Krerët e 27 shteteve anëtare të Bashkimit Evropian u mblodhën të enjten në Bruksel, me tre çështje kryesore në axhendë: rritjen e importeve nga Kina, koston e lartë të energjisë dhe përplasjet për buxhetin e ardhshëm shumëvjeçar të bllokut.
Deficiti tregtar me Kinën në nivele rekord
Në qendër të shqetësimeve është hendeku tregtar i BE-së me Kinën, që në vitin 2025 arriti në 360 miliardë euro. Parashikimet tregojnë se ky nivel do të tejkalohet gjatë vitit 2026. Industria evropiane paralajmëron se vërshimi i mallrave kineze po rëndon mbi prodhuesit vendas, duke çuar në mbyllje fabrikash dhe humbje vendesh pune.
Pas marrëveshjes së fundit me Pekinin për kufizimin e importeve të automjeteve hibride kineze, Brukseli synon t’i shtrijë masat mbrojtëse edhe në sektorë të tjerë, si industria kimike, çeliku dhe makineritë. Franca dhe Gjermania kanë propozuar mekanizma më të shpejtë reagimi ndaj importeve që shihen si kërcënim për industrinë evropiane. Pekini i ka kundërshtuar këto qëndrime, duke i quajtur përpjekje për të nxitur proteksionizmin.
Energjia dhe tregu i emetimeve
Çmimet e larta të energjisë janë tjetër temë kyçe e samitit. Disa shtete anëtare kërkojnë ndërhyrje të menjëhershme për të lehtësuar barrën mbi bizneset dhe konsumatorët. Ndër propozimet është shtyrja me një vit e zbatimit të rregullave për emetimet e metanit nga importet e naftës dhe gazit.
Vendet evropiane kanë qëndrime të ndryshme edhe për të ardhmen e Sistemit të Tregtimit të Emetimeve, i cili detyron industrinë dhe centralet energjetike të paguajnë për ndotjen me dioksid karboni. Disa qeveri kërkojnë zbutjen ose pezullimin e tij, ndërsa Finlanda, Suedia dhe Danimarka paralajmërojnë se dobësimi i sistemit mund të frenojë investimet në industrinë e pastër.
Buxheti dhe Ukraina
Në diskutim është edhe buxheti i BE-së për periudhën 2028–2034. Për shkak të mospajtimeve mes vendeve anëtare, pritet që të nevojitet një samit i posaçëm në fund të nëntorit për të afruar qëndrimet.
Të premten, liderët do të trajtojnë mbështetjen financiare dhe ushtarake për Ukrainën, në një takim ku pritet të marrë pjesë edhe presidenti Volodymyr Zelensky.
