Studiuesit amerikanë Robert E. Hall dhe Michael Woodford janë shpallur fitues të Çmimit Nobel në Ekonomi për vitin 2026, falë punës së tyre kërkimore që ka ndihmuar në formësimin e politikave monetare dhe fiskale për qëllim të stabilizimit ekonomik. Studimet e tyre kanë hedhur themelet e modeleve analitike që shfrytëzohen sot nga bankat qendrore dhe qeveritë e ndryshme, me qëllim për të matur pasojat e normave të interesit dhe për të menaxhuar situatat e goditjeve të papritura në ekonomi.
Vendimi është bërë i ditur të hënën, më 12 tetor, nga Akademia Mbretërore Suedeze e Shkencave, e cila vlerësoi lart ndihmesën e dhënë në ndërtimin e bazave mikroekonomike për stabilizimin makroekonomik. Analizat e dy ekonomistëve kanë lehtësuar hartimin e sistemeve që lidhin drejtpërdrejt veprimet e qytetarëve dhe sipërmarrjeve me ecurinë e përgjithshme ekonomike, duke ndihmuar autoritetet në skicimin e masave për zbutjen e krizave.
Robert E. Hall mban detyrën e profesorit në Universitetin Stanford, ndërsa Michael Woodford është profesor në Universitetin Columbia. Të dy ata kanë sjellë ndihmesë të çmuar në avancimin e teorisë makroekonomike bashkëkohore. Në thelb të studimeve të tyre qëndron analiza se si zgjedhjet vetjake lidhur me konsumimin, kursimin, angazhimin në punë dhe investimet ndryshojnë treguesit më të gjerë të tregut, ku përfshihen shkalla e inflacionit, prodhimi kombëtar dhe papunësia.
Kërkimet e ndërmarra prej tyre kanë dhënë shtysë për zhvillimin e modeleve të reja kejnesiane, të cilat gjejnë zbatim të gjerë në shqyrtimin e ndikimit që sjellin ndryshimet në normat e interesit dhe vendimet buxhetore mbi dinamikën ekonomike. Një kontribut i veçantë i Michael Woodford lidhet ngushtë me peshën e pritshmërive brenda fushës së politikës monetare. Analizat e tij kanë dëshmuar se sa rëndësi ka mënyra se si familjet, kompanitë dhe tregjet financiare ndërtojnë parashikimet e tyre për ecurinë e ardhshme të inflacionit dhe normave të interesit.
Këto përfundime shkencore kanë orientuar zhvillimin e praktikës së njohur si orientim i qartë i politikës, përmes të cilës institucionet e emetimit monetar komunikojnë drejtimin e ardhshëm të masave të tyre. Nga ana e tij, Robert E. Hall është i mirënjohur për analizat e kushtuara tregut të punës, sjelljes konsumatore dhe lëvizjeve ciklonomike të ekonomisë. Studimet e tij janë fokusuar te lidhjet mes ecurisë së aktivitetit ekonomik, vendimmarrjes familjare dhe operimit të tregut të punës.
Sistemet e ngritura mbi këto baza shkencore shërbejnë për të shqyrtuar pasojat e tronditjeve ekonomike, duke përfshirë krizat e energjisë, lëvizjet e kërkesës dhe luhatjet e çmimeve. Shpërblimi monetar për këtë vit kap vlerën e 12 milionë koronave suedeze, ose përafërsisht 1.2 milionë dollarë, të cilat do të ndahen në mënyrë të barabartë mes dy fituesve të çmimit prestigjioz.
Krijimi i këtij çmimi u ndërmor në vitin 1968 nga Banka Qendrore e Suedisë, ndërsa dorëzimi i parë u realizua përgjatë vitit 1969. Gjatë vitit 2025, ky titull iu akordua Joel Mokyr, Philippe Aghion dhe Peter Howitt, për shkak të hulumtimeve mbi ndikimin e inovacionit dhe zhvillimit teknologjik në zgjerimin ekonomik afatgjatë.
