Hetimi i Autoritetit të Konkurrencës ndaj operatorëve celularë nuk ka arritur në asnjë përfundim lidhur me praktikën e indeksimit vjetor të çmimeve.
Megjithëse kjo ishte një ndër çështjet e hetimit të thelluar, vendimi i Komisionit të Konkurrencës nuk përmban asnjë konkluzion mbi këtë praktikë.
Në muajin prill të këtij viti, “Monitor” i ishte drejtuar me një kërkesë zyrtare Autoritetit të Konkurrencës, për të marrë një qëndrim prej këtij institucioni lidhur me faktin nëse praktika e indeksimit automatik të çmimeve të shërbimeve të komunikimeve elektronike shtron probleme që lidhen me të drejtën e konkurrencës.
Në përgjigjen për “Monitor”, Autoriteti i Konkurrencës shprehej se çështja ishte nga elementët e hetimit të thelluar që ky institucion ka hapur në tregun me pakicë të shërbimeve celulare.
“Në këtë kuadër, bëjmë me dije se gjatë procedurës së hetimit të thelluar në tregun me pakicë të shërbimeve celulare, Sekretariati i Autoritetit të Konkurrencës do të vlerësojë edhe aplikimin e normës së IÇK, në kuptim të dispozitave të Ligjit nr. 9121, datë 28.07.2003 “Për mbrojtjen e konkurrencës”,” thuhet në përgjigjen e Autoritetit të Konkurrencës.
Por, as hetimi i thelluar nuk ka mjaftuar që institucioni të dalë me një qëndrim për këtë çështje. Në vendim, vetëm citohen qëndrimet e përcjella nga dy operatorët celularë për Autoritetin e Konkurrencës.
Vodafone Albania ka shpjeguar se iniciativa për përfshirjen e klauzolës së indeksimit sipas IÇK-së ka ardhur si rezultat i një direktive të Vodafone Group për të gjitha tregjet evropiane gjatë vitit 2022, duke marrë në konsideratë rritjen e inflacionit pas pandemisë. Sipas Vodafone, klauzola është hartuar në përputhje me kuadrin ligjor shqiptar dhe atë evropian, pas konsultimeve me AKEP, dhe mbështetet në një tregues objektiv, konkretisht Indeksin e Çmimeve të Konsumit të publikuar nga INSTAT, si dhe në praktika të zbatuara në vende të tjera evropiane. Vodafone Albania ka deklaruar se, megjithëse klauzola është përfshirë në Termat dhe Kushtet e Përgjithshme të Kontratës që nga muaji prill 2024, ajo nuk është zbatuar për asnjë pajtimtar gjatë periudhës objekt hetimi (1 janar 2022 – 18 nëntor 2025), pasi asnjë pajtimtar nuk kishte nënshkruar kontratën që përmbante versionin përfundimtar të kësaj klauzole përpara muajit prill 2024. Për rrjedhojë, sipas ndërmarrjes, gjatë periudhës objekt hetimi nuk është realizuar asnjë rritje e tarifave apo paketave si pasojë e aplikimit të klauzolës së indeksimit
Ndërmarrja One Albania a deklaruar se përfshirja e klauzolës së indeksimit sipas IÇK-së u realizua pas një procesi konsultimi me AKEP gjatë viteve 2023–2024, duke iu referuar praktikave të operatorëve 8 evropianë, kryesisht raporteve periodike të Cullen International për vitet 2023–2025 dhe burimeve të tjera publike. Sipas ndërmarrjes, klauzola synonte të përballonte rritjen e kostove operative, investimet në rrjetin 5G, rinovimin e autorizimeve dhe efektet e inflacionit, pa nënkuptuar një rritje automatike të çmimeve.
One Albania ka sqaruar se, pas vlerësimit të situatës dhe reagimeve të abonentëve, vendosi të aplikojë indeksimin vetëm për segmentin e abonentëve biznes, duke filluar nga 1 qershori 2024, në masën deri në 4.8%, bazuar në normën e inflacionit të publikuar nga INSTAT për muajin janar 2024, ndërsa indeksimi nuk është zbatuar për abonentët individualë gjatë periudhës objekt hetimi (1 janar 2022 – 18 nëntor 2025).
Trupa e rregullatorëve të BE-së, kundër indeksimit të çmimeve
Përcaktimi i një klauzole që u lejon operatorëve të indeksojnë automatikisht tarifat e produkteve dhe shërbimeve me inflacionin ngelet çështje e diskutueshme nga pikëpamja ligjore edhe në Bashkimin Europian.
As Autoriteti i Komunikimeve Elektronike dhe Postare (AKEP) në Shqipëri nuk ka mbajtur një qëndrim përfundimtar lidhur me një praktikë të tillë.
Nga informacioni i mbledhur nga AKEP në vendet e Bashkimit Europian, ka rezultuar se, përgjithësisht, e drejta për indeksim me normën e inflacionit nuk është e ndaluar në legjislacionin specifik sektorial apo në atë të përgjithshëm.
Një kuadër i ndryshëm ligjor ekziston në Angli, ku autoriteti rregullator (OFCOM) ka vendosur rregulla dhe ka dhënë udhëzime për rastet kur dhe si operatorët mund të përfshijnë indeksimin në termat dhe kushtet e përgjithshme të kontratës.
OFCOM ka kryer një proces Këshillimi Publik në lidhje me këtë çështje dhe ka miratuar gjatë vitit 2024 ndryshime në kuadrin rregullator, të cilat ndalojnë aplikimin e rritjes së tarifave të shprehura në përqindje (IÇK), ku rritjet gjatë kohëzgjatjes së kontratës duhet të shprehen në terma monetare.
Megjithatë, një qëndrim kundër një praktike të tillë ka shprehur autoriteti kryesor në rregullimin e këtyre tregjeve, Trupa e Rregullatorëve Europianë të Komunikimeve Elektronike (BEREC).
Në një dokument të vitit 2024, të quajtur “Opinioni i BEREC mbi tregun dhe zhvillimet teknologjike dhe mbi ndikimin e tyre në zbatimin e të drejtave të përdoruesve fundorë”, i publikuar në dhjetor 2024, kjo trupë e ka konsideruar përfshirjen dhe aplikimin nga operatorët në vendet të klauzolave kontraktore për rritje të çmimeve gjatë kohëzgjatjes së kontratës (In-contract price increase clauses) sipas IÇK apo IÇK plus një marzh, si “zhvillim me ndikim shqetësues për të drejtat dhe përfitimet e përdoruesve fundorë, pasi në disa raste ato kanë rezultuar në rritje të ndjeshme të tarifave dhe/ose përdoruesit nuk kanë të drejtën e ndërprerjes pa penalitet të kontratës”.
Opinioni dhe propozimi i BEREC për Komisionin Europian për këtë çështje është se “këto klauzola paraqesin sfida për sa i përket konkurrencës, përballueshmërisë, lëvizshmërisë (ndërrimit të ofruesit së shërbimit) së përdoruesit fundor, transparencës dhe krahasueshmërisë së çmimeve. Përdorimi i tyre krijon rrezik që objektivat e kuadrit ligjor për mbrojtjen e konsumatorëve të mos përmbushen”.
Pavarësisht këtyre rekomandimeve, deri tani AKEP nuk ka shprehur ndonjë qëllim të ndërhyjë për të rregulluar apo për të ndaluar klauzola të këtij lloji nga operatorët e komunikimeve elektronike në Shqipëri.
Postimi ” Autoriteti i Konkurrencës, asnjë konkluzion për indeksimin e çmimeve nga operatorët e komunikimeve ” eshte marre nga Revista Monitor.
