Masat e Bankës së Shqipërisë për shtrëngimin e kredisë konsumatorë të dhënë nga institucionet e mikrofinancës duket se kanë sjellë një ngadalësim të ndjeshëm të kreditimit në këtë segment. Statistikat tregojnë se kreditimi i dhënë nga institucionet financiare jobanka ka pësuar një ngadalësim të ndjeshëm vitin e kaluar.
Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se vlera e portofolit të kredisë të dhënë nga këto institucione arriti në 62.7 miliardë lekë, në rënie me 9.5% krahasuar me një vit më parë.
Ecuria e kreditimit duket se ka pësuar një ngadalësim të ndjeshëm, po të kemi parasysh se në fund të vitit 2024 rritja kishte qenë dyshifrore, në nivelin 10.3%.
Vlera e portofolit të kredisë të përfshirë në këtë statistikë përfshin huatë e dhëna nga të gjitha institucionet financiare jodepozituese, që nënkupton se nga klasifikimi përjashtohen bankat dhe shoqëritë e kursim-kreditit. Klasifikimi përfshin të gjitha institucionet e tjera financiare të licencuara nga Banka e Shqipërisë dhe Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare. Megjithatë, mes tyre vetëm institucionet financiare jobanka të huadhënies dhe mikrokredisë kanë si objekt aktiviteti kreditimin, ndaj në pjesën dërrmuese vlerësohet se ky portofol i takon atyre dhe mund të përdoret si një tregues i përafërt i ecurisë së kreditimit nga mikrofinanca.
Ky portofol, sidoqoftë, nuk përfshin vetëm huadhënien konsumatorë, por edhe huanë e dhënë për subjektet e biznesit. Por, është fakt se rritja e vrullshme e mikrokredisë konsumatorë në vitet e fundit ka qenë shtysa kryesore në zgjerimin e portofolit të kredisë së institucioneve financiare jobanka. Ndaj, ngadalësimi i rritjes së portofolit gjatë vitit 2025 mund të interpretohet, të paktën pjesërisht, si efekt i masave shtrënguese të Bankës së Shqipërisë.
Në fillim të vitit 2025, nisi aplikimi i asaj që u quajt paketa mbrojtjes konsumatore të publikut, veçanërisht në raport me produktet e mikrofinancës. Banka e Shqipërisë miratoi disa masa që synonin të forconin kriteret e kreditimit nga institucionet mikrofinanciare, të shtonin transparencën e këtyre produkteve, por njëkohësisht edhe uli çmimin maksimal të lejuar të huave të vogla konsumatore.
Rregullorja vendosi një vlerë tavan të kësteve të kredisë në raport me të ardhurat mujore neto të huamarrësve. Vlera e raportit të shërbimit të borxhit për kreditë e dhëna nga mikrofinanca nuk duhet të tejkalojë vlerën prej 60%. Gjithashtu, një institucion financiar jobankë nuk lejohet të japë në të njëjtën kohë më shumë se dy kredi konsumatore për të njëjtin huamarrës.
Rregullat e vendosura përcaktuan se institucioni financiar, përpara se të lidhë një kontratë kredie dhe gjatë procesit të monitorimit të kredisë në kohëzgjatjen e saj, duhet të vlerësojë aftësinë paguese dhe profilin e rrezikut të kredimarrësit, bazuar në të dhëna të mjaftueshme, të sakta dhe të përditësuara. Në veçanti, subjekti duhet të kryejë verifikime të arsyeshme dhe të ndërmarrë hapa të nevojshme për të verifikuar informacionin në lidhje me burimin e aftësisë paguese, në rastet e kredimarrësve që janë të vetëpunësuar ose kanë të ardhura sezonale ose të ardhura të
tjera të parregullta. Huadhënësi duhet gjithashtu të shmangë nxitjen e vështirësive të panevojshme financiare dhe të krijimit të situatës së mbingarkesës me borxh të huamarrësit.
Banka e Shqipërisë vendosi edhe uljen e normës maksimale efektive të interesit (NEI maksimal) për kreditë konsumatore më të vogla se 200 mijë lekë. Ky tregues ndërtohet si mesatare e normës efektive të interesit për secilin produkt dhe interval, e shtuar me një të tretën.
Sipas ndryshimeve të miratuara nga Banka e Shqipërisë në rregulloren “Për kredinë konsumatore dhe kredinë hipotekare”, norma maksimale e interesit (NEI maksimal) për kreditë konsumatore deri në vlerën e 200 mijë lekëve do të jetë sa mesatarja e thjeshtë e normës efektive të interesit për kredinë e dhënë, pa u shtuar me një të tretën./ E.Shehu
Burimi: BSH
Postimi ” Kredia e dhënë nga sektori i mikrofinancës pësoi rënie vitin e kaluar ” eshte marre nga Revista Monitor.
