Shqipëria drejt sistemit të depozitës për ambalazhet: shishet e pijeve do të kthehen me rimbursim

Konsumatorët në Shqipëri do të mund të kthejnë shishet dhe ambalazhet e tjera të pijeve dhe të marrin në këmbim një shumë parash. Ministria e Mjedisit ka hartuar një nismë ligjore për një sistem të ri depozitimi dhe kthimi të ambalazheve, e cila ndodhet aktualisht në konsultim publik dhe synon të ndryshojë mënyrën se si menaxhohen ambalazhet dhe mbetjet që ato krijojnë.

Si funksionon mekanizmi DRS

Sistemi, i njohur me shkurtesën DRS, bazohet në një parim të thjeshtë. Në momentin e blerjes së një pijeje, konsumatori paguan një depozitë monetare, të cilën e rimerr kur e dorëzon ambalazhin e përdorur në një pikë kthimi të autorizuar. Modeli është ndërtuar sipas përvojës së disa vendeve europiane, ku ky mekanizëm funksionon prej vitesh.

Përvoja europiane

Në Gjermani, ku sistemi zbatohet prej kohësh, depozita për shumë shishe plastike dhe kanaçe njëpërdorimëshe është 25 cent. Kroacia ka një skemë të ngjashme që nga viti 2006, ndërsa Rumania e nisi në vitin 2023, me një depozitë prej 50 bani për çdo ambalazh. Austria u përfshi në grupin e vendeve që e zbatojnë këtë model në janar të vitit 2025.

Të dhënat nga Europa tregojnë se nxitja financiare e konsumatorëve ka efekt të ndjeshëm në grumbullimin e ambalazheve. Gjermania raporton norma kthimi rreth 98%, ndërsa Danimarka mbi 90%.

Infrastruktura dhe kostot

Për ta vënë në zbatim sistemin në Shqipëri, projektvendimi parashikon ndërtimin e një infrastrukture të dedikuar, që përfshin makineri automatike për pranimin e ambalazheve, sisteme elektronike identifikimi dhe etiketa që bëjnë të mundur gjurmimin e tyre.

Barra financiare do t’i takojë sektorit privat. Prodhuesit, importuesit dhe operatorët e tjerë ekonomikë do të mbulojnë kostot e ngritjes dhe të funksionimit të sistemit, duke përfshirë pajisjet, grumbullimin, transportin dhe administrimin e depozitave.

Çështjet ende të hapura

Relacioni shpjegues parashikon një periudhë tranzitore deri më 31 dhjetor 2028 për ngritjen e plotë të sistemit. Megjithatë, ende nuk është vendosur vlera e depozitës që do t’u kthehet konsumatorëve shqiptarë, as lista përfundimtare e ambalazheve që do të përfshihen, dhe as mënyra konkrete se si do të organizohen pikat e kthimit.