Ministria e Mjedisit propozon rregulla të reja për ambalazhet: nga 2029 kafeja në gotën e klientit

Ministria e Mjedisit ka hartuar një projektvendim të ri për ambalazhet, i cili parashikon detyrime dhe kufizime të reja për bizneset në Shqipëri, me afate zbatimi që shtrihen nga viti 2028 deri në vitin 2030. Ndër ndryshimet kryesore janë mundësia që klientët të marrin kafenë në gotën e tyre, porositja e ushqimit në enë të ripërdorshme dhe zhdukja graduale e paketimeve të vogla plastike të sheqerit dhe salcave nga restorantet.

Hapi i parë: shkurt 2028

Ndryshimet e para pritet të hyjnë në fuqi më 12 shkurt 2028. Nga kjo datë, baret, restorantet dhe bizneset e tjera të shërbimit ushqimor do të jenë të detyruara t'u ofrojnë konsumatorëve mundësinë që kafenë, pijet dhe ushqimet për t'i marrë me vete t'i kenë në ambalazhe të ripërdorshme, brenda një sistemi të posaçëm ripërdorimi. Zgjedhja e këtij lloji ambalazhi nuk mund të sjellë çmim më të lartë për produktin. Mikrondërmarrjet përjashtohen nga ky detyrim.

Nga 2029, gota e klientit pranohet në lokale

Një vit më pas, më 12 shkurt 2029, parashikohet një ndryshim që i prek drejtpërdrejt konsumatorët. Çdo klient që shkon në një lokal me gotën e vet të ripërdorshme do të mund të marrë kafenë ose një pije tjetër në të. Bizneset do të kenë detyrimin t'i pranojnë enët e sjella nga klientët, për sa kohë që ato plotësojnë kërkesat higjienike.

Çmimi në këtë rast nuk mund të jetë më i lartë se ai i shërbimit me gotë njëpërdorimëshe. Nga ana tjetër, lokalet kanë lirinë të ofrojnë ulje çmimi ose bonuse për ta nxitur këtë praktikë.

Ndryshimet më të mëdha nga janari 2030

Paketa më e gjerë e masave nis më 1 janar 2030. Nga kjo datë, projektvendimi kufizon përdorimin e gotave, pjatave, tabakave dhe kutive plastike njëpërdorimëshe për ushqimet dhe pijet që konsumohen brenda restoranteve dhe lokaleve, duke përfshirë edhe hapësirat e jashtme të ngrënies. Përjashtime janë parashikuar për disa kategori biznesesh dhe për rastet kur mungojnë kushtet teknike për përdorimin e alternativave.

Gjithashtu nga viti 2030, kufizimet shtrihen te paketimet plastike individuale të sheqerit, salcave, kremit të kafesë dhe erëzave në sektorin e hotelerisë dhe restoranteve. Do të vijojnë megjithatë të lejohen disa paketime që shoqërojnë ushqimet e gatshme për t'u marrë me vete, si dhe ato që nevojiten për arsye të veçanta higjienike ose mjekësore.

Supermarketet dhe hotelet

Rregullat e reja prekin edhe supermarketet. Nga 1 janari 2030 parashikohen kufizime për ambalazhet plastike njëpërdorimëshe të frutave dhe perimeve të freskëta, të paraambalazhuara në sasi më të vogla se 1.5 kilogramë. Përjashtimet do të lidhen me nevojën për ruajtjen e freskisë, higjienën dhe parandalimin e dëmtimit të produkteve.

Edhe hotelet do të duhet të përshtaten. Nga e njëjta datë kufizohen ambalazhet njëpërdorimëshe të produkteve të higjienës, si shishet e vogla të shampos dhe locioneve, si dhe paketimet individuale të sapunit, të destinuara për një qëndrim të vetëm.

Kërkesa për materiale të kompostueshme

Projektvendimi përcakton edhe kërkesa për kompostueshmërinë e qeseve të çajit, të disa ambalazheve njëporcionëshe të kafesë dhe të etiketave ngjitëse mbi frutat e perimet, me synimin që të përdoren materiale më të përshtatshme për trajtimin e mbetjeve.

Përafrim me rregullat e BE-së

Të gjitha këto masa janë pjesë e procesit të përafrimit të legjislacionit shqiptar me rregullat e Bashkimit Europian për reduktimin e mbetjeve të ambalazheve. Për bizneset, zbatimi i tyre pritet të kërkojë ndryshime në mënyrën e shërbimit, zëvendësim të materialeve të paketimit dhe investime në sisteme të reja ripërdorimi.

Rregullat ndodhen ende në fazën e projektvendimit. Ato do të bëhen të detyrueshme sipas afateve dhe përjashtimeve që do të përcaktohen në aktin përfundimtar, nëse ky i fundit miratohet.