Qeveria ka parashikuar në projektbuxhetin e vitit 2027 një fond prej 201 miliardë lekësh, rreth 2,2 miliardë euro, për investime kapitale, sipas të dhënave paraprake. Ky është zëri i shpenzimeve me rritjen më të madhe, rreth 14.4% më shumë krahasuar me buxhetin e rishikuar të vitit 2026. Vendimi vjen në një kohë kur kostot e jetesës janë në rritje dhe nevoja për shpenzime sociale mbetet e lartë.

Megjithatë, rritja vjetore e fondeve për investime nuk po shoqërohet me përmirësim të përdorimit të tyre. Përkundrazi, realizimi po përkeqësohet me të njëjtin ritëm. Deri në fund të nëntë muajve të vitit 2026 është shpenzuar vetëm 35.6% e fondit vjetor, duke mbetur rreth 1.2 miliardë euro për t'u përdorur në tremujorin e fundit.

Struktura e fondit për 2027

Sipas projektbuxhetit, shpenzimet kapitale për vitin e ardhshëm do të jenë 260 milionë euro më të larta se buxheti i planifikuar për këtë vit dhe 53% më të larta se në vitin 2025. Investimet publike do të përbëjnë 6.9% të Prodhimit të Brendshëm Bruto dhe afërsisht një të pestën e shpenzimeve të përgjithshme të buxhetit.

  • 134.8 miliardë lekë do të vijnë nga burimet e brendshme;
  • 62.5 miliardë lekë do të sigurohen nga financimi i huaj;
  • 14.1 miliardë lekë për investime kapitale parashikohen vetëm nga Plani i Rritjes i Bashkimit Europian.

Pesha e investimeve në totalin e shpenzimeve buxhetore do të arrijë nivelin më të lartë në 2027. Ky zë do të përbëjë 20.6% të shpenzimeve të buxhetit, nga 15.8% që ishte në vitin 2025, edhe pse prej vitesh ka marrë sistematikisht një pjesë të konsiderueshme të shpenzimeve publike.

Planifikim i lartë, kapacitet i kufizuar

Shifrat në rritje të planifikimit bien ndesh me aftësinë e institucioneve për t'i shpenzuar fondet në kohë dhe për t'i kthyer ato në projekte të përfunduara. Të dhënat e Ministrisë së Financave për nëntëmujorin e 2026 tregojnë se investimet kapitale arritën vetëm 62.7 miliardë lekë, ose 35.6% e planit vjetor prej 176 miliardë lekësh.

Kjo situatë thekson një problem të përsëritur të financave publike: çdo vit miratohen fonde të konsiderueshme për investime, por pjesa më e madhe e tyre shtyhet drejt fundit të vitit. Gjatë nëntëmujorit, shpenzimet kapitale arritën 62.8 miliardë lekë, kundrejt rreth 83.5 miliardë lekëve të planifikuara për periudhën, me një realizim prej 75.2%. Në të kundërt, shpenzimet korente u realizuan në masën 95.7% të planit, ndërsa për investimet publike mbeti pa u përdorur gati një e katërta e fondeve të programuara.

Përvoja e viteve të kaluara tregon se shpesh mbi 40% e buxhetit të investimeve alokohet në dhjetor. Ky përqendrim i pagesave në një periudhë shumë të shkurtër ngre pikëpyetje mbi efikasitetin e përdorimit të parave, sidomos kur produktet që duhej të realizoheshin me këto fonde mungojnë.

Mangësitë në infrastrukturë dhe shërbime

Ndërsa fondet për investime rriten, vendi vijon të përballet me mungesa të mprehta në infrastrukturë. Banka Botërore, në një raport global mbi furnizimin me ujë, e veçoi Shqipërinë si rast të veçantë: financimet buxhetore për sektorin e ujësjellësve kanë qenë të larta, ndërkohë që qytetarët vuajnë mungesa akute të ujit dhe ujërat e zeza nuk trajtohen.

Të dhënat zyrtare të krahasueshme tregojnë se investimet kapitale në Shqipëri janë 1.2 deri në 1.6 pikë përqindjeje të PBB-së më të larta se në vendet e tjera të rajonit. Nga ana tjetër, vendi u kushton arsimit, shëndetësisë dhe mbrojtjes sociale një pjesë më të vogël të shpenzimeve publike krahasuar me fqinjët.