemi dhe të transformohemi për t’u bërë pjesë e tregut të përbashkët evropian. Pa masa të menjëhershme, duke nisur me Paketën Fiskale 2027, pasojat mund të jenë të pariparueshme dhe të rrezikojnë ekzistencën e prodhuesve dhe eksportuesve shqiptarë në të ardhmen e afërt”

Sipas Zekjes, pa ndërhyrje të shpejta në politikat ekonomike, sektori rrezikon të humbasë tregjet dhe kapacitetet prodhuese që ka ndërtuar ndër vite.

Nafta dyfishon eksportet e lëndëve djegëse

Ndërsa fasoni u godit negativisht nga lufta, eksportet e lëndëve djegëse përfituan nga rritja e çmimeve në bursat ndërkombëtare. Në shtator, ky grup u rrit me 86.4%, duke arritur në 7,5 miliardë lekë, pra pothuajse u dyfishua në krahasim me një vit më parë.

Burime nga Bankers Petroleum, operatori kryesor në këtë grup dhe eksportuesi i naftës, konfirmuan se eksportet u rritën ndjeshëm në shtator, të mbështetura nga çmimi i lartë i naftës në tregjet ndërkombëtare. Në nëntëmujor, grupi i mineraleve, lëndëve djegëse dhe energjisë eksportoi mallra me vlerë 61,8 miliardë lekë, me një zgjerim vjetor prej 26%.

Materialet e ndërtimit dhe metalet ruajnë ritmin rritës

Grupi “Materialet e ndërtimit dhe metalet” vijoi rritjen edhe në shtator, me 22,7%, edhe pse me ritme më të ngadalta se në korrik, kur zgjerimi kishte kaluar 70%. Për nëntë muajt e parë, eksportet e këtij grupi u rritën me 21,6%, në 42,8 miliardë lekë. Së bashku me mineralet, lëndët djegëse dhe energjinë, ky grup mbetet ndër kontribuuesit më pozitivë në ecurinë e eksporteve gjatë vitit.

Industria automotive jep shenja rimëkëmbjeje

Pas ngecjes në gusht, grupi “Makineri, pajisje, pjesë këmbimi” u gjallërua në shtator, me eksporte në rritje prej 14%. Për nëntëmujorin, shitjet jashtë vendit të këtij grupi arritën në 33,2 miliardë lekë, me një rritje prej 12,3%.

Pesha kryesore në këtë grup i takon industrisë automotive, e cila ka nisur të rimëkëmbet që nga fundi i vitit të kaluar, kur kompanitë raportuan rritje të porosive. Një pjesë e tyre prodhojnë pjesë të thjeshta për makineri pune dhe mjete të mëdha transporti, segment që ka pasur ecuri të qëndrueshme. Ndërkohë, vendimi i Komisionit Europian për të lejuar mjetet me djegie të brendshme edhe përtej vitit 2035 në formë hibride ka ndryshuar perspektivën edhe për këtë vit, me porosi që pritet të rriten.

Megjithatë, kjo industri e vendosur në Shqipëri përballet me tri presione kryesore: mungesën e fuqisë punëtore, zhvlerësimin e vazhdueshëm të euros, duke qenë se kontratat e kompanive janë fikse dhe shumëvjeçare, si dhe rritjen e menjëhershme të pagës minimale në 50 mijë lekë.

Ushqimet, pijet dhe duhani ngadalësohen

Grupi “Ushqime, pije e duhan”, një nga më të suksesshmit e viteve të fundit, shfaqi ngadalësim në shtator, me rritje vetëm 2,4%. Për tetëmujorin, eksportet e ushqimeve arritën në 42,7 miliardë lekë, me një rritje prej 3,3%.

Importet dhe deficiti tregtar

Krahasuar me gushtin 2026, eksportet e shtatorit u rritën me 52,1%. Importet e mallrave në shtator arritën në 78,6 miliardë lekë, me rritje 4,8% në krahasim me një vit më parë dhe 4,0% në krahasim me gushtin. Si rezultat, deficiti tregtar i muajit ishte 47,3 miliardë lekë, me një ulje prej 0,9% në raport me shtatorin 2025 dhe prej 13,9% në raport me gushtin 2026.

Partnerët tregtarë

Në shtator 2026, rritjen më të madhe të eksporteve krahasuar me shtatorin 2025 Shqipëria e shënoi me Kosovën (22,5%) dhe Greqinë (13,9%), ndër të tjera. Rëniet më të mëdha të eksporteve u regjistruan me Italinë (4,0%) dhe Zvicrën (3,8%).

Për sa u përket importeve, rritjet më të mëdha u shënuan nga Turqia (6,8%) dhe Greqia (3,8%), ndërsa rëniet më të theksuara nga Italia (14,1%) dhe Kina (7,0%).

Shkëmbimet tregtare me vendet e Bashkimit Europian përbëjnë 54,6% të të gjithë tregtisë. Në shtator 2026, eksportet drejt vendeve të BE-së zunë 68,7% të eksporteve gjithsej, ndërsa importet nga BE-ja përbënë 48,9% të importeve totale, sipas INSTAT.