Qeveria e Kosovës ka arritur të shpenzojë vetëm 225.5 milionë euro nga 750.9 milionë euro që buxheti i vitit 2026 kishte parashikuar për investime kapitale, sipas të dhënave të publikuara nga Instituti GAP për periudhën janar–shtator. Kjo do të thotë se në nëntë muajt e parë të vitit niveli i realizimit ka qenë rreth 30 për qind, ndërsa 525.4 milionë euro, pra afërsisht 70 për qind e fondeve të planifikuara, kanë mbetur ende të papërdorura.

Me fjalë të tjera, më shumë se gjysmë miliardi euro i destinuar për projekte publike nuk është shpenzuar deri në fund të shtatorit, duke e lënë Qeverinë Qendrore me më pak se një të tretën e buxhetit kapital të realizuar.

Rënie krahasuar me vitin e kaluar

Sipas GAP, ritmi i zbatimit të investimeve kapitale nga Qeveria Qendrore gjatë janar–shtatorit 2026 ka qenë 3 për qind më i ulët se në të njëjtën periudhë të vitit 2025. Në vitin e kaluar, deri në fund të shtatorit, ishte realizuar 33 për qind e buxhetit për investime kapitale, ndërsa këtë vit përqindja ka zbritur në 30 për qind.

Investimet kapitale mbulojnë projekte me peshë të madhe për ekonominë dhe për cilësinë e shërbimeve publike, si ndërtimi dhe rehabilitimi i rrugëve, i shkollave, i spitaleve dhe i infrastrukturës tjetër. Për këtë arsye ato konsiderohen ndër shtyllat kryesore të zhvillimit ekonomik të vendit.

Një nga nivelet më të ulëta të dekadës

Infografika e përgatitur nga Instituti GAP krahason edhe ecurinë e realizimit të investimeve kapitale ndër vite, gjithmonë deri në fund të shtatorit. Të dhënat tregojnë se performanca e vitit 2026 renditet ndër më të dobëtat e dhjetë viteve të fundit. Ecuria sipas viteve paraqitet si më poshtë:

  • 2016: 51 për qind
  • 2017: 35 për qind
  • 2018: 42 për qind
  • 2019: 28 për qind
  • 2020: 25 për qind
  • 2021: 31 për qind
  • 2022: 18 për qind, niveli më i ulët i periudhës së analizuar
  • 2023: 27 për qind
  • 2024: 29 për qind
  • 2025: 33 për qind
  • 2026: 30 për qind

Pas kulmit prej 51 për qind në vitin 2016, realizimi i investimeve kapitale ka qëndruar kryesisht nën 35 për qind, me përjashtim të vitit 2018, kur arriti në 42 për qind. Pas rënies së thellë të vitit 2022, treguesi pati një rimëkëmbje graduale deri në vitin 2025, por këtë vit ka shënuar sërish rënie.

Çfarë nuk përfshijnë të dhënat

GAP ka bërë të qartë se analiza i referohet vetëm investimeve kapitale të Qeverisë Qendrore. Sipas institutit, shifrat e realizimit në nivel lokal nuk japin një pamje të plotë të situatës reale, pasi një pjesë e konsiderueshme e buxhetit kapital të komunave është përdorur për të shlyer obligime gjyqësore, përfshirë edhe ato që lidhen me kontratën kolektive.

Gjithashtu, në të dhënat e paraqitura nuk janë llogaritur investimet kapitale që financohen nga grantet e përcaktuara të donatorëve.

Premtimi për 1 miliard euro në 2027

Ndërkohë, kryeministri Albin Kurti ka paralajmëruar se buxheti i vitit 2027 do të parashikojë rreth një miliard euro vetëm për investime kapitale. Megjithatë, projektbuxheti për vitin e ardhshëm ende nuk është dërguar në Kuvendin e Kosovës, edhe pse afati ligjor për dorëzimin e tij ishte 31 tetori.

Kurti ka njoftuar se propozimi i buxhetit për vitin 2027 do të bëhet të hënën.

Sfida e ekzekutimit të buxhetit

Buxheti i Kosovës për vitin 2026 arrinte në rreth katër miliardë euro, por zbatimi i pjesës së investimeve kapitale vazhdon të mbetet një nga pikat më problematike të ekzekutimit të tij. Me 525.4 milionë euro të pashpenzuara deri në fund të shtatorit, të dhënat e GAP-it nxjerrin në pah hendekun e madh mes planifikimit dhe zbatimit, në një kohë kur qeveria synon të rrisë ndjeshëm fondet për investime në buxhetin e vitit të ardhshëm.