Qeveria po përgatit ndryshime ligjore që do t'i pengojnë bizneset t'i shmangen tatimit mbi dividendin duke ua kaluar fitimet ortakëve apo aksionarëve nën petkun e huave, paradhënieve ose formave të tjera të financimit që nuk përbëjnë transaksione reale. Masa është pjesë e paketës së re fiskale për vitin 2027, e cila parashikon edhe rritjen e tatimit mbi dividendin nga 8% në 15%.

Synimi i ndryshimeve është të mbyllet rruga e shpërndarjes së tërthortë të fitimit pa paguar tatimin përkatës, një rrezik që sipas autoriteteve shtohet ndjeshëm kur norma tatimore rritet.

Rikthim te norma e vitit 2018

Propozimi për rritjen e tatimit vjen tetë vjet pasi norma u ul nga 15% në 8%, me efekt nga janari i vitit 2019. Atëherë, ulja u justifikua me nevojën për të lehtësuar barrën fiskale mbi fitimet e shpërndara dhe për t'i nxitur kompanitë të shpërndanin dividendët e akumuluar, të cilët mbaheshin në bilance edhe për shkak të tatimit të lartë.

Tani që ekzekutivi propozon rikthimin e normës 15%, po shoqëron vendimin me masa për të ngushtuar hapësirat e shmangies, sidomos përmes kalimit të fitimeve te pronarët në forma të tjera financimi.

Çfarë thotë relacioni i projektligjit

Në relacionin që shoqëron projektligjin “Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin nr. 29/2023, ‘Për tatimin mbi të ardhurat’, të ndryshuar”, shpjegohet se ndryshimet synojnë:

“saktësimin në përkufizimin e dividendit (neni 3, pika 19), duke qartësuar trajtimin tatimor të shumave që u jepen ortakëve apo aksionarëve në formën e paradhënieve, huave ose formave të tjera të financimit, kur këto shuma nuk përfaqësojnë transaksione financiare reale ose shlyerje detyrimesh, por në përmbajtjen e tyre ekonomike përbëjnë shpërndarje të tërthortë të fitimit, me qëllim parandalimin e shmangies së tatimit mbi dividendin dhe garantimin e një trajtimi tatimor të njëjtë, pavarësisht formës juridike të transaksionit;”

Sipas dokumentit, kjo dispozitë ka për qëllim të kufizojë shmangien e tatimit mbi dividendin që mund të nxitet nga rritja e normës, duke siguruar që shpërndarjet e fitimit të trajtohen sipas thelbit të tyre ekonomik dhe jo sipas formës juridike që u jepet.

Si ndryshon përkufizimi i dividendit

Aktualisht, ligji e përkufizon dividendin si të ardhurat nga aksionet dhe kuotat, shpërndarjen e fitimeve, si dhe rastet kur fitimet e pashpërndara, pasi kapitalizohen, u kalohen ortakëve nëpërmjet zvogëlimit të kapitalit.

Me ndryshimin e propozuar, në këtë përkufizim përfshihen shprehimisht edhe shumat që kompanitë u japin ortakëve apo aksionarëve si hua, paradhënie ose financime të tjera, kur ato nuk janë transaksione financiare reale, por në thelb përbëjnë shpërndarje të tërthortë të fitimit.

Konkretisht, në nenin 3, pika 19, të ligjit “Për tatimin mbi të ardhurat”, që përcakton se çfarë është dividend, shtohet shkronja “e”, sipas së cilës si dividend do të konsiderohen edhe “shumat e dhëna nga entiteti në formën e paradhënieve, huave ose formave të tjera të financimit në favor të ortakëve apo të aksionarëve, kur këto shuma nuk përfaqësojnë transaksione financiare reale ose shlyerje të detyrimeve ekzistuese, por, sipas përmbajtjes së tyre ekonomike, përbëjnë shpërndarje të tërthortë të fitimit.”

Argumentet e Ministrisë së Financave

Ministria e Financave e justifikon rritjen e tatimit mbi dividendin me nevojën për ta unifikuar atë me tatimin mbi të ardhurat e tjera nga investimet, që sot tatohen me 15%. Sipas relacionit, norma më e ulët prej 8% për dividendët mund të hapë hapësirë për arbitrazh tatimor: ortakët apo drejtuesit e kompanive mund të deklarojnë paga më të ulëta dhe të tërheqin një pjesë më të madhe të të ardhurave si dividend.

Argumenti i dytë lidhet me nxitjen e riinvestimit. Relacioni thekson se tatimi më i lartë e dekurajon tërheqjen e fitimeve për konsum dhe i shtyn bizneset t'i mbajnë ato brenda kompanisë për zgjerim aktiviteti, modernizim teknologjik dhe krijim vendesh të reja pune. Fitimet që mbeten në kompani nuk tatohen për sa kohë nuk shpërndahen, ndërsa për ato që shpërndahen do të zbatohet norma e re 15%, nëse projektligji miratohet.

Së fundi, ministria e sheh ndërhyrjen në përkufizimin e dividendit si të domosdoshme për të parandaluar shmangien e detyrimeve në kushtet kur norma rritet me 7 pikë përqindjeje.

Buxheti pret 3 miliardë lekë më shumë

Rritja e tatimit nga 8% në 15% pritet t'i sjellë buxhetit të shtetit rreth 3.04 miliardë lekë të ardhura shtesë në vit, edhe pse potenciali teorik i masës është gati dyfish më i madh.

Sipas relacionit, bazuar në të dhënat e realizimit dhe parashikimit për vitin 2026, baza e tatueshme vjetore e të ardhurave nga dividendët dhe aksionet vlerësohet rreth 86.96 miliardë lekë. Mbi këtë bazë, rritja e normës me 7 pikë përqindjeje do të prodhonte teorikisht 6.09 miliardë lekë të ardhura shtesë.

Megjithatë, Ministria e Financave e ka përgjysmuar efektin e pritshëm, duke llogaritur ndryshimin e sjelljes së bizneseve pas rritjes së tatimit. Relacioni pranon se norma më e lartë mund t'i shtyjë kompanitë të mbajnë dhe të riinvestojnë një pjesë më të madhe të fitimeve në vend që t'ua shpërndajnë ortakëve dhe aksionarëve. Për këtë arsye, efekti neto pozitiv në të ardhurat buxhetore vlerësohet në 3.04 miliardë lekë në vit.

Nenet kryesore të projektligjit për dividendin

  • Neni 1 – Saktësimi i përkufizimit të dividendit: Pas shkronjës “dh”, të pikës 19, të nenit 3, shtohet shkronja “e”, me këtë përmbajtje: “e) shumat e dhëna nga entiteti në formën e paradhënieve, huave ose formave të tjera të financimit në favor të ortakëve apo të aksionarëve, kur këto shuma nuk përfaqësojnë transaksione financiare reale ose shlyerje të detyrimeve ekzistuese, por, sipas përmbajtjes së tyre ekonomike, përbëjnë shpërndarje të tërthortë të fitimit.”
  • Neni 2, pika 2 – Tatimi mbi të ardhurat nga investimi: Normat e veçanta prej 8% për dividendët dhe 15% për të ardhurat e tjera nga investimi bashkohen në një dispozitë të vetme: “3. Të ardhurat nga investimi tatohen me normën 15%.”
  • Neni 5 – Norma e tatimit mbi dividendët: Në nenin 41, fjalia e dytë ndryshon si vijon: “Norma tatimore për dividendët është 15%, pa zbritur asnjë kosto.”
  • Neni 59 – Norma e mbajtjes së tatimit në burim: “Norma e tatimit të mbajtur në burim mbi të ardhurat dhe pagesat, sipas nenit 58, të këtij ligji, është 15%.”