Kriza e re e borxhit sovran në Evropë: Cilat ekonomi po udhëheqin presionin financiar

Periudha e huamarrjeve me kosto të ulët ka marrë fund, ndërsa ngritja e rendimenteve të obligacioneve qeveritare ka ringjallur shqetësimet për një krizë të re të borxhit sovran në shtetet e zhvilluara. Sipas një analize të publikuar nga The Economist, qeveritë po ndiejnë peshën e shpenzimeve më të larta për interesat, deficiteve të larta dhe nevojave në rritje për financim.

Në vendet kryesore të përparuara, borxhi publik është afërsisht dyfishuar në raport me Prodhimin e Brendshëm Bruto (PBB) që nga nisja e shekullit. Njëkohësisht, normat e ngritura të interesit po shtojnë faturën e rifinancimit të detyrimeve të vjetra, duke rënduar buxhetet shtetërore. Sfiduara nga një popullsi në plakje, tensionet gjeopolitike dhe çmimet e larta të energjisë, në epiqendër të këtyre vështirësive ndodhen Franca, Italia dhe Britania.

Franca cilësohet si hallka më e dobët për shkak të deficitit të lartë, shtrenjtimit të kostove të huamarrjes dhe paqartësisë politike. Britania vazhdon të luftojë për të stabilizuar borxhin e saj publik, ndërkohë që Italia mbetet e rrezikuar nga niveli i lartë i borxhit, i cili, sipas analizës, arrin në rreth 129% të PBB-së.

Në krahun tjetër, Gjermania, shtetet nordike dhe Zvicra shfaqin një gjendje më të qëndrueshme fiskale. Edhe pse Shtetet e Bashkuara dhe Japonia përballen me sfida të ngjashme, aktualisht ato disponojnë hapësirën e nevojshme për t'i administruar rreziqet e tyre fiskale.

Situata në Francë përbën një shqetësim specifik, ku deficiti buxhetor dhe ngërçet politike kufizojnë mundësitë për frenimin e shpenzimeve. Tregjet financiare po kërkojnë kthime më të larta për letrat me vlerë franceze krahasuar me ato gjermane, duke dëshmuar pasigurinë në rritje rreth financave publike të vendit. Një rënie e mëtejshme e besimit të tregut mund të nxisë kosto më të larta huamarrjeje dhe të shtojë presionin për ndërhyrjen e Bankës Qendrore Evropiane, me pasoja të rëndësishme për të gjithë eurozonën për shkak të përmasave të ekonomisë franceze.

The Economist thekson se bankat qendrore nuk mund të zëvendësojnë përgjithmonë konsolidimin fiskal. Për të stabilizuar borxhin publik, qeveritë duhet të ulin deficitet dhe të zbatojnë plane të qarta për menaxhimin ekonomik. Elementi kyç mbetet marrja e përgjegjësisë politike dhe ndërtimi i një strategjie afatgjatë për frenimin e borxhit, pasi në të kundërt, shtrenjtimi i huamarrjes mund të ngushtojë hapësirën për politika ekonomike dhe të nxisë tensione të reja në tregje.