Bankat qendrore kryesore kanë realizuar ulje të normave të interesit në vitin 2025 me ritmin më të shpejtë dhe në shkallën më të madhe që nga kriza financiare, ndërsa lehtësimi i politikës monetare nga vendimmarrësit në vendet në zhvillim u përshpejtua gjithashtu.
Nëntë nga bankat qendrore që mbikëqyrin 10 monedhat më të tregtuara në botë ulën normat e tyre bazë të kreditimit në vitin 2025, konkretisht Rezerva Federale e SHBA-së, Banka Qendrore Europiane dhe Banka e Anglisë, por edhe Australia, Zelanda e Re, Kanadaja, Suedia, Norvegjia dhe Zvicra.
Ato realizuan gjithsej 850 pikë bazë ulje përmes 32 uljeve të normave këtë vit, numri më i madh i uljeve që nga viti 2008 dhe shkalla më e madhe e lehtësimit që nga viti 2009.
Kjo shënon një përmbysje të fortë krahasuar me vitet 2022 dhe 2023, kur politikëbërësit rritën normat për të luftuar inflacionin, ndërsa çmimet e energjisë u rritën pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia.
Japonia ishte përjashtimi këtë vit, duke rritur normat dy herë.
Disa analistë presin që viti 2026 të sjellë një ndryshim të madh, duke vënë në dukje se muajt e fundit kanë treguar tashmë një ndryshim të qartë toni nga disa banka qendrore të vendeve të G10-ës, veçanërisht Kanadaja dhe Australia, duke ngritur mundësinë e rikthimit të rritjeve të normave të interesit.
“Ne mendojmë se BQE-ja do t’i rrisë normat vitin e ardhshëm dhe se Banka Qendrore e Australisë (RBA) dhe Banka e Kanadasë (BOC) do t’i afrohen kësaj,” tha James Rossiter, drejtues i strategjisë globale makro në TD Securities.
Ndërkohë, Rezerva Federale përballet me ndërthurje të ndryshme të dinamikave të tregut të punës dhe inflacionit.
“Gjatë vitit 2025 patëm këtë dinamikë ku në çdo mbledhje të Fed-it ose do të qëndronim në vend ose do të ulnim normat; nuk po diskutonim kurrë për rritje,” tha Luis Oganes, drejtues i kërkimit global makro në JPMorgan.
“Por gjatë vitit 2026 kjo ka shumë gjasa të ndryshojë dhe, veçanërisht në gjysmën e dytë të vitit, do të ketë pak më shumë rrezik nga të dyja anët.”
Ngadalësimi i ritmit të lehtësimit u bë gjithashtu i dukshëm në të dhënat mujore. Nga nëntë bankat qendrore që u mblodhën në dhjetor, vetëm Rezerva Federale dhe Banka e Anglisë ulën normat, ndërsa Japonia i rriti ato.
Në vendet në zhvillim, uljet e normave vazhduan me ritëm të shpejtë në dhjetor.
Tetë banka qendrore nga një kampion i Reuters me 18 ekonomi në zhvillim, nga të cilat 14 mbajtën mbledhje këtë muaj, realizuan 350 pikë bazë ulje, Turqia, Rusia, India, Meksika, Tajlanda, Filipinet, Polonia dhe Kili.
Ky shtytje e fundit e çoi totalin vjetor të vitit 2025 në ekonomitë në zhvillim në 3.085 pikë bazë lehtësimi përmes 51 lëvizjeve, dukshëm më shumë se 2.160 pikët bazë të realizuara në vitin 2024 dhe përpjekja më e madhe lehtësuese që të paktën nga viti 2021. / Euronews
Postimi ” Bankat qendrore kryesore në 2025 nisën lehtësimin më të madh që nga kriza financiare ” eshte marre nga Revista Monitor.
