Demokratët marrin të dyja dhomat e Kongresit: çfarë ndryshon për Europën, tarifat dhe tregjet

Partia Demokratike ka marrë kontrollin e të dyja dhomave të Kongresit amerikan, në zgjedhjet e mesmandatit që u kthyen në një referendum për presidencën e Donald Trump. Për presidentin, rezultati përbën një nga humbjet më të rënda të karrierës së tij politike. Megjithatë, për Europën dhe tregjet financiare, ndryshimi i ekuilibrave në Uashington mund të jetë më i kufizuar sesa duket në pamje të parë, pasi në dy çështjet më të ndjeshme për kontinentin, tarifat tregtare dhe Ukrainën, Trump vazhdon të ketë kompetenca të konsiderueshme.

Deri në mëngjesin pas votimit, demokratët kishin fituar 25 vende në Dhomën e Përfaqësuesve, duke u ngjitur në 220 mandate, pra dy më shumë se 218 vendet që nevojiten për shumicën. Në Senat, ata u morën republikanëve shtatë vende, ndër të cilat në Teksas, Ohajo, Kansas dhe Mein.

Çmimet dhe tarifat peshuan te votuesit

Kostoja e lartë e jetesës ishte një nga faktorët që ndikuan më shumë në zgjedhjen e votuesve. Rreth dy të tretat e të anketuarve në ditën e zgjedhjeve u shprehën se tarifat tregtare të vendosura nga Trump i kishin shkaktuar dëm ekonomisë.

Presidenti deklaroi se do t’i pranonte rezultatet, por theksoi: “Nuk e konsideroj këtë si një goditje ndaj meje”. Ai la të kuptohej gjithashtu se do të përdorte veton presidenciale për të frenuar agjendën e demokratëve, duke publikuar fotografinë e një kapeleje të kuqe mbi të cilën ishte qëndisur fjala “VETO”.

Pyetja kryesore për europianët dhe investitorët mbetet se sa mund të ndryshojë realisht situata me një Kongres të kontrolluar nga demokratët.

A largohet kërcënimi i tarifave ndaj Europës?

Me shumë gjasë, jo. Tarifat e Trump nuk varen më nga vota e Kongresit. Pasi Gjykata e Lartë rrëzoi në shkurt tarifat që presidenti kishte vendosur duke u mbështetur te kompetencat e emergjencës, administrata amerikane i zhvendosi ato nën Seksionin 301 të legjislacionit tregtar të SHBA-së. Kjo dispozitë i jep presidentit mundësinë të veprojë pa pasur nevojë për miratimin e ligjvënësve.

Demokratët mund të organizojnë seanca dëgjimore dhe mund të ngadalësojnë konfirmimin e kandidatëve që presidenti propozon për poste kyçe, por nuk kanë mjete të lehta për t’ia hequr këtë kompetencë.

James Smith, ekonomist për tregjet në bankën holandeze ING, vlerëson se ndarja e pushtetit në Uashington mund ta shtyjë presidentin të mbështetet edhe më shumë te këto instrumente. “Ashtu si politika e jashtme, edhe tregtia është një tjetër fushë ku presidenti mund të ushtrojë pushtet në mënyrë të njëanshme, pa Kongresin”, shkroi Smith në një analizë të publikuar para zgjedhjeve.

Ai nuk e përjashtoi mundësinë e tarifave të reja ndaj Europës, të cilat, sipas tij, do të kishin ndikim të ndjeshëm mbi inflacionin në SHBA dhe mbi politikën e Rezervës Federale.

Mbështetja për Ukrainën: fonde në letër, por jo domosdoshmërisht në praktikë

Kur Kongresi i ri të marrë detyrën në janar, demokratët do të drejtojnë komisionet e Senatit dhe do të vendosin se cilët nga kandidatët e Trump për poste të rëndësishme do të konfirmohen. Shumë prej tyre duan gjithashtu të miratojnë fonde të reja për Ukrainën.

Sfida më e madhe, megjithatë, është që këto fonde të shpenzohen në të vërtetë. Gjatë dy viteve të fundit, Shtëpia e Bardhë ka anuluar në praktikë fonde që Kongresi i kishte miratuar më parë, duke e shtyrë përdorimin e tyre deri në fund të vitit fiskal, kur fondet skadojnë.

“Në praktikë, kjo do të thotë se një Kongres demokrat mund të përfshijë në ligj fonde për Ukrainën apo ndihmën për zhvillim, por presidenti mund të mos i shpenzojë ato”, deklaroi Nevada Joan Lee, eksperte e politikave në Këshillin Europian për Marrëdhëniet me Jashtë (ECFR), në një koment të publikuar muajin e kaluar.

Rekomandimi i saj për qeveritë europiane është të mbështeten vetëm te fondet që disbursohen realisht. “Europianët duhet t’i konsiderojnë fondet e parashikuara si shprehje të një synimi, jo si angazhim të garantuar”, tha Lee.

Reagimi i tregjeve: qetësi, me euro dhe ar në rritje

Investitorët e pritën rezultatin përgjithësisht pa nervozizëm. Deri në orën 07:00 sipas kohës së Europës Qendrore, euro ishte forcuar me 0.4%, në 1.1232 dollarë, ndërsa dollari amerikan humbi terren ndaj monedhave të tjera kryesore.

Metalet e çmuara regjistruan rritje të dukshme:

• Ari u shtrenjtua me 2%, në 4,011 dollarë për onz, duke u rikthyer mbi pragun e 4,000 dollarëve.
• Argjendi u rrit me 3.4%, në 51.49 dollarë për onz.

Në tregjet e aksioneve, kontratat e së ardhmes shënuan rënie të lehta në të dy brigjet e Atlantikut. Kontratat për indeksin S&P 500 zbritën me 0.3%, ndërsa ato për Nasdaq 100 me 0.4%. Në Europë, kontratat për Euro Stoxx 50 dhe për indeksin gjerman DAX ishin në rënie me rreth 0.5% para hapjes së seancës.

Obligacionet e qeverisë amerikane u forcuan. Yield-i i obligacioneve dhjetëvjeçare të Thesarit ra me 2.9 pikë bazë, në 4.94%, ai i obligacioneve dyvjeçare zbriti në 4.61%, ndërsa yield-i i atyre tridhjetëvjeçare u ul në 5.32%. Në Gjermani, yield-i i obligacioneve dhjetëvjeçare të qeverisë, të njohura si Bund, kishte mbyllur të martën në 3.33%, para se të publikoheshin rezultatet e zgjedhjeve.

Bitcoin mbeti pothuajse i pandryshuar, rreth 77,700 dollarë, ndërsa nafta Brent tregtohej afër nivelit 104 dollarë për fuçi.

A favorizon investitorët një Uashington i ndarë?

Historikisht, tregjet e kanë parë me sy të mirë një situatë ku Shtëpia e Bardhë dhe Kongresi kontrollohen nga parti të ndryshme. Kur dy pushtetet nuk bien dakord, miratohen më pak ligje me ndikim të madh, gjë që nënkupton më pak surpriza për investitorët.

Përvoja e së kaluarës ka qenë e favorshme edhe për tregun e obligacioneve. Sipas Luca Bindelli, drejtues i strategjisë së investimeve në bankën private zvicerane Lombard Odier, në tre muajt pas zgjedhjeve të mëparshme të mesmandatit, yield-et e obligacioneve dhjetëvjeçare të Thesarit amerikan kanë rënë mesatarisht me rreth 20-25 pikë bazë.

Diego Barnuevo, analist tregjesh në kompaninë e pagesave Ebury, e sheh rezultatin me optimizëm të moderuar. “Ne mendojmë se një fitore e plotë e demokratëve do të ishte neutrale ose lehtësisht pozitive për perspektivën fiskale. Kongresi mund të kufizojë agjendën ekspansioniste të Trump dhe, bashkë me të, edhe deficitin buxhetor”, deklaroi ai në komente të dërguara me email.

Rreziku i tavanit të borxhit

Ed Yardeni, president i Yardeni Research, mban një qëndrim më të rezervuar. “Wall Street tradicionalisht e mirëpret bllokimin politik, sepse ai zvogëlon mundësinë që Kongresi të miratojë legjislacion ekstrem. Por këtë herë mund të jetë ndryshe”, shkroi Yardeni në një analizë të publikuar të hënën.

Shqetësimi i tij lidhet me tavanin e borxhit, kufirin ligjor që përcakton sa mund të marrë hua qeveria amerikane. Me pushtetin të ndarë, Uashingtoni do të duhet të arrijë sërish një marrëveshje për rritjen e këtij kufiri. Një përplasje politike e zgjatur për këtë çështje mund t’i çojë kostot e huamarrjes lart, në vend që t’i ulë. Barnuevo parashikon që tavani i borxhit të shndërrohet në një kufizim real në një moment gjatë vitit 2027.

Perspektiva për euron

Analistët e tregut valutor kanë dyshime se rezultati i zgjedhjeve do të sjellë ndryshime afatgjata. Për dollarin amerikan, politika monetare e Rezervës Federale mbetet faktori kryesor, më i rëndësishëm se përbërja politike e Kongresit.

“Dollari vazhdon të reagojë kryesisht ndaj zhvillimeve që lidhen me Rezervën Federale, të cilat nuk pritet të ndikohen menjëherë dhe drejtpërdrejt nga rezultati i zgjedhjeve të mesmandatit”, shkruan Francesco Pesole, strateg i tregut valutor në ING, së bashku me kolegët e tij, në një analizë të publikuar të martën.

Edhe monedha e përbashkët europiane ka sfidat e saj. Çmimet e energjisë mbeten të larta, kryesisht si pasojë e luftës me Iranin. ING parashikon që inflacioni në Eurozonë të mbetet pranë nivelit 4%, ndërkohë që investitorët po kërkojnë norma më të larta interesi për të mbajtur obligacionet e qeverisë franceze.

Çfarë ndodh deri në janar

Kongresi i ri do të marrë detyrën në janar. Deri atëherë, Trump do të vazhdojë të mbështetet te shumica republikane në të dyja dhomat. Madje edhe pasi demokratët të marrin kontrollin e plotë të legjislativit, presidenti do të ruajë të drejtën e vetos, një instrument që ai ka paralajmëruar tashmë se do ta përdorë për të bllokuar agjendën e kundërshtarëve të tij politikë.