Banka e Shqipërisë ka mbajtur të pandryshuar normën e shtesës kundërciklike të kapitalit për bankat tregtare, por ka lënë përsëri të hapur mundësinë e një rritjeje të mëtejshme të saj, si edhe rishikimin e masave shtrënguese për kredinë për shtëpi të individëve.
Në rivlerësimin periodik të shtesës kundërciklike të kapitalit, të fundit të tremujorit të parë të vitit 2026, Banka e Shqipërisë ka arritur në përfundimin se ecuria e treguesve të marrë në analizë konfirmon vijueshmërinë e një cikli financiar pozitiv ose rritjeje të shpejtë të kreditimit, që vijon të zhvillohet me shpejtësi.
Banka e Shqipërisë nënvizon se, krahas mundësive më të mira për akses në kreditim, këto zhvillime shoqërohen me rreziqet që lidhen me ruajtjen e aftësisë paguese të kredimarrësve, përqendrime në sektorë të caktuar dhe rënie të cilësisë së kredisë në sektorin bankar.
Me qëllim ruajtjen e cilësisë së ekspozimeve të bankave në tregun e pasurive të paluajtshme, në muajin maj 2025 Banka e Shqipërisë vendosi të zbatojë kufij të sipërm në dy tregues të standardeve të kredidhënies për pasuri të paluajtshme, “vlera e kredisë ndaj vlerës së kolateralit” dhe “raporti i shërbimit të borxhit ndaj të ardhurave të kredimarrësit”.
Këto kufij janë vendosur të diferencuar sipas monedhës dhe sipas qëllimit të blerjes së pronës, dhe zbatohen që prej datës 1 korrik 2025. Aktualisht, Banka e Shqipërisë shprehet se po monitoron ndikimin e këtyre masave, për të vlerësuar përshtatshmërinë dhe nevojën e ndryshimit apo plotësimit të tyre.
Në këto kushte, Banka e Shqipërisë ka vendosur që shtesa kundërciklike e kapitalit të qëndrojë në nivelin 0.5%. Por, Banka Qendrore thekson edhe njëherë që, nëse cikli pozitiv financiar do të vazhdojë të zhvillohet me ritme të shpejta dhe të qëndrueshme kjo do të rrisë ndjeshëm probabilitetin për një rritje të mëtejshme të shtesës kundërciklike të kapitalit.
Vendimmarrja mbi nivelin e shtesës kundërciklike mbështetet kryesisht në ecurinë e vlerave
të treguesit të hendekut të raportit të kredisë ndaj PBB-së.
Vlerat e treguesit parësor mbeten negative, por madhësia e vlerës negative vijon të zvogëlohet me ritme të përshpejtuara. Konkretisht, në tremujorin e katërt 2025 vlera e treguesit parësor është ngushtuar në -2.28 pikë përqindje, nga -3.53 pikë përqindje që ishte një tremujor më parë, ndërkohë që mesatarja 2009-2025 vlerësohet në nivelin -7.4 pikë përqindje.
Ecuria e mësipërme tregon për rritjen më të shpejtë të kredisë në krahasim me rritjen e aktivitetit ekonomik. Konkretisht, në tremujorin IV 2025, kredia për ekonominë u rrit me 13.4% në terma vjetorë, ndjeshëm mbi normën e rritjes së PBB-së së vjetorizuar për të njëjtën periudhë prej 5.3%.
Hendeku për segmentin “individë” mbetet në territor pozitiv për të tretin tremujor në radhë (0.72 pikë përqindje), duke reflektuar rritjen e qëndrueshme të kredisë për familjet. Në këto kushte, është e nevojshme të monitorohet ngarkesa me borxh e tyre dhe faktorët që ndikojnë në aftësinë paguese të familjeve.
Nga ana tjetër, hendeku për segmentin “biznes” mbetet në territor negativ (-3 pikë përqindja ), por prirja e ngushtimit të tij (1.7 pikë përqindje në terma vjetorë) tregon përmirësimin gradual të qasjes së bizneseve ndaj kredisë.
Banka e Shqipërisë vlerëson se, në mënyrë të ngjashme me familjet, edhe për bizneset është e nevojshme të vlerësohet nëse rritja e borxhit është shoqëruar me rritjen e kapacitetit prodhues dhe të të ardhurave të tyre, në mënyrë që të evidentohen në kohë presionet mbi aftësinë paguese dhe cilësinë e portofolit përkatës të kredisë.
Postimi ” BSH po vlerëson marrjen e masave të mëtejshme shtrënguese për kreditë për shtëpi ” eshte marre nga Revista Monitor.
