Intervistë me Blaž Brodnjak, CEO i grupit bankar Nova Ljubljanska Banka (NLB)
Grupi bankar slloven Nova Ljubljanska Banka (NLB) ka ambicie serioze për të hyrë në tregun financiar shqiptar.
Blaž Brodnjak, kryetar i bordit menaxhues (CEO) i grupit bankar slloven, thotë në një intervistë për “Monitor”, se hyrja në tregun shqiptar do të plotësonte praninë rajonale të NLB-së dhe do të forconte rrjetin e integruar financiar të bankës në të gjithë Ballkanin Perëndimor.
Sipas tij, kjo ndërlidhje mund të mbështeste më tej flukset ndërkufitare të kapitalit dhe ta poziciononte grupin NLB si një lidhje kyçe midis tregjeve rajonale, duke vepruar gjithashtu si një nga qendrat kryesore për investitorët ndërkombëtarë në rajon dhe investitorët vendas në botë.
Ai shprehet se NLB vepron sipas një modeli bankar universal, me një gamë të zgjeruar shërbimesh, nga bankat me pakicë dhe korporata deri te zgjidhjet e investimeve, sigurimeve dhe këshillimit.
Kjo do të thotë se fokusi i NLB shtrihet edhe përtej sektorit bankar dhe është i hapur për të eksploruar mundësi në fusha të tjera të sektorit financiar, duke përfshirë sigurimet apo menaxhimin e aseteve. Kapaciteti i NLB për të blerë institucione financiare vlerësohet deri në 4 miliardë euro vlerë asetesh të ponderuara me risk.
Banka NLB ka shfaqur prej disa vitesh interesin e saj për të hyrë në tregun bankar shqiptar. Pse nuk është konkretizuar deri më sot ky interes dhe a vazhdon të jetë në planet tuaja zgjerimi në Shqipëri?
Grupi NLB ka qenë institucioni më i madh financiar ndërkombëtar me selinë e tij qendrore dhe fokusin ekskluziv strategjik në Europën Juglindore, ish-Jugosllavi dhe Ballkanin Perëndimor. Ne jemi gjithashtu i vetmi grup financiar që ofron të paktën një formë financimi në të gjitha tregjet e ish-Jugosllavisë.
Në tremujorin e tretë të vitit 2025, asetet tona totale tejkaluan 30 miliardë euro. Krahasuar me PBB-në e Sllovenisë, prej rreth 70 miliardë eurosh, në vitin 2025, kjo tregon qartë shkallën dhe rëndësinë e Grupit NLB.
Ne u shërbejmë gati 3 milionë klientëve aktivë (si individë ashtu edhe korporata) në të gjithë Europën Juglindore, gjë që tregon qartë rëndësinë tonë sistemike për të gjithë rajonin.
Në Slloveni, ne kemi menaxhuar 70% të parave të gatshme, 37% të depozitave të individëve, pothuajse 40% të pagesave të korporatave dhe ndërkombëtare, 42% të menaxhimit të aseteve dhe më shumë se 70% të shërbimeve të sigurimit të jetës, të shpërndara përmes kanalit bankar.
Ambicia jonë është të kemi operacione bankare në të gjitha tregjet e Ballkanit Perëndimor.
Për momentin, dy vende mbeten jashtë gjurmës sonë bankare: Kroacia, ku ne operojmë vetëm përmes shërbimeve të qirasë financiare (lizingut), dhe Shqipëria, ku nuk jemi ende të pranishëm. Grupi NLB ka një prani të gjerë në Kosovë, e dyta më e madhe në përgjithësi, dhe në Maqedoninë e Veriut, me pozicionin kryesor edhe në kreditë për familjet.
Gjithashtu, në Bosnjë dhe Hercegovinë, Mal të Zi dhe Serbi ne kemi qenë ndër huadhënësit kryesorë, kështu që mund të themi me besim se kemi qenë një specialist rajonal.
Në tregjet tona ekzistuese kemi përvojë shumë të mirë me popullsinë shqiptare, është logjike të fillojmë të mendojmë nëse dhe si Grupi NLB mund t’i sjellë shërbimet e tij edhe në tregun e vetëm rajonal që mungon.
Hyrja në tregun shqiptar do të plotësonte praninë rajonale të NLB-së dhe do të forconte rrjetin tonë të integruar financiar në të gjithë Ballkanin Perëndimor.
Kjo ndërlidhje mund të mbështeste më tej flukset ndërkufitare të kapitalit dhe ta poziciononte Grupin NLB si një lidhje kyçe midis tregjeve rajonale, duke vepruar gjithashtu si një nga qendrat kryesore për investitorët ndërkombëtarë në rajon dhe investitorët vendas në botë.
Nëse po, cili do të ishte identikiti i bankës target që do t’ju interesonte të blinit?
Ne po monitorojmë nga afër dhe po vlerësojmë vazhdimisht zhvillimet në të gjithë rajonin e Europës Juglindore, jo vetëm në Shqipëri. Ne mbetemi të hapur për të analizuar dhe për të ndjekur mundësitë e rritjes së vlerës që mund të mbështesin rritjen tonë, duke përfshirë aktivitetin e mundshëm të blerjeve apo bashkimeve (M&A-ve). Fokusi ynë shtrihet përtej sektorit bankar.
Për sa u përket industrive, ne tashmë kemi treguar interes në një gamë të gjerë shërbimesh financiare. Kohët e fundit, ne forcuam pozicionin tonë përmes blerjes së Summit Leasing në Slloveni, një kompani që operon edhe në Kroaci.
Ne jemi po aq të hapur për të eksploruar mundësi në fusha të tjera, duke përfshirë sigurimet, menaxhimin e aseteve dhe, natyrisht, bankat. Kapaciteti ynë aktual i M&A-ve arrin deri në 4 miliardë euro në asete të ponderuara me risk.
Cili është profili i NLB në tregjet e rajonit të Ballkanit dhe çfarë vlere të shtuar mendoni se mund të sillni në tregje si Shqipëria?
NLB është një institucion financiar rajonal me rëndësi sistemike. Në çdo treg ku ne operojmë si bankë, pjesa jonë e tregut (sipas totalit të aktiveve) tejkalon 10% dhe në disa vende prania jonë është edhe më e konsoliduar.
Në Slloveni, pjesa jonë e tregut është 33%, në Maqedoninë e Veriut në pothuajse 16% dhe në Kosovë në pothuajse 18%.
Ne operojmë sipas një modeli bankar universal dhe ofrojmë një gamë të plotë shërbimesh, nga bankat me pakicë dhe korporata deri te zgjidhjet e investimeve, sigurimeve dhe këshillimit.
Ne mund të sjellim në Shqipëri një gamë të gjerë shërbimesh financiare dhe të mbështesim më tej flukset ndërkufitare të kapitalit dhe në të njëjtën kohë, të lidhim më tej Shqipërinë me tregjet tona ekzistuese rajonale.
Nga informacioni që keni rreth tregut bankar në Shqipëri, si e vlerësoni zhvillimin e deritanishëm të tregut dhe në cilat segmente të produkteve dhe shërbimeve shihni potenciale rritjeje dhe zgjerimi?
Ne kemi monitoruar nga afër progresin që Shqipëria ka bërë në përafrimin me standardet e BE-së, duke ulur rrezikun dhe duke rritur besimin tek investitorët e huaj. Ne presim që Mali i Zi dhe Shqipëria të jenë vendet e para të rajonit që do të anëtarësohen në BE, duke vepruar kështu si katalizatorë jetikë për të gjithë rajonin.
Duke parë përpara, ne presim nivele edhe më të larta investimesh në projektet e infrastrukturës në Shqipëri, duke nisur nga rrugët dhe hekurudhat deri te prodhimi i energjisë.
Ne synojmë të mbështesim projekte që zvogëlojnë konsumin e energjisë, prodhojnë energji të gjelbër, përmirësojnë rrjetet elektrike, ruajnë energjinë, përmirësojnë transportin publik dhe zhvillojnë hekurudha dhe autostrada, për të përmendur vetëm disa segmente.
Me bazën tonë të fortë të kapitalit dhe likuiditetin, ne do të ishim të gatshëm dhe të etur të kontribuonim në zhvillimin e ardhshëm të Shqipërisë, duke përshpejtuar tranzicionin e saj në një anëtar të familjes europiane që zhvillohet me shpejtësi dhe lulëzon.
Nga ana tjetër, ne shohim mundësi të konsiderueshme në financimin e shitjes me pakicë, të nxitura nga një popullsi e re dhe nevojat në rritje të konsumatorëve.
Pas një dekade konsolidimi, tregu bankar në Shqipëri së fundmi po shkon drejt një zgjerimi të ri, me licencimin e dy bankave të reja, Ziraat dhe JET Bank. Besoni se kjo mund të shënojë një cikël të ri ekspansioni apo tendencat afatgjata do të jenë sërish drejt konsolidimit të tregut?
Bankat janë një industri shumë e rregulluar. Pas krizës financiare globale, BE-ja prezantoi një kuadër rregullator të rreptë dhe gjithëpërfshirës, i cili rrit më tej presionin mbi përfitueshmërinë e bankave. Bankat më të vogla, në veçanti, përballen me sfida të rëndësishme.
Për këtë arsye, ne presim që tregu bankar shqiptar të pësojë konsolidim të mëtejshëm në vitet e ardhshme, veçanërisht pas anëtarësimit në BE dhe Eurozonë.
Ne shohim hapësirë shtesë për konsolidimin e tregut në Shqipëri. Sektori bankar shqiptar është mesatarisht i përqendruar, me pesë bankat më të mëdha që mbajnë rreth 75% të tregut.
Shqipëria ndodhet tashmë në një fazë të avancuar të procesit të integrimit në BE. Cilat mendoni se mund të jenë sfidat kryesore për sektorin bankar shqiptar në procesin e integrimit në BE dhe Eurozonë?
Sipas mendimit tonë, vendet e Ballkanit Perëndimor duhet të jenë kandidatë prioritarë për anëtarësim në BE, pasi ato janë tashmë të rrethuara nga anëtarë të BE-së dhe gjeografikisht i përkasin zemrës së Europës.
Procesi i anëtarësimit ka zgjatur shumë, gjë që në kontekstin e ri gjeostrategjik, sipas mendimit tonë të fortë, pasqyron një kuptim të pamjaftueshëm të organeve themelore europiane mbi domosdoshmërinë e një uniteti dhe kohezioni më të fortë brenda kontinentit.
Integrimi në BE dhe Eurozonë sjell përfitime të rëndësishme, por gjithashtu krijon sfida të caktuara. Bankat që operojnë brenda BE-së përballen me një kuadër rregullator edhe më të kërkuar, i cili rezulton në kosto dukshëm më të larta të pajtueshmërisë, nevojën për të forcuar më tej sistemet e qeverisjes dhe menaxhimit të riskut, si dhe detyrimin për të përmbushur kërkesat gjithnjë e më të rrepta të kapitalit.
Këto kërkesa mund të jenë problematike, veçanërisht për bankat më të vogla.
Shqipëria, ashtu si pjesa tjetër e vendeve të Ballkanit Perëndimor, po vuajnë nga tendencat negative demografike, të lidhura edhe me emigracionin e lartë të profesionistëve të rinj drejt vendeve të BE-së. Si mund të arrijnë vendet e rajonit t’i rezistojnë tkurrjes demografike dhe si mund të ngelen ekonomi dhe tregje konkurruese?
Të gjitha vendet në rajon përballen me sfida demografike. Megjithatë, krahasuar me vendin tim, Slloveninë, Shqipëria është në një pozicion demografik shumë më të favorshëm me një nga popullsitë më të reja në Europë. Nuk ka zgjidhje të thjeshtë.
Përparësi për rajonin duhet të jetë zvogëlimi i rrjedhjes së njerëzve. Kjo mund të ndodhë vetëm nëse vazhdojmë të përmirësojmë cilësinë e jetës në vendlindje dhe bankat mund të luajnë një rol të rëndësishëm në këtë përpjekje. Ne duhet të krijojmë mjedise ku fëmijët tanë do të duan të qëndrojnë, të punojnë dhe të ndërtojnë të ardhmen e tyre.
Së dyti, ne duhet të nxisim brezat e rinj të kenë fëmijë. Gjithnjë e më shumë çifte po zgjedhin të mos kenë fëmijë dhe kjo prirje ndikon në stabilitetin afatgjatë të shoqërive tona.
Dhe së treti, imigracioni. Jo vetëm në Slloveni, por edhe në disa vende të tjera të rajonit, ne nuk mund t’i mirëmbajmë sistemet tona sociale dhe ekonomike pa punëtorë të huaj.
Pa punëtorë të huaj, nuk do të kishte mjaftueshëm njerëz për t’u kujdesur për të moshuarit në azilet e pleqve, as mjaftueshëm punëtorë në ndërtim dhe sektorë të tjerë thelbësorë.
Në të shkuarën, investimet madhore sllovene në Shqipëri, si Mercator apo Telekom Slovenije, nuk kanë rezultuar të suksesshme. Cilat mendoni se janë arsyet? Vlerësoni se aktualisht mund të ketë sektorë të ekonomisë shqiptare me interes për bizneset sllovene?
Tregtia midis Sllovenisë dhe Shqipërisë është në rritje, por mbetet relativisht e ulët, që do të thotë se ka potencial të konsiderueshëm për zgjerim nga të dyja palët. Në të kaluarën, pati disa investime sllovene në Shqipëri, por shumica e tyre ndodhën pak para krizës financiare globale, e cila ndikoi rëndë në ekonominë e Sllovenisë.
Në atë kohë, kompanitë sllovene po hynin në tregje të reja me shpejtësi dhe me levë të lartë. Sot, situata është shumë e ndryshme. NLB është një institucion financiar me likuiditet të lartë dhe i qëndrueshëm, me përvojë të fortë në M&A në të gjithë rajonin.
Si e vlerësoni klimën e biznesit dhe investimeve në Shqipëri? Mund të veçoni elemente që duhen përmirësuar, për të lehtësuar një prani më të gjerë nga investitorë të huaj me reputacion dhe përvojë?
Siç u tha, ne kemi monitoruar nga afër progresin që Shqipëria ka bërë në përafrimin me standardet e BE-së. Pjesa e lartë e Investimeve të Huaja Direkte konfirmon se ju po ndërmerrni hapat e duhur për të tërhequr investitorë ndërkombëtarë.
Fakti që Grupi NLB po shqyrton hyrjen në tregun shqiptar është në vetvete një sinjal se tregu juaj është i qëndrueshëm, i parashikueshëm dhe tërheqës.
Ersuin Shehu
Lexoni edhe:
A do të “përmbyset” historia pa shkëlqim e investimeve sllovene në Shqipëri
Postimi ” “Banka sllovene NLB do të hyjë në Shqipëri për të plotësuar praninë tonë rajonale” ” eshte marre nga Revista Monitor.
