Çmimet e energjisë, zinxhirët e furnizimit dhe tregjet financiare janë kanalet kryesore të transmetimit, por efektet rajonale do të ndryshojnë ndjeshëm
Bota po përballet me një tjetër goditje. Lufta në Lindjen e Mesme po përmbys jetët dhe burimet e jetesës në rajon dhe më gjerë. Ajo gjithashtu po zbeh perspektivën për shumë ekonomi që sapo kishin treguar shenja të një rimëkëmbjeje të qëndrueshme nga krizat e mëparshme.
Goditja është globale, por asimetrike. Importuesit e energjisë janë më të ekspozuar se eksportuesit, vendet më të varfra më shumë se ato më të pasura dhe ato me rezerva të kufizuara më shumë se vendet me rezerva të bollshme.
Përtej kostos së rëndë njerëzore, lufta ka shkaktuar ndërprerje serioze në ekonomitë e vendeve më të prekura drejtpërdrejt, përfshirë dëme në infrastrukturë dhe industri që mund të kenë pasoja afatgjata. Megjithëse këto vende janë rezistente, perspektivat e tyre të rritjes në afat të shkurtër do të ndikohen negativisht.
Ndërkohë, importuesit e mëdhenj të energjisë në Azi dhe Europë po përballen me rritje të kostove të karburantit dhe inputeve: rreth 25 deri në 30 për qind e naftës globale dhe 20 për qind e gazit natyror të lëngshëm kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit, duke furnizuar kërkesën jo vetëm në Azi, por edhe në pjesë të Europës. Ekonomitë që varen shumë nga importet e naftës në Afrikë dhe Azi po e kanë gjithnjë e më të vështirë të sigurojnë furnizimet e nevojshme, edhe me çmime të rritura.
Pjesë të Lindjes së Mesme, Afrikës, rajonit Azi-Paqësor dhe Amerikës Latine përballen me një barrë shtesë nga rritja e çmimeve të ushqimeve dhe plehrave kimike, si dhe nga kushtet më të shtrënguara financiare. Vendet me të ardhura të ulëta janë veçanërisht të rrezikuara nga pasiguria ushqimore; disa prej tyre mund të kenë nevojë për më shumë mbështetje të jashtme, ndërkohë që një mbështetje e tillë është në rënie.
Megjithëse lufta mund ta ndikojë ekonominë globale në mënyra të ndryshme, të gjitha rrugët çojnë drejt çmimeve më të larta dhe rritjes më të ngadaltë. Një konflikt i shkurtër mund të çojë në rritje të menjëhershme të çmimeve të naftës dhe gazit përpara se tregjet të përshtaten, ndërsa një konflikt i gjatë mund të mbajë energjinë të shtrenjtë dhe të ushtrojë presion mbi vendet që varen nga importet. Ose bota mund të vendoset diku në mes, me tensione të vazhdueshme, energji të kushtueshme dhe inflacion të vështirë për t’u frenuar, me pasiguri të vazhdueshme dhe rrezik gjeopolitik. Shumë varet nga kohëzgjatja e konfliktit, shtrirja e tij dhe niveli i dëmit që i shkakton infrastrukturës dhe zinxhirëve të furnizimit.
Çmimet e energjisë
Energjia është kanali kryesor i transmetimit. Mbyllja de facto e Ngushticës së Hormuzit dhe dëmtimi i infrastrukturës rajonale kanë prodhuar ndërprerjen më të madhe në historinë e tregut global të naftës, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë. Për ekonomitë importuese të karburantit, efekti është i krahasueshëm me një taksë të madhe dhe të papritur mbi të ardhurat.
Presioni mbi monedhat. Në Lindjen e Mesme dhe më gjerë, nivelet e larta të borxhit dhe kushtet më të shtrënguara financiare mund të rrisin më tej kostot e financimit të borxhit.
Nga ana tjetër, ekonomitë e avancuara me tregje të thella kapitale vendase dhe disa eksportues të mallrave me rezerva të bollshme, si Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, ose prodhues të mallrave në Amerikën Latine si Brazili dhe Ekuadori, mund të përthithin më mirë stresin e tregut, edhe pse nuk janë plotësisht të imunizuara ndaj rritjes së primeve të rrezikut. / FMN
Postimi ” Si po ndikon lufta në Lindjen e Mesme në energji, tregti dhe financa ” eshte marre nga Revista Monitor.
