Familjet dhe industritë e Europës do të ndeshen me të paktën një tjetër vit çmimesh të kripura të gazit, edhe nëse konflikti me Iranin merr fund dhe stina e dimrit shënon temperatura të buta. Ky zhvillim vjen si pasojë e uljes së ndjeshme të rezervave të gazit në shifra minimale historike dhe domosdoshmërisë për t'i rimbushur ato gjatë vitit pasardhës. Treguesit referencë të gazit në tregjet europiane kanë shënuar një rritje prej më shumë se 150% gjatë këtij viti, të ndikuar nga ndërprerjet e qarkullimit detar përmes Ngushticës së Hormuzit. Kjo bllokadë ka ndalur rreth 20% të eksporteve globale të gazit natyror të lëngshëm nga Katari dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, pjesa dërrmuese e të cilave ishte drejtuar për tregjet e Azisë.

Edhe pse Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Kanadaja dhe Nigeria kanë rritur dërgesat e tyre, mungesa e gazit natyror të lëngshëm nga Lindja e Mesme ka shtuar ndjeshëm rivalitetin për sasitë e mbetura, duke penguar përpjekjet e kontinentit europian për të mbushur depozitat përgjatë muajve të verës. Parashikimet e analistëve tregojnë se rezervat europiane të gazit do të arrijnë të mbahen në masën 75 deri në 78 për qind deri më 1 nëntor, duke qëndruar rreth 10 pikë përqindjeje nën mesataren e pesë viteve të fundit. Në skenarin e një dimri me mot normal, sasitë e ruajtura në Europën Veriperëndimore mund të zbresin deri në rreth 20% në hyrje të muajit prill. Nëse kalimi në Ngushticën e Hormuzit vijon të mbetet i bllokuar, nevoja për rimbushjen e depozitave përgjatë vitit 2027 mund të forcohet më tej. Analisti i LSEG, Yuriy Onyshkiv, u shpreh se nuk bëhet fjalë vetëm për sfidat e dimrit të ardhshëm në furnizim, por rrezikohet që kjo periudhë e vështirë të shtrihet edhe në verën pasardhëse.

Rreziku i shtrenjtimit të mëtejshëm dhe ndikimi te konsumatorët

Sipas Moutaz Altaghlibi, ekonomist i energjisë pranë ABN Amro, Europa nuk po vuan aktualisht nga ndonjë mungesë e menjëhershme në furnizim, por stoqet e mbledhura janë të pamjaftueshme për të përballuar ndonjë ndërprerje të papritur. Në kushte normale, rezervat mbulojnë rreth 25 deri në 30 për qind të kërkesës dimërore të Bashkimit Europian, ndërsa pjesa tjetër sigurohet përmes tubacioneve dhe blerjeve të gazit natyror të lëngshëm, ku spikasin Norvegjia dhe Shtetet e Bashkuara. Në rastin e një stine të ftohtë, rezervat mund të ulen deri në 10-15%, gjendje që do ta bënte tepër komplekse rimbushjen e tyre për të ardhmen. Pavarësisht se ekspertët nuk parashikojnë një përsëritje të majave ekstreme të krizës energjetike të vitit 2022, kur çmimet kaluan 350 euro për megavatorë, një ngjitje mbi 100 euro për megavatorë orë, ose afërsisht 25% mbi kuotat e tanishme, mbetet një mundësi reale.

Vala e çmimeve të larta në tregjet me shumicë do të pasqyrohet plotësisht te faturat e konsumatorëve gjatë vitit 2027, periudhë kur do të rinovohen marrëveshjet aktuale të shpërndarjes. Në Gjermani, tarifat e gazit për abonentët e rinj janë ngritur me 55% gjatë këtij viti, duke u rritur nga 8 në 12.4 cent euro për kilovatorë. Të dhënat nga platforma Verivox tregojnë se konsumatorët ekzistues mund të përballen me shtrenjtime prej 10-20% sapo t'u mbarojnë kontratat. Në Britani, tavani i faturave të energjisë për familjet, që në tetor preku pikën më të lartë në tre vitet e fundit, rrezikon një shtesë prej 16% në muajin janar, sipas Cornwall Insight. Krahas kësaj, shpenzimet e larta të energjisë po godasin drejtpërdrejt aftësinë konkurruese të industrisë europiane, ku edhe para këtij zhvillimi, çmimet e gazit në Bashkimin Europian ishin tre herë më të larta se në Shtetet e Bashkuara.

Normalizimi i tregut pritet pas disa vitesh

Vlerësimet e analistëve tregojnë se mbyllja e konfliktit me Iranin nuk do të sillte rënie të menjëhershme të vlerave monetare, pasi rajoni do të ketë nevojë për vëllime të larta gazi për të mbushur depot. Kjo situatë mund të rëndohet më tej nga ndërprerja përfundimtare e blerjeve të gazit natyror të lëngshëm nga Rusia në Bashkimin Europian, e cila nis në janar të vitit 2027. Institucioni financiar Rabobank vlerëson një çmim mesatar prej rreth 45 euro për megavatorë për gjithë vitin 2027, shifër kjo rreth 20 euro më e lartë krahasuar me parashikimet e mëparshme. Një dimër më i butë dhe prodhimi i shtuar i energjisë nga era mund të zbusin sadopak ngarkesën mbi treg. Megjithatë, sipas analistit të BNP Paribas, Jason Ying, kthimi i tregut të gazit te normaliteti i periudhës para konfliktit nuk pritet të ndodhë para vitit 2028.