Komisioni Evropian ka publikuar Raportin e Progresit për Kosovën për vitin 2026, një dokument që nxjerr në pah ngecje të rëndësishme në disa nga reformat kyçe që duhet ta afrojnë vendin me Bashkimin Evropian. Sipas vlerësimit të Brukselit, sistemi gjyqësor nuk ka shënuar asnjë përparim, lufta kundër korrupsionit ka sjellë rezultate të kufizuara, ndërsa krizat politike kanë dobësuar funksionimin e institucioneve dhe kanë ndikuar edhe në ekonomi.

Raporti ofron një pasqyrë të gjendjes së Kosovës në rrugën drejt integrimit evropian dhe thekson se reformat e kërkuara nga BE-ja ende nuk kanë dhënë rezultatet e pritura. Dokumenti mbulon periudhën nga 1 shtatori 2025 deri më 1 shtator 2026.

Ekonomi me konkurrueshmëri të dobët dhe varësi nga importet

Një vëmendje e veçantë në raport i kushtohet ekonomisë së Kosovës. Komisioni Evropian pranon se vendi ka bërë njëfarë progresi në zhvillimin e ekonomisë së tregut, por përgatitjet për t’iu përgjigjur konkurrencës dhe presioneve të tregut evropian mbeten të kufizuara.

Raporti identifikon një sërë problemesh strukturore që vazhdojnë të rëndojnë mbi ekonominë, ndër të cilat:

  • papunësia;
  • pjesëmarrja e ulët e grave në tregun e punës;
  • varësia nga importet;
  • konkurrueshmëria e dobët e bizneseve.

Sipas Komisionit, këto sfida kufizojnë potencialin ekonomik të vendit dhe kërkojnë reforma më të thella, me synim ndërtimin e një ekonomie më produktive, më konkurruese dhe më të orientuar drejt prodhimit dhe eksportit.

Vonesa në energjinë e ripërtëritshme

Në sektorin e energjisë, raporti evidenton vonesa në zbatimin e reformave dhe të projekteve për energjinë e ripërtëritshme. Kosova vazhdon të mbështetet kryesisht te termocentralet e vjetra me linjit, ndërsa Komisioni kërkon përshpejtimin e investimeve dhe përafrimin e legjislacionit me standardet evropiane.

Prokurimi publik prej rreth një miliard eurosh mbetet i cenueshëm

Një nga çështjet më të ndjeshme që trajton raporti është prokurimi publik. Gjatë vitit 2025, vlera e kontratave të nënshkruara arriti në rreth një miliard euro. Edhe pse procedurat e hapura përbënin 92.41 për qind të kontratave, Komisioni Evropian vlerëson se sektori mbetet i ekspozuar ndaj parregullsive dhe korrupsionit.

Ndër problemet e identifikuara janë planifikimi i dobët, vonesat në procedura dhe mosrespektimi i rregullave të prokurimit publik, në një sektor që administron shuma të konsiderueshme të parave publike. Raporti kërkon përmirësimin e funksionimit të sistemit, forcimin e mekanizmave të kontrollit dhe zbatimin më efektiv të rregullave.

Korrupsioni: mungojnë rezultatet në rastet e nivelit të lartë

Në fushën e luftës kundër korrupsionit, Komisioni Evropian vë në dukje mangësi në hetimin, ndjekjen penale dhe dënimin e rasteve të korrupsionit të nivelit të lartë. Raporti kërkon rezultate më konkrete, si dhe një strategji të qartë kombëtare që të mundësojë përmirësimin e mekanizmave institucionalë dhe rritjen e efektivitetit në luftën ndaj këtij fenomeni.

Sipas dokumentit, korrupsioni dhe dobësitë në zbatimin e ligjit mbeten ndër sfidat kryesore që ndikojnë në funksionimin e institucioneve dhe në besimin që qytetarët kanë tek ato.

Drejtësia pa përparim, shqetësim për ndikimet politike dhe ekonomike

Vlerësimi më kritik i raportit lidhet me sistemin e drejtësisë, ku Komisioni Evropian konstaton mungesë të plotë të përparimit. BE-ja paralajmëron se ndikimet politike dhe ekonomike mbi gjyqësorin janë shtuar dhe kërkon forcimin e pavarësisë së sistemit të drejtësisë.

Përveç pavarësisë, Brukseli kërkon rritjen e efikasitetit të gjykatave dhe të prokurorisë, përmirësimin e llogaridhënies dhe avancimin e reformave që do të garantonin një funksionim më efektiv të institucioneve të drejtësisë.

Bllokada institucionale ngadalëson agjendën evropiane

Komisioni Evropian vlerëson se bllokada e zgjatur institucionale ka penguar punën e institucioneve dhe ka ngadalësuar zbatimin e agjendës evropiane. Raporti kërkon përkushtim më të madh politik për të çuar përpara reformat, duke nënvizuar rëndësinë e funksionimit demokratik të institucioneve për përmbushjen e detyrimeve që Kosova ka marrë në rrugën drejt BE-së.

Dialogu me Serbinë dhe liria e medias

Raporti trajton edhe dialogun me Serbinë, ku zbatimi i marrëveshjeve të arritura vlerësohet me përparim të kufizuar. BE-ja kërkon zbatimin e plotë të Marrëveshjes së Ohrit dhe të detyrimeve të tjera të marra në kuadër të dialogut, duke theksuar se normalizimi i marrëdhënieve mbetet kusht i rëndësishëm për ecjen përpara të Kosovës drejt integrimit evropian.

Vërejtje kritike ka edhe për lirinë e medias. Komisioni Evropian kërkon më shumë transparencë në pronësinë e mediave, mbrojtje më të mirë për gazetarët dhe forcimin e pavarësisë së institucioneve mediale.

Vlerësimet pozitive

Megjithatë, raporti përmban edhe disa vlerësime pozitive. Komisioni Evropian evidenton përputhjen e plotë të Kosovës me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë së Bashkimit Evropian, si dhe progresin në bashkëpunimin ndërkombëtar policor dhe në luftën kundër krimit të organizuar.

Raporti i Progresit 2026 paraqet kështu një tablo të përzier të reformave dhe sfidave të Kosovës në procesin e integrimit evropian, ku arritjet në politikën e jashtme dhe sigurinë kontrastojnë me ngecjet në drejtësi, korrupsion dhe ekonomi.