Në fokus janë tregu grek i pasurive të paluajtshme, ndërtimi, turizmi dhe energjia – Concord Investment Group i Artan Dulakut realizoi blerjen e parë të një hoteli të madh në Korfuz – 341 kompani të lidhura me Greqinë ushtrojnë aktivitet në Shqipëri, thuhet në një artikull të gjatë të publikuar nga protothema.gr
Pikat kryesore
-Grupi shqiptar Concord Investment Group bleu një kompleks hotelier në Korfuz, duke realizuar investimin e parë zyrtar shqiptar në sektorin e turizmit në Greqi.
-Menaxhimi i hotelit do t’i besohet grupit spanjoll Meliá Hotels International, ndërsa deri në vitin 2028 parashikohet shndërrimi i tij në një strukturë me pesë yje.
-Po forcohen gjithashtu bashkëpunimet mes grupeve të biznesit të dy vendeve, siç tregon zgjerimi i marrëveshjes mes Jumbo dhe Balfin në gjashtë tregje të reja.
-Në Greqi veprojnë mijëra biznese në pronësi të emigrantëve shqiptarë, ndërsa po rritet interesi i grupeve shqiptare për investime në pasuri të paluajtshme dhe turizëm.
-Greqia ruan një prani të rëndësishme ekonomike në Shqipëri, me investime në energji, ndërtim dhe prodhim, pavarësisht vështirësive të viteve të fundit.
Të ashtuquajturit “krushq nga Tirana”, këtë herë, sollën investime reale në Greqi.
Njoftimi i fundit i Concord Group, një prej grupeve të mëdha shqiptare me veprimtari të larmishme, në pronësi të familjes Dulaku, për blerjen e një kompleksi hotelier me katër yje, në pronësi greke, në veri të Korfuzit, shënon një ndryshim të rëndësishëm në marrëdhëniet mes dy vendeve.
Batuta e dikurshme për “turistin shqiptar” në Greqi, e përdorur shpesh me përçmim dhe që i përkiste realitetit të një epoke tjetër, tashmë po ia lë vendin një tabloje të re: shqiptarët nuk janë më vetëm vizitorë apo emigrantë në vendin fqinj, por po shfaqen gjithnjë e më shumë edhe si investitorë.
Ky është investimi i parë i rëndësishëm shqiptar në Greqi, i realizuar zyrtarisht përmes blerjes së një kompanie. Lëvizja vjen relativisht vonë, pasi sipërmarrës shqiptarë, të ngritur mes vështirësive të mëdha të tranzicionit paskomunist, kanë ndërmarrë prej vitesh investime të konsiderueshme në vende të tjera të Ballkanit, në Europë dhe deri në Shtetet e Bashkuara. Zgjerimi i tyre jashtë vendit pasqyron njëkohësisht konsolidimin e biznesit shqiptar dhe zhvillimin ekonomik të Shqipërisë.
Mbetet, natyrisht, për t’u parë nëse kjo lëvizje do të pasohet nga investime të tjera.
E vërteta është se, pavarësisht problemeve që shkaktohen herë pas here nga shpërthimet e panevojshme nacionaliste të qeverisë Rama, klima mbetet pozitive për forcimin e bashkëpunimit ekonomik dhe tregtar mes dy vendeve.
Jumbo dhe Balfin
Në të njëjtën kohë po shtohen bashkëpunimet ndërmjet grupeve kryesore greke dhe shqiptare për projekte të përbashkëta në vende të treta ose edhe në vetë Shqipërinë.
Vetëm një muaj më parë, Balfin Group, një prej grupeve më të mëdha shqiptare, dhe Jumbo e Apostolos Vakakis zgjeruan bashkëpunimin e tyre në gjashtë vende të tjera, ku sipërmarrësi shqiptar do të marrë përsipër ekskluzivitetin e franchising-ut të Jumbo.
Informacionet tregojnë gjithashtu se, pas një periudhe kur grupet e mëdha shqiptare i shihnin mundësitë e zgjerimit pothuajse vetëm në tregjet e tjera të Ballkanit Perëndimor, tashmë po shqyrtojnë seriozisht edhe mundësitë e investimit në Greqi, veçanërisht në sektorin e pasurive të paluajtshme, hoteleve dhe veprimtarive të tjera turistike.
Paralelisht, prania e biznesit grek në Shqipëri duket se po rimëkëmbet pas një periudhe stanjacioni.
Nuk kalon pa u vënë re as fakti se mijëra biznese të vogla në të gjithë Greqinë janë në pronësi të emigrantëve shqiptarë me qëndrim të rregullt. Këto biznese punësojnë një numër të konsiderueshëm punonjësish dhe kontribuojnë drejtpërdrejt në prodhimin e brendshëm të vendit.
Shqipëria mund të ketë ende një rrugë të gjatë për të përshkuar për të arritur standarde plotësisht europiane në funksionimin e institucioneve dhe të ekonomisë. Modeli i saj prodhues mbetet shumë i brishtë, pasi mbështetet në një masë të madhe te “monokultura” e turizmit. Megjithatë, ajo përbën një ekonomi në rritje.
Sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar, ekonomia shqiptare u rrit vitin e kaluar me 3.71%, ndërsa Prodhimi i Brendshëm Bruto arriti në 30.279 miliardë dollarë. Një ritëm i ngjashëm pritet të ruhet edhe në vitet e ardhshme, ndërsa borxhi publik, në nivelin 54.73% të PBB-së, konsiderohet i kënaqshëm edhe sipas standardeve europiane.
Në të njëjtën kohë, komuniteti shqiptar i biznesit po zgjerohet si në numër, ashtu edhe në vlerë. Ai po fiton tiparet e një shtrese të konsoliduar sipërmarrëse dhe po zgjeron horizontet, duke ndërmarrë hapa të rëndësishëm investimi jashtë vendit.
Nga ana tjetër, Greqia, dikur shtylla kryesore e investimeve të huaja në Shqipëri dhe ende me një prani të fortë, mund ta shfrytëzojë këtë moment për të tërhequr investime të tjera nga grupet e fuqishme shqiptare.
Një avantazh për Greqinë është prania e madhe e emigrantëve shqiptarë me qëndrim të ligjshëm. Në majin e kaluar, numri i tyre arriti në 267,962 persona, sipas të dhënave zyrtare të Ministrisë greke të Migracionit dhe Azilit, duke përbërë 48% të të gjithë emigrantëve të huaj në territorin grek.
Blerja në Korfuz
Në forcimin e bashkëpunimit ekonomik mes dy vendeve po luajnë rol kryesor disa prej sipërmarrësve më të rëndësishëm të Shqipërisë.
Concord Investment Group, në pronësi të familjes Dulaku, realizoi investimin e tij të parë në turizëm jashtë Shqipërisë, duke blerë nga kompania Maris SA hotelin “St Georges Bay Country Club & Spa”, në Acharavi të Korfuzit.
Vlera e transaksionit nuk është bërë publike.
Menaxhimi i hotelit do t’i besohet grupit spanjoll Meliá Hotels International, partner strategjik i Concord. Hoteli, nën markën “Affiliated by Meliá”, do të ketë 86 dhoma dhe suita, si dhe një sërë ambientesh të tjera, përfshirë restorante, bare, klub plazhi, qendër mirëqenieje me spa dhe palestër, si dhe hapësira për konferenca.
Më pas, Concord do ta shndërrojë atë në një hotel me pesë yje përmes një rikonstruksioni të gjerë. Vitin e ardhshëm ai do të riemërtohet “The Meliá Collection Corfu”, ndërsa deri në vitin 2028 do të ketë 140 dhoma.
Concord Group u themelua nga Artan Dulaku, menjëherë pas rënies së regjimit komunist. Aksionerë janë edhe vëllezërit e tij, Adrian dhe Genc.
Ata e nisën aktivitetin në sektorin e ndërtimit përmes kompanisë Edil Al IT, e cila ka qenë kompania kryesore e grupit për më shumë se dy dekada dhe njihet për projekte banimi, tregtare, hotelerie dhe vepra publike me standarde të larta.
Më pas, grupi i zgjeroi aktivitetet në një numër të madh sektorësh, si telekomunikacioni, media, shitja e automjeteve, infrastruktura portuale, hoteleria dhe turizmi.
Ai ka gjithashtu një prani të fortë në tregtinë me pakicë përmes supermarketeve Conad dhe në qendrat tregtare, ku më e njohura është Kristal Center në Tiranë.
Aktualisht, grupi merr pjesë në garën për projekte të zhvillimit të pasurive të paluajtshme dhe hoteleve në Rivierën Shqiptare.
Së bashku me Meliá, ai ka Meliá Durrës, një resort simbolik me pesë yje në plazhin e San Pietros, një ndër resortet më të mëdha në vend.
Grupi punëson më shumë se 2,500 persona dhe menaxhon asete me vlerë mbi 1 miliard euro.
Dulaku ka përfunduar me rezultate të larta studimet për Ekonomi, me specializim në Statistikë, në Universitetin e Tiranës, ndërsa ka kryer edhe studime pasuniversitare në Marketing në Birmingham.
Bashkëshortja e tij, Holta, është producente e njohur e programeve televizive shqiptare, si “Dancing with the Stars” dhe “Ferma VIP”.
Marrëveshja mes Manes dhe Jumbo
Një zhvillim tjetër i rëndësishëm lidhet me zgjerimin e bashkëpunimit ndërmjet grupeve Jumbo dhe Balfin.
Balfin është në pronësi të Samir Manes, i vetmi miliarder shqiptar i listuar deri tani, me një pasuri prej 1.8 miliardë dollarësh, sipas “Forbes”.
Në vitin 2011, Balfin hapi dhe nisi të menaxhonte dyqanin e parë Jumbo në Tiranë.
Më pas, aktiviteti u zgjerua në Kosovë në vitin 2014, në Bosnjë në vitin 2017 dhe në Mal të Zi në vitin 2019, duke arritur sot në 26 dyqane.
Në fund të majit 2025, kompania përuroi dyqanin e tretë në Tiranë, në Emerald Center, ndërsa njoftoi edhe hyrjen në tregun e Moldavisë.
Një muaj më parë, gjatë prezantimit të rezultateve të Jumbo për analistët, u njoftua zgjerimi i marrëveshjes së franchising-ut mes dy grupeve në gjashtë tregje të reja, të gjitha vende të ish-Bashkimit Sovjetik: Ukrainë, Gjeorgji, Armeni, Azerbajxhan, Kazakistan dhe Uzbekistan.
Ndryshe nga tregjet e mëparshme, në këto vende Balfin do të zhvillojë një rrjet të pavarur logjistik, me një qendër kryesore shpërndarjeje në Kinë, duke marrë përsipër të gjithë menaxhimin e zinxhirit të furnizimit.
“Unë nuk dua të jem pinguini i parë që hidhet në ujë kur balenat janë të uritura”, kishte deklaruar në prill pronari i Jumbo.
Për këtë arsye, ai ra dakord me miliarderin shqiptar, i cili njeh tregjet lokale, që të marrë përsipër zhvillimin e zinxhirit “nga A-ja te ZH-ja”, ndërsa Jumbo të presë që “balenat të ngopen”.
Mane, 59 vjeç, pas një rrugëtimi shumëvjeçar dhe të vështirë në biznes, ndërtoi Balfin Group, i cili sot vepron në 11 vende.
Aktiviteti i tij përqendrohet në tregtinë me pakicë dhe shumicë, turizëm, sektorin bankar dhe menaxhimin e aseteve, argëtim dhe pasuri të paluajtshme, nga Shqipëria dhe Europa deri së fundmi në Shtetet e Bashkuara dhe Kanada.
Grupi punëson më shumë se 5,500 persona dhe vitin e kaluar realizoi 880 milionë euro të ardhura dhe 120 milionë euro fitime neto.
Në fakt, Mane është sipërmarrësi i parë shqiptar që ka realizuar blerjen e një kompanie greke.
Në vitin 2019, ai bleu nga Banka e Pireut filialin e saj në Tiranë për 64 milionë dollarë. Sot, Tirana Bank është banka e pestë më e madhe në Shqipëri dhe vlerësohet në 155-160 milionë dollarë.
Samir Mane menaxhon 26 dyqane Jumbo në Shqipëri, Kosovë, Bosnjë, Mal të Zi dhe Moldavi. Së fundmi, ai arriti marrëveshje me Apostolos Vakakis për zgjerimin e zinxhirit në Ukrainë, Gjeorgji, Armeni, Azerbajxhan, Kazakistan dhe Uzbekistan.
Kastrati dhe pikat e karburantit
Edhe 65-vjeçari Shefqet Kastrati, themelues dhe drejtues i grupit që mban emrin e tij, synon bashkëpunime të mëtejshme me grupet e mëdha greke.
Kastrati Group vepron në 12 sektorë, kryesisht në energji, ndërtim, turizëm, sigurime dhe pasuri të paluajtshme, dhe konsiderohet pranë hyrjes në klubin e miliarderëve.
Grupi Kastrati ka zhvilluar kontakte me drejtuesit e grupeve të mëdha greke të energjisë.
Në nëntor 2024, Kastrati Energy arriti marrëveshje me Coral SA, pjesë e grupit Vardinogiannis, dhe me Coral Albania SHA, për nisjen e funksionimit të pikave të karburantit Shell në Shqipëri.
Zhvillimi nisi në Tiranë në fund të vitit 2025 me tri pika karburanti, ndërsa gjatë vitit 2026 pritet të hapen edhe gjashtë të tjera.
Grupi shqiptar po zgjerohet paralelisht në burimet e rinovueshme të energjisë dhe në fotovoltaikë.
Ai po zhvillon gjithashtu projekte të mëdha të pasurive të paluajtshme, përfshirë Downtown One në Tiranë, ndërtesën më të lartë në Shqipëri, ndërsa në vitin 2023 bleu një hotel në Miami.
Anëtarë të familjes Kastrati, si nënpresidenti i grupit Leonard Kastrati, marrin pjesë shpesh në aktivitete dhe forume biznesi, si ato të Shoqatës Greko-Shqiptare të Industrisë, Tregtisë dhe Profesioneve në Tiranë.
Në këto aktivitete kanë marrë pjesë edhe Artan Dulaku dhe Ardiana Sokoli, përkatësisht nga Concord dhe Balfin Group.
Kjo ka nxitur spekulime për plane të mundshme investimi në tregun grek të pasurive të paluajtshme, në një kohë kur Eurostat konfirmon se që nga viti 2023 është regjistruar një rritje e fortë e investimeve të shqiptarëve në pasuri të paluajtshme jashtë vendit.
Këto investime arritën në 766.5 milionë euro, ose 2.5% të PBB-së së vendit, ndërsa në vitin 2022 stoku i përgjithshëm nuk i kalonte 6.5 milionë euro.
Është e pritshme që ky interes të shtrihet edhe në tregun grek, pasi numri i turistëve shqiptarë në Greqi, dikur pothuajse i papërfillshëm, arriti në 1,218,100 persona në vitin 2024, nga 859,600 në vitin 2022, dhe vijon të rritet.
Zyra e Çështjeve Ekonomike dhe Tregtare e Ambasadës së Greqisë në Tiranë thekson në një raport se:
“Sipas burimeve mediatike dhe vlerësimeve të tregut, po krijohet një valë e gjerë investitorësh me të ardhura të larta, të cilët blejnë prona ose shtëpi pushimi në vende si Greqia, Italia dhe Spanja. Ata përfitojnë, nga njëra anë, nga kursi relativisht i favorshëm i euros dhe, nga ana tjetër, nga kuadri më i qartë institucional i pronësisë.”
Raporti kujton gjithashtu se çmimet e pasurive të paluajtshme në Shqipëri po shënojnë rritje të ndjeshme.
Ndërkohë, grupi Veko, me seli pranë kufirit greko-shqiptar, afër Kakavijës, dhe me aktivitet në prodhimin e drurit, parketeve dhe projektimin e mobilieve, i zgjeroi nga viti 2020 aktivitetet në Greqi dhe Qipro përmes filialit të ri Forresttech.
Kjo lëvizje forcoi shitjet e tij në të dyja tregjet. Produktet shpërndahen me partner dhe përfaqësues kryesor kompaninë Kappawood, me seli në Janinë.
4,600 biznese shqiptare të regjistruara në Atikë
Me mbi 4,600 numra fiskalë, shqiptarët përbëjnë grupin më të madh të sipërmarrësve të huaj të regjistruar në Dhomën Profesionale të Athinës, sipas presidentit të saj, Giannis Hatzitheodosiou.
Ata zënë pothuajse gjysmën e sipërmarrësve të huaj të regjistruar në këtë institucion dhe ushtrojnë aktivitet në rajonin e Atikës.
Duke u nisur nga kjo prani e lartë, vlerësohet se në të gjithë Greqinë numri i sipërmarrësve shqiptarë të brezit të parë dhe të dytë mund të jetë afër 10 mijë.
Sipas Natasha Abazajt, sekretare e Komitetit të Sipërmarrjes Greko-Shqiptare, pjesa dërrmuese e tyre zotërojnë biznese të vogla dhe të mesme.
Ata janë pronarë minimarketesh, kafenesh, restorantesh dhe baresh, kioskash, dyqanesh tregtare, kryesisht për veshje, këpucë dhe pajisje telekomunikacioni.
Të tjerë veprojnë si profesionistë të lirë në sektorin e shërbimeve, për shembull në zyra kontabiliteti dhe këshillimi fiskal.
Ata kanë gjithashtu prani të konsiderueshme në sektorin e ndërtimit, punimeve teknike dhe profesionet e lidhura me këto fusha.
Përveçse janë aktivë në biznesin e vogël, disa prej tyre dallohen edhe për ide novatore.
Për shembull, zonja Abazaj solli në Greqi makinën e parë automatike për shitjen e luleve, ndërsa një tjetër bashkatdhetar themeloi një rrjet dyqanesh për shitjen e ushqimeve organike.
Investimet greke në Shqipëri
Tregu shqiptar vazhdon të jetë një destinacion tërheqës për investime, për shkak të pozicionit strategjik, trajektores së qëndrueshme të rritjes ekonomike, procesit të integrimit në Bashkimin Europian dhe përmirësimit të ndjeshëm të klimës së biznesit.
Në këtë mjedis, stimujt fiskalë kanë një peshë të veçantë.
Megjithatë, raportet e organizatave ndërkombëtare e vlerësojnë ekonominë informale në Shqipëri në nivele të larta: deri në 50% të PBB-së sipas Bankës Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim, rreth 40% sipas Bankës Botërore dhe Fondit Monetar Ndërkombëtar dhe 25-30% sipas Komisionit Europian.
Greqia dhe kompanitë greke ishin deri në fund të dekadës së kaluar ndër investitorët kryesorë në Shqipëri.
Interesi i kompanive greke për të investuar dhe eksportuar në Shqipëri mbetet i konsiderueshëm, megjithëse vitet e fundit u regjistrua një tërheqje e rëndësishme kapitali për shkak të krizës së programeve të shpëtimit financiar në Greqi.
Një rol luajti gjithashtu shitja e filialeve të bankave greke në Shqipëri, në zbatim të kushteve të marrëveshjeve financiare të Greqisë.
Megjithëse investimet greke në Shqipëri, sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë, ranë veçanërisht pas vitit 2019, stoku i tyre në vitin 2024 arriti në 258 milionë euro.
Kjo e vendosi Greqinë në vendin e 14-të mes investitorëve të huaj, ndërsa shifra u rrit me 9.3% krahasuar me vitin 2023, kur ishte 236 milionë euro.
Tregtia dypalëshe arriti në 1.196 miliardë euro, me eksportet greke në Shqipëri në 874 milionë euro dhe importet nga Shqipëria në 322 milionë euro.
Perspektiva vlerësohet se mbetet pozitive.
Sot në Shqipëri veprojnë 341 kompani të lidhura me Greqinë.
Në mënyrë të veçantë, tri kompani me interesa greke kanë njësi prodhuese në Shqipëri: Titan Group, Alumil dhe Siamidis SA.
Prani kanë gjithashtu Intracom-Telekom dhe PPC Albania, filial i Korporatës Publike Greke të Energjisë.
GEK TERNA merr pjesë në një projekt në zonën e Fierit, ku përfundon gazsjellësi TAP, për ndërtimin e termocentralit Fier Thermoelectric.
Projekti realizohet përmes një konsorciumi me DEPA Commercial, ku të dyja palët zotërojnë nga 35%, ndërsa 30% i mbetur i përket kompanisë shqiptare Gener-2.
Kompania shqiptare për zhvillimin e burimeve të rinovueshme, Faethon, filial i grupit grek të energjisë Heron, pritet të ndërtojë një park fotovoltaik me kapacitet 90 MW në jug të Shqipërisë.
Grupi Mytilineos nënshkroi në vitin 2021 me Operatorin e Sistemit të Transmetimit një kontratë për zhvillimin dhe ndërtimin e nënstacioneve të tensionit të lartë 400 kV në Shqipëri.
Marrëveshja përfshinte ndërtimin e nënstacionit të ri Elbasan 3 dhe fuqizimin e zgjerimin e nënstacionit të Fierit.
Përveç kësaj, grupi është i pranishëm në Shqipëri edhe përmes kompanive Wind, në energjinë e erës, dhe Protergia.
Projektet e AKTOR në energji dhe minerale
Perspektiva paraqitet optimiste, veçanërisht për projektet energjetike, pas njoftimeve të bëra në pranverë nga AKTOR.
Në prill, AKTOR LNG USA dhe ALBGAZ, kompania shtetërore shqiptare e gazit, nënshkruan një marrëveshje tregtare 20-vjeçare për furnizimin me gaz natyror të lëngshëm nga Shtetet e Bashkuara.
Sipas marrëveshjes, AKTOR LNG USA do ta furnizojë ALBGAZ-in me 1 miliard metra kub gaz në vit, duke nisur nga viti 2030.
Të ardhurat e parashikuara nga marrëveshja vlerësohen në rreth 6 miliardë euro.
Shqipëria do ta sigurojë gazin e lëngshëm nga prodhuesi amerikan Venture Global.
Deri në zhvillimin e infrastrukturës së saj të importit, gazi do të mbërrijë në terminalin e Revithousas në Greqi dhe do të transportohet përmes rrjetit kombëtar grek të gazit dhe gazsjellësit Trans Adriatik, i cili lidh Greqinë me Shqipërinë dhe Italinë.
Marrëveshja lidhet me planet e qeverisë shqiptare për krijimin e një qendre energjetike në portin e Vlorës.
Parashikohet gjithashtu rivënia në punë e një termocentrali ekzistues, shtimi i rreth 250 MW kapacitet të ri prodhues dhe instalimi i një njësie lundruese për magazinimin dhe rigazifikimin e gazit.
Kjo njësi do t’i mundësojë Shqipërisë të importojë drejtpërdrejt LNG përmes detit.
Në mars, AKTOR nënshkroi gjithashtu një marrëveshje me BrightNest SHPK, kompani pjesë e BNI Foundation, për kërkimin, zhvillimin dhe shfrytëzimin e burimeve minerare në Shqipëri.
Bashkëpunimi do të realizohet përmes një kompanie të përbashkët, me pjesëmarrje 51% dhe 49%.
Vlera e përgjithshme e investimit, kur projekti të zhvillohet plotësisht, mund të arrijë në rreth 1 miliard euro.
Në Shqipëri veprojnë gjithashtu një numër sipërmarrjesh të rëndësishme të përbashkëta, si grupet AGNA dhe ELKA në tregtinë me pakicë, Intermedica në qendrat diagnostikuese, poliklinika Doctors Hospital, filial i Klinikës së Përgjithshme të Athinës me katër qendra, Gjirofarm në zonën e Gjirokastrës, e cila eksporton produkte qumështi dhe djathëra deri në Shtetet e Bashkuara, si dhe Pegasus në tregun e materialeve mjekësore.
Postimi ” Nga turistë… në investitorë: 10 mijë biznese shqiptare në Greqi ” eshte marre nga Revista Monitor.
