Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH) ka evidentuar një seri të gjatë shkeljesh në raportin për zbatimin e buxhetit të shtetit për vitin 2025, me një vlerë totale të dëmit ekonomik dhe efekteve financiare negative prej rreth 12.5 miliardë lekësh, ose afërsisht 135 milionë euro. Sipas aneksit të raportit, auditimet kanë nxjerrë në pah 171.9 milionë lekë dëm ekonomik dhe 12.3 miliardë lekë efekte financiare negative.

Për shkak të mospërputhjeve të rëndësishme me kërkesat ligjore, KLSH ka dhënë një konkluzion të kualifikuar për zbatimin e buxhetit të vitit 2025, duke identifikuar probleme në të tri fazat kryesore: planifikimin, ekzekutimin dhe raportimin.

Lista e problemeve të konstatuara është e gjatë. Ajo përfshin nisjen e procedurave të prokurimit me vlera më të larta se fondet në dispozicion, marrjen e angazhimeve përtej fondeve buxhetore të miratuara, rritjen e ndjeshme të stokut të borxhit tatimor dhe doganor, mangësitë në planifikimin dhe detajimin e investimeve publike, si dhe çeljen e fondeve të investimit pa u shpërndarë në projekte konkrete. KLSH ka gjetur gjithashtu mungesë të mbështetjes teknike për sistemet informatike financiare, çka ka bërë që ekzekutimi i buxhetit të vijojë me dorëzim fizik të dokumentacionit në degët e Thesarit. Po ashtu, plani buxhetor i vitit 2025 është rishikuar edhe pas mbylljes së vitit buxhetor, deri në shkurt 2026, ndërsa mbi 20% e shpenzimeve vjetore janë kryer vetëm në muajin dhjetor.

Prokurime për 16.8 miliardë lekë pa fonde të mjaftueshme

Administrimi i investimeve publike renditet ndër problematikat më serioze të raportit. Audituesit kanë konstatuar se në 44 raste janë hapur procedura prokurimi për kontrata me vlerë të përgjithshme 16.8 miliardë lekë, megjithëse fondet buxhetore të disponueshme ishin më të ulëta se shuma që synohej të kontraktohej.

Në 39 projekte të tjera, institucionet kanë marrë angazhime financiare që i tejkalonin fondet e miratuara, me një diferencë prej 4.28 miliardë lekësh. Me këtë praktikë, entet publike kanë marrë përsipër detyrime përtej financimit të parashikuar, duke krijuar rrezik për mungesë fondesh gjatë zbatimit të kontratave dhe për shtimin e detyrimeve të prapambetura.

Auditimi ka gjetur edhe raste kur fondet e projekteve janë shkurtuar pasi kontratat ishin nënshkruar, si dhe mospërputhje ndërmjet kostos së përgjithshme të investimeve dhe financimit të shpërndarë ndër vite. Këto probleme janë shoqëruar me vonesa në realizimin e punimeve dhe me mangësi në monitorimin e zbatimit të kontratave.

Parapagime mbi kufirin e lejuar

Shkelje janë konstatuar edhe në fushën e parapagimeve. Për tre projekte investimi, me parapagime gjithsej prej 1.15 miliardë lekësh, KLSH nuk ka gjetur dokumentacion që të justifikonte trajtimin e tyre si raste me rëndësi të veçantë. Për dy prej këtyre projekteve, me parapagime prej 841.7 milionë lekësh, mungonte edhe dokumentimi i miratimit paraprak nga Ministri i Financave. Në këto raste, parapagimet kishin arritur në 20% të vlerës së kontratës, ndërkohë që kufiri maksimal i lejuar është 10%.

Mangësi në procedurat e prokurimit

Problemet nuk lidhen vetëm me mungesën e fondeve. Auditimet në institucionet publike kanë evidentuar mangësi në hartimin e preventivave, në përcaktimin e specifikimeve teknike dhe të kritereve të kualifikimit, copëzim të fondeve të prokurimit, si dhe raste kur janë shpallur fitues operatorë ekonomikë që nuk i plotësonin kriteret e kërkuara.

KLSH ka konstatuar gjithashtu ndryshime të paargumentuara të afateve të kontratave dhe të preventivave, vonesa në përfundimin e punimeve, moszbatim të penaliteteve kontraktuale, si dhe raste pagesash për punime të pakryera ose pa dokumentacion mbështetës.

Miliarda lekë investime pa projekte konkrete

Mangësitë nisin që në fazën e hartimit të buxhetit dhe të planifikimit të investimeve publike. Sipas raportit, gjatë vitit 2025 janë çelur fonde investimi me vlerë 5.26 miliardë lekë pa u detajuar në projekte konkrete. Me fjalë të tjera, fondet janë vënë në dispozicion pa u përcaktuar plotësisht investimet për të cilat do të përdoreshin.

Nga ana tjetër, 32 kontrata të nisura në vitet e mëparshme nuk kishin fonde të çelura në buxhetin fillestar të vitit 2025, edhe pse bëhej fjalë për investime në vazhdim që kërkonin financim për përmbushjen e detyrimeve kontraktuale.

Gjatë vitit u shtuan edhe 17 projekte me vlerë kontratash 2.45 miliardë lekë, të cilat nuk bënin pjesë në Programin Buxhetor Afatmesëm dhe nuk kishin ndjekur plotësisht procedurat e kërkuara për menaxhimin e investimeve publike.

Në përfundim të vitit, 188 projekte kishin fonde të planifikuara prej 3.59 miliardë lekësh, por pa asnjë realizim. Megjithëse këto investime nuk kishin ecur përpara, fondet nuk u rishpërndanë drejt projekteve të tjera që kishin nevojë për financim.

Dobësitë në planifikim janë pasqyruar edhe në mosrealizimin e ndjeshëm të investimeve. Shpenzimet kapitale të vitit 2025 rezultuan 25.45 miliardë lekë më pak se plani përfundimtar, kryesisht për shkak të vonesave në projektet me financim të huaj. Vetëm investimet e financuara nga burime të huaja mbetën 15.83 miliardë lekë nën nivelin e parashikuar.

Buxheti i 2025-s u ndryshua edhe në shkurt 2026

Një tjetër problem i evidentuar nga KLSH lidhet me ndryshimet e vazhdueshme të planit buxhetor, përfshirë rishikime të bëra pasi viti financiar kishte përfunduar.

Gjatë vitit 2025, në Sistemin Informatik Financiar të Qeverisë janë regjistruar 28,412 ndryshime në zërat buxhetorë, që u përkasin 3,106 rishikimeve të veçanta. Rreth 17% e këtyre rishikimeve janë kryer vetëm në muajin dhjetor.

Audituesit kanë konstatuar ndryshime edhe pas afatit ligjor të 15 nëntorit, të lidhura me Aktin Normativ nr. 11, të miratuar më 19 dhjetor 2025, vetëm pak ditë para mbylljes së vitit buxhetor. Madje, sipas raportit, ka pasur raste kur plani i buxhetit të vitit 2025 është rishikuar deri në shkurt 2026, kur viti financiar ishte mbyllur.

Auditimi ka gjetur edhe mospërputhje ndërmjet treguesve të miratuar me ligjin e buxhetit dhe atyre të regjistruar në sistemin financiar të qeverisë. Diferencat prekin të ardhurat jotatimore, shpenzimet korrente dhe kapitale, fondet e pashpërndara dhe treguesit e financimit të deficitit.

KLSH ka evidentuar gjithashtu mosrespektim të afateve për përgatitjen e dokumenteve buxhetore, kërkesa për financim mbi tavanet e miratuara dhe mungesë dokumentacioni mbështetës për një pjesë të planifikimit.

Sisteme financiare pa mirëmbajtje dhe dokumente të dorëzuara fizikisht

Ekzekutimi i buxhetit është shoqëruar edhe me probleme në funksionimin e sistemeve informatike të financave publike. Sipas KLSH-së, Sistemi Informatik i Menaxhimit Financiar Shqiptar ka funksionuar pa mbështetje teknike që nga korriku i vitit 2024, ndërsa Sistemi Informatik Financiar i Qeverisë ka mbetur pa mirëmbajtje dhe pa mbështetje funksionale të jashtme pas përfundimit të kontratës në tetor 2025.

Në këto rrethana, një pjesë e procedurave të ekzekutimit të buxhetit ka vazhduar përmes dorëzimit fizik të dokumentacionit në degët e Thesarit, në vend të administrimit të plotë elektronik.

Mijëra fatura dhe kontrata të regjistruara me vonesë

Vonesat në administrimin e dokumentacionit financiar kanë përfshirë shuma të konsiderueshme. KLSH ka konstatuar se 748 njësi shpenzuese kanë dorëzuar jashtë afatit ligjor 25,793 fatura, me vlerë të përgjithshme 64.24 miliardë lekë.

Edhe regjistrimi i kontratave ka pësuar vonesa të mëdha. Gjatë vitit, 5,868 kontrata me vlerë 119.55 miliardë lekë janë regjistruar jashtë afatit pesëditor. Janë evidentuar gjithashtu kontrata me vlerë 25.24 miliardë lekë të lidhura pas afatit ligjor të 15 tetorit 2025, si dhe regjistrime të vonuara të urdhrave të prokurimit dhe të kontratave të viteve të mëparshme.

Mangësi janë gjetur edhe në mënyrën e kryerjes së pagesave. Në 40 raste, me vlerë faturash prej 3.26 miliardë lekësh, nuk është respektuar radha kronologjike e shlyerjes. Rregulli kërkon që faturat të paguhen sipas radhës së regjistrimit, por auditimi ka identifikuar raste kur kjo radhë është ndryshuar.

Borxhi tatimor dhe doganor kalon 256 miliardë lekë

Administrimi i të ardhurave publike përbën një tjetër shqetësim të rëndësishëm. Në fund të vitit 2025, borxhi tatimor arriti në 194.43 miliardë lekë, me një rritje prej 31.9 miliardë lekësh, ose 19.6%, krahasuar me vitin paraardhës. Rreth 60% e këtij borxhi përbëhet nga detyrime më të vjetra se pesë vjet, për të cilat mundësia e arkëtimit bëhet gjithnjë e më e vështirë.

Edhe borxhi doganor është rritur ndjeshëm. Në fund të vitit ai arriti në 61.83 miliardë lekë, me një shtesë prej 12.71 miliardë lekësh, ose 25.9%. Rreth 77% e detyrimeve doganore janë më të vjetra se pesë vjet.

Së bashku, detyrimet e papaguara ndaj administratës tatimore dhe doganore arritën në 256.27 miliardë lekë, duke u rritur me 44.61 miliardë lekë brenda një viti. KLSH ka konstatuar mangësi në identifikimin dhe ndjekjen e debitorëve, vonesa në zbatimin e procedurave të mbledhjes me forcë dhe dobësi në monitorimin e detyrimeve të vjetra.

Kontrolle të papërfunduara dhe vonesa në rimbursimin e TVSH-së

Problemet shtrihen edhe te kontrollet tatimore. Në fund të vitit 2025 rezultonin 793 kontrolle të papërfunduara. Në procedurat e rimbursimit të TVSH-së, në 280 raste ishte tejkaluar afati ligjor 60-ditor, ndërsa në 160 raste nuk ishte respektuar radha kronologjike e trajtimit të kërkesave.

Në administratën doganore janë konstatuar mangësi në përzgjedhjen e kontrolleve mbi bazën e analizës së riskut, në dokumentimin e hetimeve, në vlerësimin doganor të mallrave dhe në ndjekjen e detyrimeve dhe të penaliteteve.

Mbi 20% e shpenzimeve vjetore u kryen në dhjetor

KLSH ka evidentuar një përqendrim të theksuar të pagesave buxhetore në fund të vitit, edhe pse një pjesë e këtyre shpenzimeve u përkiste faturave të lëshuara shumë muaj më herët.

Në dhjetor 2025, shpenzimet e buxhetit arritën në 162.54 miliardë lekë, duke përbërë 20.3% të totalit vjetor. Vetëm gjatë këtij muaji u shlyen 14.96 miliardë lekë fatura për investime kapitale dhe 8.9 miliardë lekë për shpenzime operative, të lëshuara gjatë periudhës janar–nëntor. U paguan gjithashtu 955 milionë lekë fatura investimesh të mbartura nga viti 2024 dhe vitet e mëparshme.

Ky përqendrim i pagesave në fund të vitit është shoqëruar me luhatje të forta të treguesve fiskalë. Gjatë periudhës janar–nëntor, buxheti kishte krijuar një suficit prej 49.12 miliardë lekësh, ndërsa vetëm në dhjetor regjistroi deficit prej 96.21 miliardë lekësh. Deficiti vjetor rezultoi 47.09 miliardë lekë, brenda kufirit të planifikuar.

Pasaktësi në klasifikimin e të ardhurave dhe shpenzimeve

Megjithatë, KLSH ka konstatuar pasaktësi në njohjen dhe klasifikimin e disa të ardhurave dhe shpenzimeve, të cilat kanë ndikuar në nivelin e deficitit të raportuar.

Sipas auditimit, në shpenzimet e përgjithshme është përfshirë edhe një transfertë prej 16.59 miliardë lekësh për Fondin e Pensioneve, të cilën KLSH nuk e konsideron shpenzim buxhetor. Janë konstatuar gjithashtu shpenzime operative të regjistruara si investime kapitale, si dhe mospërputhje në raportimin e detyrimeve të prapambetura.