Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, António Guterres, u kërkoi qeverive të vendosin taksa mbi fitimet e jashtëzakonshme të kompanive të naftës dhe gazit. Sipas tij, këto të ardhura duhet të financojnë tranzicionin energjetik dhe të ndihmojnë vendet që preken më shumë nga ndryshimet klimatike. Thirrja u bë në samitin COP31, që po zhvillohet në Antalia të Turqisë. Aty Guterres kërkoi gjithashtu që largimi nga karburantet fosile të ecë më shpejt dhe që vendet në zhvillim të marrin më shumë financime.

Fitime miliardëshe kundrejt një fondi modest

Kreu i OKB-së e mbështeti kërkesën me një krahasim. Nëntë kompanitë më të mëdha të naftës kanë fituar rreth 95 miliardë dollarë vetëm në tremujorin e fundit. Ndërkohë, Fondi për Humbjet dhe Dëmet nga ndryshimet klimatike ka mbledhur rreth 600 milionë dollarë. E gjithë kjo shumë barazohet me fitimet që këto kompani bëjnë për afërsisht 14 orë.

“Ndotësit duhet të paguajnë”, deklaroi Guterres.

Ai kërkoi që një pjesë e fitimeve të jashtëzakonshme të industrisë së karburanteve fosile të shkojë te vendet që po përballojnë pasojat e ndryshimeve klimatike.

Kostoja e varësisë nga importet

Propozimi bën pjesë në një nismë më të gjerë të Kombeve të Bashkuara për financimin e tranzicionit energjetik. Ai vjen në një kohë kur kostot e energjisë dhe konfliktet gjeopolitike po rëndojnë mbi ekonomitë që importojnë energji. Sipas të dhënave të paraqitura nga Guterres, që nga fillimi i konfliktit në Lindjen e Mesme, Bashkimi Europian ka paguar mbi 100 miliardë euro më shumë për importet e karburanteve fosile, pa marrë më shumë energji në këmbim. Në të njëjtën periudhë, në 130 vende benzina është shtrenjtuar mesatarisht me rreth 26%, ndërsa nafta për automjete me 38%.

Guterres u bëri thirrje vendeve importuese të ulin varësinë nga karburantet fosile, duke investuar në burime të pastra energjie, në rrjete elektrike, në sisteme ruajtjeje të energjisë dhe në elektrifikim. Vendeve prodhuese të naftës dhe gazit u kërkoi të diversifikojnë ekonomitë e tyre.

Një pakt i ri për drejtësinë klimatike

Sekretari i Përgjithshëm propozoi edhe një pakt të ri për drejtësinë klimatike. Ky pakt do të mbështetej në katër shtylla:

  • përshpejtimin e tranzicionit energjetik;
  • mbrojtjen e popullsive të cenueshme;
  • sigurimin e financimeve;
  • forcimin e bashkëpunimit ndërkombëtar.

Ai kërkoi që vendet e zhvilluara të japin të paktën 300 miliardë dollarë financime klimatike në vit deri në vitin 2035.

Objektivat për kufizimin e ngrohjes globale

Për ta mbajtur ngrohjen globale brenda 1.5 gradë Celsius, kapacitetet botërore të energjisë së rinovueshme duhet të trefishohen deri në vitin 2035 krahasuar me vitin 2025. Po ashtu, prodhimi i energjisë nga qymyri pa teknologji për reduktimin e emetimeve duhet të bjerë me të paktën 75%.

Propozimi për taksimin e fitimeve të jashtëzakonshme ende nuk është marrëveshje ndërkombëtare. Që të zbatohet, do të duheshin vendime nga secila qeveri.